Stanisław Obirek: Pokot – więcej niż film

2017-02-22.

Widziałem na polskiej premierze nagrodzony srebrnym niedźwiedziem w Berlinie film „Pokot”. Czytałem książkę „Prowadź swój pług przez kości umarłych”, na której oparty został scenariusz.

Zarówno reżyserka Agnieszka Holland jak i pisarka Olga Tokarczuk to ważne głosy we współczesnej kulturze polskiej. Połączone w jedno zabrzmiały wyjątkowo mocno.

W pewnym sensie to głos kontrkultury. Przypomniał mi film Andrieja Zwiagincewa „Lewiatan”, który bezlitośnie sportretował prowincjonalną Rosję. Holland z Tokarczuk dokonują diagnozy prowincjonalnej Polski. Nie jest to diagnoza optymistyczna.

Nie chcę być spoilerem i nie będę o filmie opowiadał, ale chcę się podzielić ogólnym wrażeniem. To uwodząco piękny film i ogromna w tym zasługa pięknych zdjęć Doliny Kłodzkiej. Ale też znakomitej gry głównej aktorki Agnieszki Mandat grającej Duszejkę. To ona, jak główny bohater „Lewiatana” sama próbuje przeciwstawić się na wpół mafijnym układom. W przeciwieństwie jednak do bohatera filmu Zwiagincewa nie przegrywa. I to jest przesłanie budzące nadzieję.

Pokot – zwiastun

Nagrodzony Srebrnym Niedźwiedziem na 67. Berlinale nowy film Agnieszki Holland, na podstawie powieści Olgi Tokarczuk. W kinach od 24 lutego. Facebook: @pokot Janina Duszejko (Agnieszka Mandat), główna bohaterka nowego filmu Agnieszki Holland „Pokot”, to emerytowana inżynierka, miłośniczka astrologii i wegetarianka. Kiedyś budowała mosty na Bliskim Wschodzie, dziś mieszka samotnie w Sudetach.

Reżyserka przed premierą mówiła, że nie chce by ten film był odbierany jako manifest, czy deklaracja ideologiczna, ale ofiaruje go widzom jako dar. To piękny dar, który warto przyjąć z wdzięcznością. Berlińscy jurorzy słusznie przyznali mu nagrodę za wyznaczanie nowych horyzontów.

A jednak „Pokot” już wzbudził kontrowersje. Jedni jak reżimowe media, po prostu go nie dostrzegają, inni narzekają na gatunkowy eklektyzm. Mnie akurat się podobał i wręcz zachwycił bo przywrócił kontakt z przyrodą, naturą i wskazał do czego prowadzi lekceważenie właśnie świata przyrody, która potrafi się zemścić. Film opowiada o tym w konwencji baśni, czasem bajki, ale jednak, na wzór baśni i bajek ludowych odsłania prawdy, które nam często umykają. Mówię rzecz oczywistą, ale czasem takie oczywistości warto powtórzyć by nie zatracić poczucia rzeczywistości.

A to nam grozi coraz bardziej. Nie wiem czy można się zgodzić ze stwierdzeniem Barbary Hollender, która napisała w „Rzeczpospolitej”, że „To film głęboko chrześcijański, dający prawo głosu ludziom wypychanym zbyt łatwo na margines”. Myślę, że nie takie jest chrześcijaństwo, które jak dotąd raczej wspierało silnych i film to pokazał. Sojusz księdza a myśliwymi jest autentyczny i głęboki. I jeden i drudzy patrzą na Duszejkę jak na wariatkę. Kochają ją tylko dzieci i zwierzęta i jest to miłość autentyczna.

W tym samym numerze „Rzeczpospolitej” Małgorzata Piwowar napisała, że nie znajduje w tym filmie nic ciekawego i obejrzała go z uczuciem zażenowania. Z listy wykroczeń wybieram ocenę uroczej postaci czeskiego profesora entomologii: „Podobnie rzecz się ma z entomologiem zza południowej granicy grzmiącym, że ‘lasy państwowe nie mają żadnej świadomości…’. Chwilę potem z równie przejmującą powagą mówi o holokauście w kontekście świata przyrody i trudno się zdecydować, czy to szokujące czy propagandowe stwierdzenia.”

Widać u Piwowar nie tylko brak poczucia humoru, ale i dystansu, przecież to tenże Boros, grany przez czeskiego reżysera i aktora Miroslava Robota, które pewnie przejdzie do historii nie tylko kina: „Tak jestem wierzący, jestem ateistą”. Mimo urokliwych dialogów, które wiele czerpią z prozy Tokarczuk, myślę, że takich „zażenowanych” widzów, ale pewnie z innych powodów, będzie więcej. No cóż taki już los sztuki, że budzi kontrowersje. Ale by się w nie wdać, warto film najpierw zobaczyć.

Stanisław Obirek

 

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 9.7/10 (13 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +23 (from 25 votes)
Stanisław Obirek: Pokot – więcej niż film, 9.7 out of 10 based on 13 ratings

9 komentarzy

  1. wejszyc 2017-02-22
  2. j.Luk 2017-02-22
    • Magog 2017-02-22
      • j.Luk 2017-02-23
  3. Obirek 2017-02-22
  4. malpa z paryza 2017-02-22
  5. j.Luk 2017-02-22
    • Obirek 2017-02-23
  6. kolarz 2017-02-24