Hazelhard, Balcerowicz i prababcia…

2017-05-03.

…Heidlinger – refleksja 1

W poprzedniej notce osiągnąłem cel każdego Autora na SO — dostać ponad 60 komentarzy, co gwarantuje dłuższą obecność (nawet 120 dni!) notki w rubryce „Najczęściej czytane”. Wszystkim Komentatorom bardzo dziękuję. Mam kilka refleksji, którymi się będę dzielił w kolejnych notkach:

Refleksja 1. Tęsknota za matematycznym opisem świata

Bogdan Miś napisał taki komentarz: „doradzam silny sceptycyzm w odniesieniu do poglądów i stwierdzeń niewyrażalnych matematycznie. A do takich należy niemal cała ekonomia, w której rachunki (matematyki tam nader mało…) służą zazwyczaj tylko mąceniu w głowach oponentów; coś mi się zdaje, że tak właśnie jest z tym długiem.”

Niestety, niewiele rzeczy na świecie potrafimy opisać matematycznie. W mojej dziedzinie, inżynierii materiałowej wzrostu struktur półprzewodnikowych, mamy kilkanaście parametrów wzajemnie zależnych. Wyhodowanie studni kwantowej InGaN (bardzo cienkiej warstwy, w której powstaje światło w LEDach i laserach) wymaga wyboru temperatury, ciśnienia, przepływu wodoru, przepływu azotu, amoniaku, trójmetylku indu, trójetylku galu, i jeszcze paru innych parametrów. Zmiana przepływu wodoru zmienia temperaturę, zmienia ilość rozkładanego etylku i metylku, eliminuje atomy tlenu, i jeszcze kilka rzeczy. Wzajemna zależność parametrów powoduje, że nie ma możliwości przetestowania wszystkich kombinacji parametrów, ponieważ trwałoby to kilkaset lat. Także nikt nie wymodeluje dobrze procesu wzrostu InGaN matematycznie, bo układ jest zbyt skomplikowany, a teorie fizyczne, które moglibyśmy stosować, nadal są jedynie przybliżeniem rzeczywistości. Dlatego musimy kierować się intuicją i … liczyć na szczęście, że dobierzemy właściwie parametry wzrostu. Póki co udaje się nam i potrafimy konstruować bardzo dobre diody laserowe (patrz www.topganlasers.com), ale wiemy, że prawdopodobnie jeszcze nie natrafiliśmy na optymalne warunki wzrostu naszych półprzewodnikowych struktur.

Podobnie sprawa ma się z klimatologią. Ciągle pogoda jest w dużej mierze nieprzewidywalna mimo olbrzymiej ilości dostępnych danych. Monitorujemy temperaturę, ciśnienie, wilgotność, w tysiącach naziemnych i satelitarnych stacjach pomiarowych, mamy wspaniałe modele pogodowe, ale to wciąż za mało, abyśmy mogli z pewnością stwierdzić, że w Warszawie za miesiąc będzie padało. Mamy zmienne zapylenie, zmiany w kosmicznym promieniowaniu jonizującym, zmiany prądów morskich, i wiele innych parametrów trudnych do kontrolowania. Nic dziwnego więc, że tak trudno przewidzieć pogodę, a można tylko żartować, że trzepot skrzydeł motyla w Amazonii powoduje huragan w Japonii.

Z ekonomią jest podobnie, jak z inżynierią materiałową i klimatologią. Mamy zbyt dużo parametrów wzajemnie zależnych i parametrów, o których jeszcze nie mamy pojęcia (np., o nowych wynalazkach), żebyśmy mogli wyliczyć, co się wydarzy w gospodarce w przyszłości. Kryzysy gospodarcze są doskonałym dowodem, że teorie ekonomiczne są jeszcze bardzo niedoskonałe.

Nikt jednak nie deprecjonuje inżynierów materiałowych, czy klimatologów, tak jak ekonomistów. Wynika to najprawdopodobniej z faktu, że to, czy laser działa lepiej, czy gorzej, to jest sprawa kilkuset zainteresowanych, a czy pada, czy nie, też nie jest tak bardzo istotne. Natomiast to, czy ludzie zarabiają 1000 Euro, czy 2000, jest ważne niemal dla wszystkich.

Bogdan Miś zamieścił jeszcze jeden komentarz: „Jeszcze tylko jedna uwaga – tak rzucona w przestrzeń; to myśl jednego z moich wielkich Nauczycieli: Jeśli jesteś pewien, że rozumiesz – to prawdopodobnie nie rozumiesz”.

Zgadzam się z tym stwierdzeniem, ale, niestety, musimy w naszym życiu podejmować decyzje, które są oparte o niepełne i niepewne dane. Oglądamy prognozę pogody, i albo planujemy grilla w sobotę, albo w niedzielę. Mierzymy intensywność luminescencji ze studni kwantowej InGaN, i albo zwiększamy, albo zmniejszamy jej temperaturę wzrostu. Możemy się pomylić i źle wybrać, ale „no risk, no fun and no mon”. Podobnie wygląda sprawa z długiem publicznym, opisywanym w poprzedniej notce. Możemy wierzyć profesorowi Balcerowiczowi, płacącemu fortunę z prywatnych pieniędzy za instalację licznika długu w centrum Warszawy,  i głosować na Nowoczesną, albo wierzyć wybitnym ekonomistom z PO i PiS i na te opcje głosować. Byłoby wspaniale, gdyby ekonomiści potrafili nam, wyborcom, w sposób przystępny wyjaśnić, czym grozi bilionowy dług.

Moją rolę na SO widzę tak, że prowokuję Was do dyskusji, co, często mi się udaje. Dyskusje te ukierunkowują też moje poszukiwania różnych informacji. Jak znajdę, to je opiszę.

W tytule jest moja babcia Heidlinger. Jest to Osoba ważna w moich rozważaniach, ale pojawi się dopiero w trzeciej (i ostatniej) refleksji z mojej poprzedniej notki. Za tydzień będzie druga refleksja.

Hazelhard

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 8.5/10 (13 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +18 (from 24 votes)
Hazelhard, Balcerowicz i prababcia..., 8.5 out of 10 based on 13 ratings

93 komentarze

  1. BM 2017-05-03
  2. hazelhard 2017-05-03
    • jacek 2017-05-04
  3. koraszewski 2017-05-04
    • hazelhard 2017-05-04
      • Brentano 2017-05-04
        • hazelhard 2017-05-04
      • jacek 2017-05-04
  4. BM 2017-05-04
    • hazelhard 2017-05-04
      • jacek 2017-05-04
    • Brentano 2017-05-04
  5. Obywatel RP 2017-05-04
    • hazelhard 2017-05-04
    • jagna 2017-06-06
  6. slawek 2017-05-04
    • BM 2017-05-04
      • jacek 2017-05-04
        • BM 2017-05-04
  7. J.S. 2017-05-04
  8. slawek 2017-05-04
    • hazelhard 2017-05-04
    • Brentano 2017-05-04
  9. hazelhard 2017-05-04
  10. Obywatel RP 2017-05-04
    • hazelhard 2017-05-05
  11. slawek 2017-05-05
    • jacek 2017-05-05
  12. slawek 2017-05-05
    • jacek 2017-05-05
  13. slawek 2017-05-05
    • jacek 2017-05-05
  14. hazelhard 2017-05-05
    • BM 2017-05-05
      • hazelhard 2017-05-05
  15. slawek 2017-05-05
    • hazelhard 2017-05-05
      • slawek 2017-05-06
  16. J.S. 2017-05-05
    • jacek 2017-05-05
      • hazelhard 2017-05-05
  17. koraszewski 2017-05-05
    • hazelhard 2017-05-06
      • slawek 2017-05-06
  18. slawek 2017-05-05
    • dawniej_kuba 2017-05-09
  19. slawek 2017-05-05
  20. Poszi 2017-05-05
  21. Adam M. 2017-05-07
    • hazelhard 2017-05-07
  22. J.S. 2017-05-07
  23. slawek 2017-05-08
  24. Adam M. 2017-05-08
    • hazelhard 2017-05-08
      • jacek 2017-05-09
  25. slawek 2017-05-09
  26. Sir Jarek 2017-05-09
  27. slawek 2017-05-09
  28. Sir Jarek 2017-05-09
    • Sir Jarek 2017-05-09
  29. Sir Jarek 2017-05-09
  30. slawek 2017-05-09
  31. Obywatel RP 2017-05-09
    • jacek 2017-05-09
  32. hazelhard 2017-05-09
    • Poszi 2017-05-10
      • jacek 2017-05-10
      • hazelhard 2017-05-10
        • hazelhard 2017-05-10
  33. Obywatel RP 2017-05-10
    • jacek 2017-05-10
  34. Poszi 2017-05-10
  35. hazelhard 2017-05-10
    • Poszi 2017-05-10
      • hazelhard 2017-05-11
  36. Obywatel RP 2017-05-11
    • jacek 2017-05-11
      • Poszi 2017-05-11
        • jacek 2017-05-11
        • jacek 2017-05-11
        • jacek 2017-05-11
    • jacek 2017-05-11
  37. hazelhard 2017-05-11
  38. hazelhard 2017-05-11
  39. Obywatel RP 2017-05-11
  40. hazelhard 2017-05-12
    • Poszi 2017-05-12
  41. Sir Jarek 2017-05-12
  42. Sir Jarek 2017-05-12
  43. Sir Jarek 2017-05-12
  44. Sir Jarek 2017-05-12
  45. jacek 2017-05-12
  46. J.S. 2017-05-13