Bogdan Miś: Działo się (93)

2017-08-22.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

21 sierpnia

1789 – Urodził się Augustin Louis Cauchy, francuski matematyk (zm. 1857).. Swą dogłębnością oraz precyzją Cauchy wywarł wielki wpływ na metodologię pracy ówczesnych matematyków oraz ich nowoczesnych następców. Sprecyzował podstawy analizy matematycznej, opierając je na pojęciach granicy i ciągłości. Jego publikacje obejmują w pełni ówczesną matematykę oraz fizykę matematyczną. Jednym słowem – był wielki. Ale zaliczył na swoim koncie również kolosalne potknięcie: nie zrozumiał i nie docenił osiągnięć innego genialnego matematyka, Ewarysta Galois…

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/BurroughsCorporationAddingMachine.jpg/800px-BurroughsCorporationAddingMachine.jpg

Sumator Burroughsa

1888 – Amerykanin William Seward Burroughs (1855-1898) otrzymał patent na pierwszy zapisujący wyniki sumator. W 1886 została założona firma American Arithmometer Company. Burroughs rozpoczął produkcję w 1888, choć uważał, że maszynę można jeszcze dopracować. W roku 1953 firma zmieniła nazwę na Burroughs Corporation, zaczynając produkować komputery, głównie dla banków. We wrześniu 1986 r firma połączyła się ze Sperry Corporation, tworząc Unisys Corporation.

1995 – Zmarł Subrahmanyan Chandrasekhar (ur. 19 października 1910), indyjski astrofizyk i matematyk. Większą część życia spędził w USA, pracując na Uniwersytecie w Chicago. W roku 1983 wspólnie z Williamem Fowlerem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za sformułowanie powszechnie dziś akceptowanej teorii o późnych stadiach ewolucji masywnych gwiazd. Na jego cześć nazwano wystrzelony przez NASA w roku 1999 kosmiczny teleskop rentgenowski Chandra. Był bratankiem innego noblisty z dziedziny fizyki, Chandrasekhara Venkata Ramana.

22 sierpnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/WilliamWhiston.jpg

William Whiston

1752 – Zmarł William Whiston (ur. 9 grudnia 1667) – angielski matematyk, historyk, teolog; zwolennik arianizmu (doktryna teologiczna Ariusza, prezbitera Kościoła w Aleksandrii w Egipcie z IV w. p.n.e., odrzucająca dogmat Trójcy Świętej). Był następcą Newtona na katedrze matematyki w Cambridge. W 1710 roku został za przypomnienie poglądów Ariusza pozbawiony profesury i wydalony z Uniwersytetu ze względu na nauczanie herezji. Uważał, że biblijny potop został wywołany przez bliskie Ziemi przejście komety, które datował na 28 listopada 2349 p.n.e.

1902Theodore Roosevelt jako pierwszy prezydent USA odbył jazdę samochodem. Tego samego dnia założono Cadillac Automobile Company.

1915 – Urodził się James Hillier (żył 91 lat), fizyk kanadyjski, który odegrał pionierską rolę przy stworzeniu w USA w latach 1939-41 mikroskopu elektronowego. Zdobył w tej dziedzinie 41 patentów. Pierwszy mikroskop elektronowy skonstruował wraz z Albertem Prebusem.

23 sierpnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/87/Sawtche_%28dite_Sarah_Saartjie_Baartman%29%2C_%C3%A9tudi%C3%A9e_comme_Femme_de_race_B%C3%B4chismann%2C_Histoire_Naturelle_des_Mammif%C3%A8res%2C_tome_II%2C_Cuvier%2C_Werner%2C_de_Lasteyrie.jpg

Badana i opisana przez Cuviera w 1817 roku Buszmenka Sawtche

1769 – Urodził się Georges Cuvier (zm. 13 maja 1832) – francuski zoolog, twórca paleontologii. Zajmował się głównie anatomią zwierząt. Uważany jest za „ojca anatomii porównawczej”. Przeciwnik teorii ewolucji stworzonej przez Jeana-Baptiste de Lamarcka i twórca teorii katastrof. Stworzył podwaliny współczesnej systematyki zwierząt. Ma niezaprzeczalne zasługi dla nauki, ale był paskudnym rasistą. Murzynów z Afryki uważał za „najbardziej zdegradowaną z ludzkich ras, której kształty najbardziej przypominają zwierzę i której inteligencja nie wznosi się do poziomu logicznego myślenia”.

1806 – Zmarł Charles Augustin de Coulomb (ur. 14 czerwca 1736), francuski fizyk i wojskowy, od którego nazwiska pochodzi prawo Coulomba i jednostka ładunku elektrycznego – kulomb. Od 1773 całkowicie poświęcił się pracom badawczym dotyczącym magnetyzmu, teorii maszyn prostych i elektrostatyki. Od 1781 członek Francuskiej Akademii Nauk. W 1785 na podstawie wielu precyzyjnych eksperymentów, przeprowadzonych za pomocą wagi skręceń sformułował prawo nazwane od jego nazwiska prawem Coulomba, będące podstawowym prawem elektrostatyki.

Znaleziony obraz

Pierwsze zdjęcie Ziemi z Księżyca po obróbce cyfrowej

1966Lunar Orbiter 1 (pierwsza z bezzałogowych sond programu Lunar Orbiter, zaprojektowana przede wszystkim do sprawnego fotografowania powierzchni Księżyca oraz ustalenia odpowiedniego i bezpiecznego miejsca na lądowania załogowych misji z programu Apollo) wykonał pierwsze zdjęcie Ziemi z powierzchni Książyca. Otrzymane zdjęcie było mocno niedoskonałe, lecz 42 lata później zostało zrekonstruowane cyfrowo w ramach Image Recovery Project.

24 sierpnia

1215 – Papież Innocenty III stwierdził nieważność Wielkiej Karty Swobód wydanej przez króla angielskiego Jana bez Ziemi. Dziś widać, że papież nieco się wygłupił: Wielka Karta Swobód (Magna Charta Libertatum) została w roku 2009 wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata, jako jeden z najważniejszych dokumentów naszej cywilizacji…

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b1/IRON_DUKE_replica_National_Railway_Museum.jpg

Jedna ze słynniejszych lokomotyw Goocha, Iron Duke (replika).

1816 – Urodził się Daniel Gooch (zm. 15 października 1889), brytyjski inżynier, pionier kolejnictwa i polityk, baronet. Konstruktor wielu lokomotyw. Na podstawie jego projektów zbudowanych zostało 505 lokomotyw, w tym 407 przeznaczonych dla kolei szerokotorowych, których Gooch był orędownikiem. W latach 1865–1885 zasiadał w brytyjskiej Izbie Gmin jako poseł z ramienia Partii Konserwatywnej.

1961 – 24-letni krawiec Günter Litfin został pierwszym uciekinierem zastrzelonym przez służby NRD podczas próby przekroczenia Muru Berlińskiego. Po ujawnieniu zbrodni wschodnioniemiecka propaganda usiłowała zabitego oczernić w opinii publicznej, przedstawiając go jako homoseksualistę i męską prostytutkę. 24 sierpnia 2000 r. imieniem Litfina nazwano znajdującą się w jego rodzinnej dzielnicy Weißensee ulicę, noszącą dotąd nazwę Straße 209. Pamięci zastrzelonego poświęcony jest także jeden z tzw. Białych Krzyży, wzniesionych w miejscu pamięci na nabrzeżu nieopodal budynku Reichstagu. Pamiętajmy o tym zawsze, gdy proponują nam autokratyczny system rządzenia.

25 sierpnia

1796 – Urodził się James Lick ( zm. 1 października 1876) – amerykański stolarz, budowniczy fortepianów, inwestor, milioner, filantrop, sponsor nauki. W momencie śmierci był najbogatszym człowiekiem w Kalifornii, sfinansował budowę największego (w latach 80. XIX wieku) teleskopu na świecie. Jego ciało zostało umieszczone pod kopułą teleskopu. Słynne Obserwatorium Licka znajduje się na szczycie góry Mount Hamilton na wschód od San Jose, w stanie Kalifornia, na wysokości 1283 m n.p.m.

1894 – Od tego dnia wiadomo, co powoduje dżumę. Japoński lekarz i bakteriolog Shibasaburō Kitasato (1853-1931)odkrył wywołującą dżumę bakterię Pasteurella pestis. Dokonał tego prawie jednocześnie z Alexandrem Yersinem (francuski bakteriolog pochodzenia szwajcarskiego, w 1897 roku opracował skuteczną metodę leczenia dżumy za pomocą swoistej surowicy).

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/National_Medal_of_Science.jpg

National Medal of Science

1959 – Ustanowiono National Medal of Science (Narodowy Medal Nauki) – wyróżnienia przyznawane przez prezydenta Stanów Zjednoczonych naukowcom za znaczący wkład w rozwój nauk społecznych, biologicznych, chemicznych, technicznych, matematycznych i fizycznych. Pierwszym odznaczony został nim inżynier lotniczy pochodzenia węgierskiego Theodore von Kármán (1962). Z Polaków: Jerzy Spława-NeymanAntoni Zygmund (matematycy). Do dziś odznaczono 506 osób.

26 sierpnia

1951 – Urodził się Edward Witten – amerykański fizyk-teoretyk i matematyk, jeden z najważniejszych badaczy teorii strun. Profesor Institute for Advanced Study. Zajmował się głównie kwantową teorią pola, teorią strun oraz pokrewnymi obszarami topologii i geometrii. Do jego najważniejszych osiągnięć należą prace nad supersymetrią, wprowadzenie topologicznej kwantowej teorii pola oraz zaproponowanie uogólnionej teorii superstrun, (M-teorii, 1995). Jego prace miały ogromny wpływ na rozwój współczesnej matematyki. W 1990 r. otrzymał medal Fieldsa – najwyższą nagrodę przyznawaną matematykom.

1961 – W kanadyjskim Toronto otwarto Hockey Hall of Fame, galerię sławy, a zarazem muzeum, poświęcone historii hokeja na lodzie. Są w niej wystawiane trofea National Hockey League. Większość członków Hockey Hall of Fame (bardzo trudno tę godność uzyskać) to Kanadyjczycy, ale są wśród nich również: Amerykanie, Rosjanie, Słowacy oraz Australijczyk, Anglik, Fin, Szkot i Szwed. W 2010 roku do grona przyjęto także dwie pierwsze kobiety-hokeistki.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a4/Spirit_of_St._Louis_Smithsonian.JPG

Samolot Lindbergha, Spirit of St. Louis w National Air and Space Museum, w Waszyngtonie

1974 – Zmarł Charles Augustus Lindbergh (ur. 4 lutego 1902) – amerykański pionier lotnictwa, wsławiony pierwszym samolotowym samotnym przelotem między lądem Ameryki Północnej a Europą bez międzylądowań w 1927, generał brygady US Army, doktor honoris causa Uniwersytetu Illinois i innych uczelni.

27 sierpnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Peano_curve.png

Kolejne etapy powstawania krzywej Peano, czyli jak zamienić odcinek na kwadrat

1858 – Urodził się Giuseppe Peano (zm. 20 kwietnia 1932) – włoski matematyk i logik. Od 1890 profesor matematyki na Uniwersytecie w Turynie, a w latach 1887-1901 w akademii wojskowej w Turynie. Opracował stosowaną powszechnie aksjomatykę arytmetyki liczb naturalnych (tzw. Aksjomaty Peana). Skonstruował też przykład funkcji ciągłej przekształcającej odcinek domknięty na kwadrat domknięty, co jest sprzeczne z powszechną intuicją. Odwzorowanie to jest zwane krzywą Peana. Peano był również twórcą międzynarodowego sztucznego języka latina sine flexione.

1859Edwin L. DrakeWilliam A. Smith w Titusville w Pensylwanii wydobyli po raz pierwszy ropę naftową przy pomocy odwiertu. Do tego czasu ropę pozyskiwano z naturalnych wycieków.

1958 – Zmarł Ernest Orlando Lawrence (ur. 8 sierpnia 1901) – amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za wynalezienie (1931) i udoskonalenie cyklotronu (urządzenie do przyspieszania cząstek, obdarzonych ładunkiem elektrycznym) oraz za wyniki uzyskane przy jego użyciu, w szczególności odnoszące się do pierwiastków sztucznie promieniotwórczych

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +5 (from 5 votes)
Bogdan Miś: Działo się (93), 10.0 out of 10 based on 6 ratings

Odpowiedz