Bogdan Miś: Działo się (98)

Print Friendly, PDF & Email

2017-09-26.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

25 września

1513 – Podczas podboju Panamy hiszpański konkwistador Vasco Núñez de Balboa jako pierwszy Europejczyk dotarł do wybrzeży Pacyfiku.

1928 – Założono amerykańskie przedsiębiorstwo telekomunikacyjne Motorola (wówczas pod nazwą Galvin Manufacturing Corporation). Obecną nazwę przyjęto w 1947 roku, jednak słowo Motorola było znakiem firmowym już od 1930 roku Nazwa pochodzi od słów „Motor”, czyli silnik, oraz „Vitriola” – potoczna nazwa radia w tych latach; początkowo Motorola była bowiem jednym z pierwszych producentów samochodowych odbiorników radiowych. Przedsiębiorstwo wzbogaciło się znacznie na dostawach sprzętu radiowego dla armii amerykańskiej. Obecnie główny ośrodek Motoroli, zajmujący się wytwarzaniem technologii na potrzeby wojska, znajduje się w Tel Awiwie.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Hubble_Extreme_Deep_Field_%28full_resolution%29.tif/lossy-page1-1024px-Hubble_Extreme_Deep_Field_%28full_resolution%29.tif.jpg

Ekstremalnie Głębokie Pole Hubble’a

2012 – Opublikowano obraz tzw. Ekstremalnie Głębokiego Pola Hubble’a (obraz niewielkiego obszaru nieba w gwiazdozbiorze Pieca stanowiącego centralną część Ultragłębokiego Pola Hubble’a) , powstały na podstawie ponad 2 tys. zdjęć wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a w okresie od czerwca 2002 do marca 2012 za pomocą urządzeń Advanced Camera for Surveys i Wide Field Camera 3 w zakresie światła widzialnego i bliskiej podczerwieni. Łączny czas ekspozycji wyniósł ponad 2 miliony sekund (ok. 23 dni). Przedstawia ok. 5,5 tys. galaktyk, z których najodleglejsze znajdują się 13,2 mld lat świetlnych od Ziemi.

26 września

1889 – Pierwsza Generalna Konferencja Miar ustaliła (obowiązującą do 1960 roku) definicję metra jako odległość w temperaturze 0 °C i przy normalnym ciśnieniu atmosferycznym między dwiema głównymi kreskami na platynowo-irydowym wzorcu złożonym w Międzynarodowym Biurze Miar w Sèvres pod Paryżem oraz (nadal obowiązującą) definicję i wzorzec kilograma.

1960 John Fitzgerald KennedyRichard Nixon zmierzyli się w pierwszej w historii telewizyjnej debacie przed wyborami prezydenckimi w USA. Specjaliści sądzą, że to dzięki tej debacie Kennedy został prezydentem.

Obraz zawierający osoba, mężczyzna, stojąceOpis wygenerowany przy wysokim poziomie pewności

Ppłk Stanisław Pietrow

1983 – Dzięki stalowym nerwom radzieckiego oficera uniknęliśmy końca świata, a co najmniej III wojny światowej. Ppłk Stanisław Pietrow prawdopodobnie zapobiegł wojnie nuklearnej, ignorując błędne wskazania radzieckiego systemu wczesnego ostrzegania o wystrzeleniu 5 amerykańskich rakietowych pocisków balistycznych. A było tak: cztery minuty po północy 26 września 1983 roku komputery w centrum wczesnego ostrzegania wykryły wystrzelenie przez USA międzykontynentalnego pocisku balistycznego, skierowanego w stronę ZSRR. Obserwujący ten alarm Pietrow przyjął, że doszło do błędu komputera, ponieważ wystrzelenie pojedynczego pocisku byłoby zachowaniem nieracjonalnym. Chwilę później komputery potwierdziły jednak wystrzelenie kolejnych czterech rakiet z tej samej bazy. Jak sam stwierdził: Pomyślałem jednak: nikt nie zaczyna ataku jądrowego za pomocą pięciu rakiet! Poza tym nie startowałyby one z jednej bazy. Pietrow nawet nie zgłosił swojej decyzji dowództwu. Został za to ukarany. Ze względu na tajemnicę wojskową wydarzenia te były trzymane w tajemnicy do 1998 roku. Dopiero po wielu latach Pietrow został uznany za bohatera:

  • 21 maja 2004 roku otrzymał nagrodę World Citizen Award,
  • 19 maja 2006 roku został uhonorowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych,
  • 24 lutego 2012 roku otrzymał Niemiecką Nagrodę Mediów (Deutscher Medienpreis),
  • 17 lutego 2013 roku uhonorowany w Operze Sempera w Dreźnie nagrodą pokojową „Dresden-Preis”.

Zmarł w maju 2017 r.

27 września

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/57/Rosetta_Stone_International_Congress_of_Orientalists_ILN_1874.jpg

Naukowcy oglądają Kamień z Rosetty podczas Międzynarodowego Kongresu Orientalistów w 1874

1822 – Francuz Jean-François Champollion poinformował o odczytaniu egipskich hieroglifów wyrytych na Kamieniu z Rosetty. Kamień znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie. Jest to czarna kamienna (bazaltowa) płyta o wysokości 114,4 cm, szerokości 72,3 cm i grubości 27,9 cm oraz wadze 762 kg. Na kamieniu wyryty został tekst dwujęzyczny w trzech wersjach – po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku. Ponieważ tekst grecki był znany, możliwe stało się odczytanie hieroglifów, czego dokonali w 1822 r. Jean-François Champollion i w 1823 r. Thomas Young.

1956 – Amerykański pilot-oblatywacz Milburn Apt podczas lotu samolotem Bell X-2 Starbuster nad pustynią Mojave w Kalifornii jako pierwszy człowiek przekroczył barierę prędkości mach 3. Chwilę później zginął w katastrofie.

1998 – Uruchomiono wyszukiwarkę Google. Google zostało założone przez Larry’ego Page’a oraz Sergeya Brina w 1996 roku w ramach ich projektu studenckiego na Uniwersytecie Stanforda. Do przeszukiwania i indeksowania zasobów Internetu Google wykorzystuje rozmieszczone w różnych miejscach na kuli ziemskiej serwerownie, działające w oparciu o system operacyjny Linux. Dokładna liczba serwerowni, jak też samych komputerów jest trzymana przez Google w tajemnicy. Google było ofiarą praktyk internautów polegających na linkowaniu z wielu stron z mylną treścią hiperłącza do strony, która miała się pojawić pod danym wyszukaniem. Przez jakiś czas na pierwszych miejscach w wynikach np. dla zapytania siedziba szatana pojawiała się oficjalna strona Radia Maryja…

28 września

1867 – Toronto zostało stolicą kanadyjskiej prowincji Ontario. Toronto jest najbardziej wieloetnicznym miastem świata, zamieszkanym przez ponad 150 grup narodowych. W 2001 roku miasto otrzymało nadany przez ONZ tytuł World’s Most Multicultural City. Nazwa Toronto pochodzi z języka Indian plemienia Huron. Jedno z prawdopodobnych znaczeń to miejsce spotkań.

1928 – Szkocki bakteriolog i lekarz Alexander Fleming odkrył pierwszy antybiotyk – penicylinę. Pierwszy raz fakt występowania substancji hamujących rozwój niektórych bakterii chorobotwórczych opisał w 1897 r. francuski lekarz wojskowy Ernest Duchesne w swojej rozprawie doktorskiej pt. „:Antagonizm między pleśniami i mikrobami”. Odkrycie to nie zostało jednak przez nikogo rozwinięte. Powtórnego odkrycia dokładnie tego samego zjawiska dokonał (jak głosi legenda – przypadkiem, gdyż w wyniku bałaganu w laboratorium, na resztkach pożywienia zaczęły wzrastać drobnoustroje). Fleming – jednak i jemu nie udało się wyizolować substancji czynnej, choć stwierdził, że skuteczne działanie występuje nawet przy bardzo dużym rozcieńczeniu. W 1938 r. grupa trzech naukowców, w skład której obok Fleminga weszli Howard Walter Florey oraz Ernst Boris Chain, wyizolowała składnik czynny, zakładając rok później pierwszą na świecie wytwórnię penicyliny. Za swoje odkrycie zostali oni uhonorowani w 1945 r. Nagrodą Nobla.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/68/SMART-1_Impact_flash.jpg

Moment zderzenia SMART-1 z powierzchnią Księżyca

2003– Pierwszy satelita europejski SMART-1 (bezzałogowa sonda kosmiczna Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA) został umieszczony na orbicie księżycowej. Sonda została wyniesiona z kosmodromu Kourou w Gujanie Francuskiej przy użyciu rakiety nośnej Ariane 5G wraz z dwoma satelitami telekomunikacyjnymi. Misja sondy zakończyła się 3 września 2006 roku podczas 2890 obiegu wokół Księżyca upadkiem na jego powierzchnię.

29 września

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/New-Scotland-Yard-Victorian-building-Big-Ben-1890.jpg

Pierwsza siedziba Scotland Yardu

1829 – Założono Scotland Yard. Dokładniej – Nowy Scotland Yard, znany także jako The Yard (pol. dosł. Szkocki Dziedziniec), inne określenie Metropolitan Police Service (policji londyńskiej). Scotland Yard pochodzi od nazwy ulicy, przy której komenda mieściła się w latach 1829-1890 i od nazwy pałacu, który był siedzibą królów Szkocji w czasie ich pobytu w Anglii w okresie od XI do XII wieku. Obecna siedziba Policji Metropolitalnej położona jest przy Victoria Street w dzielnicy Westminster.

1957 – Doszło do wybuchu w Kombinacie Chemicznym Majak przerabiającym wypalone paliwo jądrowe, co spowodowało skażenie radioaktywne na obszarze 23 000 km². Majak, czyli „latarnia morska” – to jeden z największych zakładów atomowych Federacji Rosyjskiej, zlokalizowany około 150 kilometrów na południowy wschód od Jekaterynburga w pobliżu miasta Kasli i 72 kilometry na północny zachód od Czelabińska. Wypadek z 1957 roku był utrzymywany w tajemnicy przez Związek Radziecki przez około 30 lat. Część obszaru skażona przez zakład Majak nadal jest zamknięta z uwagi na podwyższony poziom promieniowania. Majak był celem lotu rozpoznawczego Gary’ego Powersa w maju 1960 na samolocie U2.

2004– Odbył się pierwszy lot prywatnego amerykańskiego statku kosmicznego SpaceShipOne. Został on wyprodukowany przez korporację Scaled Composites. Jego budowa była sfinansowana całkowicie z prywatnych źródeł. Najbardziej znanym z inwestorów stojących za SpaceShipOne jest współtwórca firmy Microsoft, Paul Allen.

30 września

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/Morton_Ether_1846.jpg

Przygotowania do usunięcia zęba

1846 – Amerykański dentysta William Morton (1819-1868) po raz pierwszy użył narkozy (eteru) podczas zabiegu usunięcia zęba. Jednak dopiero pokaz zabiegu dla lekarzy i studentów z bostońskiego szpitala Massachusetts General Hospital, przeprowadzony miesiąc później, okazał się wielkim sukcesem. W czasie operacji, po podaniu przez Mortona środka znieczulającego, jeden z chirurgów usunął pacjentowi guz z karku.

1946 – Rozpoczęło się ogłaszanie wyroków Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze. Procedował od 20 listopada 1945 r. 12 oskarżonych skazano na śmierć, 10 powieszono (Goering przed egzekucją popełnił samobójstwo, Bormann był sądzony zaocznie), 3 skazano na dożywocie, 2 otrzymało 20 lat więzienia, 1 -15 lat, 1 – 10, 3 uniewinniono. Trybunał uznał cztery organizacje powołane przez Hitlera (NSDAP, SS, SD, Gestapo) za przestępcze. Statut Trybunału i wyrok został zatwierdzony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ jako Zasady norymberskie.

2009– Kanadyjczyk Guy Laliberté został siódmym kosmicznym turystą jako uczestnik misji Sojuz TMA-16. Urodził się 2 września 1959 r. Był założycielem oraz dyrektorem generalnym Cirque du Soleil. Zaczynał od gry na akordeonie i połykania ognia. Laliberté stworzył swój cyrk będący syntezą wszystkich istniejących na świecie stylów cyrkowych, ale jest to cyrk bez obręczy ani zwierząt. W 2006 jako właściciel 95% akcji wartego 1,2 miliarda dolarów Cirque du Soleil został obwołany przez Ernst & Young Przedsiębiorcą Roku. Jest też wybitnym światowej klasy pokerzystą. Za swój lot zapłacił 35 milionów dolarów.

1 października

1608 – Na pokładzie angielskiego statku Mary and Margaret przybyła do osady Jamestown w Wirginii grupa pierwszych polskich imigrantów w Ameryce Północnej. Zwróćmy uwagę: na 12 lat przed słynnymi Pielgrzymami! Znane są nazwiska pięciu z nich, byli to: Michał Łowicki, Zbigniew Stefański, Jan Bogdan, Jan Mata, Stanisław Sadowski. Polacy uruchomili w Jamestown hutę szkła i manufaktury produkujące dziegieć, smołę, potaż i liny okrętowe.

1940Albert Einstein został zaprzysiężony jako obywatel USA.

Logo NASA

Logo NASA

1958 – Utworzono Narodową Agencję Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA), która zastąpiła dotychczasowy Narodowy Komitet Doradczy ds. Astronautyki (NACA). Gdy zaczynała ona działalność, składała się z 4 laboratoriów i zatrudniała około 80 pracowników rządowej agencji badawczej NACA. Pierwszym szefem NASA był (do roku 1961) dr Thomas Keith Glennan (1905-1995), z wykształcenia inżynier elektryk.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +7 (from 7 votes)
Bogdan Miś: Działo się (98), 10.0 out of 10 based on 6 ratings