Piotr Topiński: Szczury

2016-09-25.

wielkoszczurW Afryce żyje szczur  cricetomys gambianus (po polsku: wielkoszczur gambijski), dwa, nawet trzy razy większy od naszego… ale nasze szczury nie nadają się do rozbrajania pól minowych.

Szczur gambijski zachowuje się bowiem jak nasza wiewiórka. Gdy jest syty, nadmiar pokarmu zakopuje w ziemi na głębokości ok 10 cm, a w okresach głodu wywąchuje zapasy i dalej jest syty. Na takiej głębokości wszystkie wojujące strony ciągłych wojen afrykańskich – i nie tylko afrykańskich – zakopują setki ton min na całym globie.

Po wojnie nikt tych min nie sprząta: giną dzieci, dorośli, zwierzęta, wsie się wyludniają, bo uprawianie pola staje się szaleństwem.

Tamtejsze szczury są zaprogramowane ewolucyjnie na wyszukiwanie zapachów z takiej właśnie głębokości, Na dodatek świetnie reagują na zapach trotylu. Nie tylko trotylu.

Welcome to APOPO !

APOPO is a social enterprise that researches, develops and implements detection rats technology for humanitarian purposes such as Mine Action and Tuberculosis detection. APOPO is a Belgian NGO, with headquarters in Tanzania and operations in Mozambique, Thailand, Angola and Cambodia.

Szczury są jedyną nadzieją. W Mozambiku, gdzie ciągle ktoś wojuje i zakopuje miny, przed 12 laty oceniano, że nie da się rozbroić kraju nawet w sto lat. Władze Mozambiku właśnie ogłosiły, że min już nie ma. Klasyczny saper na rozminowanie 200 m2 potrzebuje całego dnia. Szczur na 2000 m2 potrzebuje pół godziny. Przeszkolony szczur prowadzony na smyczy przeszukuje pole, a po wywąchaniu trotylu drapie łapką, przerywa zajęcie i pospiesznie biegnie po nagrodę. Dzisiaj szczury wyszkolone w fundacji „APOPO Herorats” rozminowują Laos, Kambodżę, kilka krajów afrykańskich i południowoamerykańskich. Ludzie wojujący ze szczurami od początków cywilizacji, teraz są zmuszani je docenić i polubić.

Twórca programu, Bart Weetjens, Belg, treser, wielbiciel szczurów, kierujący programem od samego początku, był gościem specjalnym organizacji Ashoka na konferencji w Bratysławie (23 IX 2016). Byłem tam, wysłuchałem, rozmawiałem. Polubiliśmy się.

Pytaliśmy go, jak to się stało… normalnie – powiada. Jak miał 6 lat rodzice mu kupili chomika, chomik tego długo nie wytrzymał i Bart dostał szczura; szczury go zafascynowały i są jego pasją nieustająco od kilkudziesięciu już lat. Autor jest obrazem sukcesu wykluwającego się z dziecięcej pasji.  Wszystko a nawet jeszcze więcej można znaleźć na

APOPO’s HeroRATs (@HeroRATs) | Twitter

The latest Tweets from APOPO’s HeroRATs (@HeroRATs). We train rats to save lives. Tanzania, Cambodia, Mozambique

bo Bart stworzył także szczurzy system monitorowania gruźlicy na afrykańskiej wsi. Najtańszy z możliwych i niezawodny.

Przy antyszczepionkowej histerii ogarniającej Europę, szczurze umiejętności niebawem mogą się i u nas przydać.

Obejrzałem to na krótkim filmiku. Szczur włazi do szklanego korytarza, wsadza nos w rządkiem ustawione próbki z flegmą pacjentów a po trafieniu na zagruźliczoną porcję, drapie łapką, przerywa zajęcie i biegnie po nagrodę. Bezpośredni koszt pozytywnego testu jednej próbki to plasterek banana, czas diagnozy, kilka sekund.

Szczur nigdy się nie myli. W krajach Afryki szczur jest najtańszym i najszybszym sposobem na testowanie całych społeczności. Trwają próby diagnozowania HIV i kilku jeszcze pandemicznych chorób.

Pytałem o inne zwierzęta, ale szczur najlepszy: szybko się mnoży, łatwo tresuje, jest ich wszędzie dużo i są ewolucyjnie dostosowane do takich działań. Jest na tyle lekki, że miny pod nim nie wybuchają. Dobre są psy, ale są ciężkie, jak taki grzebnie łapą, często wylatuje w powietrze. Są roboty, ale kosztują strasznie, po każdym wybuchu wymagają serwisu, części, …nie pasują do Afryki.

Bogaty w nasze rodzime przykłady, zadałem też pytanie najważniejsze, nie mające nic wspólnego ze szczurzą biologią:

– Jak to się stało, że nie zabili Cię producenci robotów, testów chemicznych, mechanicznych, firmy farmaceutyczne, wojsko i skorumpowana administracja?

Jeszcze nie zabili – odpowiedział Bart z łagodnym uśmiechem.

Giant Rats Can Detect Tuberculosis! – Extraordinary Animals – Series 2 – Earth

Feared and regarded as dirty, dangerous and diseased, if there is one creature that tops the list of people’s most hated animal, it is the much-maligned rat. Yet in Tanzania, scientists have trained rats to detect patients with tuberculosis, but what makes a rat’s sense of smell so good?

Rats Save Humans From Landmines – Extraordinary Animals – Series 2 – Earth

Mandy the African pouch rat is off to discover if she’s good enough to join an elite team of landmine detecting rats. Subscribe to BBC Earth: http://www.youtube.com/subscription_center?add_user=BBCEarth BBC Earth YouTube Channel: http://www.youtube.com/BBCEarth BBC Earth Facebook http://www.facebook.com/bbcearth (ex-UK only) BBC Earth Twitter http://www.twitter.com/bbcearth Visit http://www.bbcearth.com for all the latest animal news and wildlife videos This is a channel from BBC Worldwide who help fund new BBC programmes.

Piotr Topiński

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 9.4/10 (15 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +17 (from 17 votes)
Piotr Topiński: Szczury, 9.4 out of 10 based on 15 ratings

Jedna odpowiedź

  1. andrzej Pokonos 2016-09-28