Bogdan Miś: Działo się (89)

2017-07-25

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

24 lipca

1886Gottlieb Daimler (właściwie Däumler, 1834-1900) skonstruował czteroosobowy pojazd stylizowany na karocę, z jednocylindrowym silnikiem o mocy 1,1 KM montowanym pod tylnym siedzeniem. Automobil rozwijał szybkość maksymalnie 16 km/h.

1888 – Szkocki wynalazca John Boyd Dunlop (1840-1921), z zawodu lekarz weterynarii, zgłosił do opatentowania oponę do bicykla. W roku 1889 założył w Belfaście spółkę od 1900 roku znaną jako Dunlop Rubber Co.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/Dartagnan-musketeers.jpg

Trzej muszkieterowie i D’Artagnan

1802 – Urodził się Alexandre Dumas (zm. 5 grudnia 1870) pisarz i dramaturg francuski, autor m.in. Hrabiego Monte ChristoTrzech muszkieterów. Jego ojcem był Thomas Alexandre Dumas, syn markiza de la Pailleterie i czarnej niewolnicy, Cessette Dumas. W armii rewolucyjnej Francji dosłużył się stopnia generała.

25 lipca

1909 – Francuz Louis Blériot (1872-1936, producent lamp samochodowych, motocykli i samolotów, wynalazca i pionier lotnictwa) dokonał pierwszego przelotu samolotem nad kanałem La Manche. Wystartował o 4:35 z Les Barraques niedaleko Calais. Po 37 minutach lotu samolot wylądował po drugiej stronie kanału, w Dover pokonując drogę 22 mil statutowych, czyli 35 kilometrów. Wyczynu tego dokonał na samolocie Blériot XI.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/de/Face_on_Mars_with_Inset.jpg

Marsjańska Twarz (u dołu po prawej) i współczesne zdjęcie tego obszaru

1976 – Amerykańska sonda Viking 1 po raz pierwszy sfotografowała tzw. Marsjańską Twarz. (nieoficjalna nazwa tworu geologicznego na obszarze marsjańskiego regionu Cydonia Planitia, współrzędne: ♂ 40,75°N 9,46°W). Oczywiście, podobieństwo tego utworu do ludzkiej twarzy jest przypadkowe i wynika z niedoskonałości ówczesnej fotografii.

1948 – Urodziła się Swietłana Sawicka (ur. 1948, inżynier, zawodowy pilot, polityk, naukowiec, córka marszałka ZSRR, który zginął przy forsowaniu Narwi i jest pochowany w Pułtusku) jako pierwsza kobieta odbyła spacer kosmiczny. Kilkakrotna rekordzistka świata w indywidualnych i zespołowych skokach spadochronowych z wielkich wysokości, mistrzyni świata w akrobacjach samolotowych, począwszy od 1974 ustanowiła 18 międzynarodowych rekordów lotniczych na samolotach odrzutowych.

26 lipca

1803 – Na trasie Wandsworth-Croydon w Wielkiej Brytanii uruchomiono pierwszą publiczną konną kolej żelazną.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Dom_Zamenhofa_Bialystok.jpg/1024px-Dom_Zamenhofa_Bialystok.jpg

Dom przy ul. Zielnej 6 w Białymstoku, w którym w 1859 urodził się Ludwik Zamenhof

1887 – W Warszawie ukazał się pierwszy podręcznik języka esperanto Unua Libro (Pierwsza Książka), autorstwa Ludwika Zamenhofa (właściwie Eliezer Lewi Samenhof, 1859-1917, lekarz okulista). Esperanto to najbardziej rozpowszechniony na świecie międzynarodowy tzw. język pomocniczy. Wielkość używającej tego języka populacji, według różnych źródeł, szacowana jest na sto tysięcy do dwóch milionów (zależnie od poziomu opanowania języka); dla około tysiąca z nich esperanto jest pierwszym językiem.

1925 – Zmarł Friedrich Ludwig Gottlob Frege (ur. 8 listopada 1848) – niemiecki matematyk, logik i filozof, profesor matematyki w Jenie. Był twórcą nowego filozoficzno-matematycznego programu – logicyzmu, który pojęcia matematyki sprowadzał do pojęć logicznych, a twierdzenia matematyczne wyprowadzał z zasad logicznych. Fregego wskazuje się jako największego logika po Arystotelesie.

27 lipca

1759 – Zmarł Pierre Louis Moreau de Maupertuis (ur. 28 września 1698) matematyk, fizyk, filozof, geodeta i astronom francuski. W latach 1736-37 kierował wyprawą do Laponii, której celem był pomiar długości południka i określenie wielkości spłaszczenia kuli ziemskiej na biegunach. Jego asystentem w tej wyprawie był szwedzki fizyk i astronom Anders Celsius. Sformułował „zasadę najmniejszego działania”; mówiąc niezupełnie ściśle: fizycznie realizowane tory cząstek minimalizują zawsze pewną funkcję, inaczej– wysiłek. Na przykład upuszczona swobodnie na jakąś powierzchnię kulka nie potoczy się po niej w sposób przypadkowy, ale zawsze po tej samej, minimalizującej wydatek energetyczny, krzywej. Błonka mydlana rozpięta na jakiejś zamkniętej krzywej przestrzennej (powiedzmy, dowolnego kształtu pętli z dutu) też przybiera kształt zgodny z wyliczeniami Maupertuis.

1794 – Rewolucja francuska: w wyniku tzw. przewrotu 9 thermidora został aresztowany Maximilien de Robespierre i jego zwolennicy. Następnego dnia Robespierre – czołowy jakobin, zwany Nieprzekupnym – został ścięty na gilotynie; on i jego zwolennicy. Historiografia dziewiętnastowieczna negatywnie oceniła Robespierre’a jako krwawego dyktatora, szalonego fanatyka. Ciekawe, co miał na myśli pewien prezes, porównując ministra obrony do Robespierre’a właśnie?

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/59/Przewalskipferd_baumstamm_beknabbernd_1.jpg

Koń Przewalskiego

2013 – Urodziła się w wyniku sztucznej inseminacji pierwsza klacz tzw. konia Przewalskiego. Amerykański Smithsonian Conservation Biology Institute przygotowywał się do tego zabiegu siedem lat. Gatunek został uznany za wymarły na wolności. Ostatnie dzikie konie Przewalskiego widziano w Mongolii w 1969. Zachowały się w zasadzie jedynie w ogrodach zoologicznych (31 koni umieszczono w 1945 w ogrodach – i to jest ich potomstwo). Na początku 2008 łączna liczba wszystkich żyjących osobników wynosiła 1872, w tym szacunkowo mniej niż 50 dorosłych osobników przebywało na wolności.

28 lipca

1851 – Całkowite zaćmienie Słońca (pierwsze sfotografowane w historii!) widoczne nad Kanadą, Grenlandią, Islandią, Skandynawią, Polską, Białorusią i zachodnią Rosją.

1915 – Urodził się Charles Townes (zm. 27 stycznia 2015) amerykański fizyk i językoznawca (!), laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1964 za badania dotyczące elektroniki kwantowej i wynalezienie masera. Opracował też podstawy naukowe, które doprowadziły do skonstruowania lasera rubinowego przez jego studenta Theodore’a Maimana. Przyczynił się do skonstruowania pierwszego interferometru astronomicznego. W latach 1966–1970 był przewodniczącym komitetu doradczego NASA programu księżycowego Apollo 11

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Otto_Hahn_%28Nobel%29.jpg

Otto Hahn

1968 – Zmarł Otto Hahn (ur. 8 marca 1879), niemiecki fizykochemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 1944 roku za prace nad rozszczepieniem jądra atomu. Jest czasem uważany za „ojca” współczesnej technologii jądrowej. Po drugiej wojnie światowej Hahn był podejrzany (jak się okazało niesłusznie) o pracę nad konstrukcją niemieckiego reaktora jądrowego albo bomby atomowej. Przyznanie Hahnowi nagrody Nobla za 1944 rok zostało ogłoszone 15 listopada 1945 roku podczas jego internowania w Anglii. W 1999 roku niemiecki magazyn „Focus” opublikował wyniki sondy wśród 500 czołowych naukowców w dziedzinie nauk przyrodniczych, inżynierów i fizyków na temat największych naukowców 20 wieku[5]. Hahn zajął 3 miejsce (za Albertem Einsteinem i Maxem Planckiem)

29 lipca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/II_Rabi.jpg

Isidor Isaac Rabi

1898 – Urodził się w Rymanowie koło Krosna Isidor Isaac Rabi (zm. 11 stycznia 1988 w Nowym Jorku) – amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za rezonansową metodę obserwacji właściwości magnetycznych jąder atomowych. Jego rodzice w roku 1899 wyemigrowali z Polski do Stanów Zjednoczonych i osiedlili się w Nowym Jorku. W latach 1940–1945 kierował grupą naukowców, pracującą w Massachusetts Institute of Technology nad konstrukcją radaru. W latach 1946–1956 był członkiem amerykańskiej komisji ds. energii atomowej, a po rezygnacji Roberta Oppenheimera był jej przewodniczącym w latach 1952–1956. Był pomysłodawcą stworzenia międzynarodowego laboratorium CERN w Genewie, oraz Brookhaven National Laboratory koło Nowego Jorku. W roku 1971 odwiedził rodzinny Rymanów.

1914 – Urodził się baron Marcel Bich (zm. 30 maja 1994), francuski wynalazca, twórca koncernu Société Bic. Przedsiębiorstwo zajmuje się produkcją tanich produktów jednorazowego użytku, takich jak np. długopisy, ołówki, zapalniczki, zapalarki oraz maszynki do golenia. Dodatkowo Bic skupia znane na rynku marki: Ballograf, Conte, Sheaffer, WiteOut oraz Tipp-Ex.

1982 – Zmarł w wieku 92 lat Vladimir Kosma Zworykin, amerykański radiotechnik i elektronik rosyjskiego pochodzenia, uważany za „ojca telewizji”. Od 1919 roku przebywał w USA. Wynalazca ikonoskopu (lampy analizującej) w 1930 roku. Pracował też nad telewizją kolorową i stereoskopową oraz noktowizją i mikroskopią elektronową.

30 lipca

1619 – W Jamestown w Wirginii utworzono pierwszą Radę Mieszkańców na kontynencie północnoamerykańskim. Tego samego dnia wybuchł tam strajk polskich rzemieślników, pierwszy strajk na kontynencie północnoamerykańskim. Pierwsza grupa polskich rzemieślników przybyła do Jamestown w Wirginii 1 października 1608 roku, dwanaście lat przed tzw. „Pielgrzymami”, którzy dotarli do Massachusetts w 1620 roku. Spór został szybko zażegnany, a żądania polskich robotników spełnione (chodziło o to, że prawo głosu w kolonii przyznano początkowo wyłącznie kolonistom pochodzenia angielskiego).

1733 – W Bostonie powstała pierwsza amerykańska loża masońska (cztery lata po pierwszej polskiej). Masoneria w ogóle zorganizowała się z początkiem wieku XVIII. Skupiała wówczas przedstawicieli bogatego mieszczaństwa i arystokracji, głoszących moralne doskonalenie człowieka oraz braterstwo ludzi bez względu na pochodzenie, stan społeczny, religię i narodowość.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/89/TransCanadaHWY.png

Przebieg Autostrady Transkanadyjskiej

1962 – Oficjalnie otwarto Autostradę Transkanadyjską – zespół krajowych i regionalnych autostrad łączących wschód z zachodem Kanady, przebiegający przez wszystkie 10 prowincji tego kraju. Budowę tras zaplanowano w 1948 roku, rozpoczęto w 1950. Całkowite zakończenie pracnastąpiło w 1971 roku. Długość głównego odcinka, rozciągającego się pomiędzy Victorią w Kolumbii Brytyjskiej, a St. John’s na wyspie Nowa Fundlandia, liczy obecnie 7821 km. Pomimo nazwy, droga ma standard autostrady tylko na niektórych odcinkach w gęściej zaludnionych częściach kraju, a w większej części jest drogą jednojezdniową.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (5 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +4 (from 4 votes)
Bogdan Miś: Działo się (89), 10.0 out of 10 based on 5 ratings

Jedna odpowiedź

  1. dawniej_kuba 2017-07-25