Bogdan Miś: Działo się (102)

Print Friendly, PDF & Email

2017-10-19

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

17 października

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3d/Kepler_Drawing_of_SN_1604.png

Oryginalny rysunek Johannesa Keplera przedstawiający lokalizację stella nova (zaznaczona literą „N”)

1604 – Niemiecki astronom Johannes Kepler rozpoczął obserwację ostatniej do dziś znalezionej supernowej (termin określający kilka rodzajów kosmicznych eksplozji, powodujących powstanie na niebie niezwykle jasnego obiektu, który już po kilku-kilkunastu tygodniach staje się niemal niewidoczny) w Drodze Mlecznej, nazwanej później Gwiazdą Keplera. Jest ona położona w gwiazdozbiorze Wężownika w odległości około 20 tysięcy lat świetlnych od Ziemi. Była to druga supernowa widziana w czasie jednego pokolenia (pierwszą była SN 1572 widziana przez Tychona Brahego w Kasjopei). Od tego momentu nie zanotowano więcej supernowych w Drodze Mlecznej, jednakże notuje się takie zjawiska w innych galaktykach.

1860 – W szkockim Prestwick rozegrano pierwszy męski turniej golfowy The Open Championship, najstarszy z czterech głównych turniejów na świecie.

1886 – We Włoszech ukazała się najsłynniejsza chyba powieść dla chłopców Serce Edmonda De Amicisa. Pokolenie autora tej rubryki zaczytywało się (niekoniecznie dobrowolnie, bo rodzice i nauczyciele rzecz entuzjastycznie wspierali) w tej dość ckliwej ramocie. Dzieło propaguje wartości, jakimi – zdaniem autora – kierować się należy w życiu: posłuszeństwo rodzicom, szacunek dla innych ludzi, konsekwencja w dążeniu do celu. Niby trudno to kwestionować, ale… W powieść wplecione zostały też tematy patriotyczne, dotyczące niedawnych walk o zjednoczenie Włoch. Na dobro autora zapisać należy, że wśród jego zaleceń nie ma żadnych wątków religijnych, co zresztą oburzało bigotów.

18 października

1851 – W Londynie ukazała się powieść Moby Dick Hermana Melville’a uznawana obecnie powszechnie za jedno z arcydzieł literatury światowej i klasykę literatury amerykańskiej. Uznanie zdobyła jednak dopiero w XX wieku. Budziła z początku zastrzeżenia – część przemyśleń autora podważa dogmatykę chrześcijańską. Ciekawostka: od jednego z bohaterów tej powieści – pierwszego oficera Starbucka – wzięła swoją nazwę największa na świecie sieć kawiarń.

1902 – Urodził się Ernst Pascual Jordan (zm. 31 lipca 1980) – niemiecki fizyk teoretyczny i matematyczny, który wniósł znaczący wkład do mechaniki kwantowej i kwantowej teorii pola. W dużym stopniu odpowiada za matematyczne sformułowanie mechaniki macierzowej. Algebra Jordana jest nadal używana w nauce matematycznych i koncepcyjnych podstaw teorii kwantowej, poza tym stworzył inne narzędzia matematyczne dla fizyków. Niestety, był aktywnym hitlerowcem (choć jego towarzysze partyjni specjalnie mu nie ufali – z uwagi na współpracę z Żydami: pozostał obrońcą Einsteina i innych żydowskich naukowców): członkiem NSDAP i SA.). Gdyby nie wstąpił do partii nazistowskiej, prawdopodobnie otrzymałby Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. W 1953 roku przywrócono mu – odebrany po wojnie – tytuł profesorski.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/BBC_Broadcasting_House.jpg/800px-BBC_Broadcasting_House.jpgBroadcasting House w Londynie, remontowana i rozbudowywana obecnie historyczna siedziba BBC, która wkrótce znów stanie się jej głównym ośrodkiem

1922 – Założono British Broadcasting Corporation (BBC), do dziś modelową instytucję dziennikarską, słynącą z niezależności politycznej, rzetelności i braku agresji.

19 października

https://blog.adafruit.com/wp-content/uploads/2013/01/7070683363_6aa6c4daa6_o.jpg

Marguerite Catherine Perey

1909 – Urodziła się Marguerite Catherine Perey (zm. 13 maja 1975), francuska chemiczka i fizyczka. W 1939 roku odkryła najbardziej reaktywny metal alkaliczny – frans. W latach 1929-1946 pracowała w Instytucie Radowym i do roku 1934 była asystentką Marii Skłodowskiej-Curie. Gdy zaczęła pracę, miała tylko dyplom technika. W 1946 r. uzyskała tytuł doktora chemii. W latach 1946-1949 pracowała w Narodowym Centrum Badań Naukowych (CNRS). Od 1949 roku prowadziła katedrę radiochemii na uniwersytecie w Strassburgu. W 1962 r. została pierwszą kobietą przyjętą do Francuskiej Akademii Nauk

1977 – Niemiecka jednostka specjalna GSG 9, uważana za jedną z najlepszych w tej klasie na świecie, odbiła w stolicy Somalii Mogadiszu porwany przez palestyńskich terrorystów samolot Lufthansy (operacja „Magiczny Ogień”). Na wieść o odbiciu samolotu troje uwięzionych założycieli niemieckiej organizacji terrorystycznej Frakcja Czerwonej Armii (RAF) popełniło samobójstwa w swych celach. W zasadzie to zakończyło terroryzm RAF w Europie.

2004 – Zmarł Lewis Frederick Urry (ur. 29 stycznia 1927) – kanadyjski chemik i wynalazca. Pracując dla firmy Eveready Battery wynalazł baterię alkaliczną i baterię litową. Urry urodził się w Pontypool, Ontario i po przebyciu służby w kanadyjskiej armii w 1950 ukończył Uniwersytet Toronto ze stopniem inżyniera chemika. Zaczął pracować w Eveready kilka miesięcy po ukończeniu studiów. W 1980 nazwa firmy została przemianowana na Energizer. W 1999 Urry oddał swoją pierwszą prototypową baterię, razem z pierwszą komercyjnie produkowaną baterią cylindryczną do Smithsonian Institution. Obie baterie są prezentowane w tym samym pokoju, co żarówka Edisona.

20 października

1891 – Urodził się James Chadwick (zm. 24 lipca 1974), angielski fizyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1935 za odkrycie neutronu. Ciekawostka: został studentem fizyki… przez pomyłkę,. Otóż chciał zdawać egzamin wstępny na matematykę, ale pomylił się i usiadł wśród kandydatów na fizykę. Po pomyślnym egzaminie oznajmiono mu, ku jego zdumieniu, że dostał się na fizykę, a że był bardzo nieśmiały nie sprostował pomyłki. W 1945 roku otrzymał szlachectwo.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/71/Monterey_Bay_Aquarium_Front.JPG

Wejście do Monterey Bay Aquarium

1984 – Otwarto w Monterey, w Kalifornii, w zachodniej części Stanów Zjednoczonych Monterey Bay Aquarium. Jest jednym z większych akwariów na świecie. Za szybami akwarium można zobaczyć płaszczki, rozgwiazdy, meduzy, tuńczyki, rekiny, koniki morskie i inne zwierzęta oceanu. Przy oceanarium funkcjonuje instytut badawczy.

1987 – Zmarł Andriej Nikołajewicz Kołmogorow (ur. 25 kwietnia 1903 r.), genialny rosyjski matematyk, twórca współczesnej teorii prawdopodobieństwa. Pracował nad rozwojem topologii, logiki i teorii złożoności obliczeniowej, znany jest również z wyników w analizie harmonicznej i mechanice klasycznej – w szczególności w badaniach turbulencji. Laureat wielu nagród, m.in. Nagrody Wolfa w matematyce w 1980 r. Bohater Pracy Socjalistycznej (1963). Był bardzo zaprzyjaźniony z polskimi matematykami, 14 maja 1958 Uniwersytet Warszawski przyznał mu tytuł doktora honoris causa. Niewątpliwie jeden z największych uczonych XX wieku.

21 października

Ilustracja

Starcie francuskiego okrętu „Bucentaure” z HMS „Temeraire”, Trafalgar, Auguste Mayer (1805-1890)

1805 – Zwycięstwo floty brytyjskiej nad francusko-hiszpańską w bitwie pod Trafalgarem – jednej z najsłynniejszych bitew morskich w historii. Eskadra angielska pod dowództwem admirała Horatio Nelsona liczyła 27 okrętów liniowych i 2 fregaty. Adm. P. Ch. Villeneuve miał 33 okręty liniowe i 7 fregat. W boju zginął od postrzału w kręgosłup legendarny admirał Nelson. Koalicjanci antybrytyjscy stracili 22 okręty, ok. 3250 zabitych, ok. 2,5 tys. rannych i ok. 7 tys. wziętych do niewoli. Marynarzy brytyjskich zginęło 449. Bitwa ta stała się początkiem wielkiej hegemonii Brytyjczyków na morzach świata, walnie przyczyniając się do powstania brytyjskiego imperium kolonialnego. Była to jednocześnie ostatnia wielka bitwa żaglowców.

1879 – W Menlo Park w stanie New Jersey zespół badawczy pod kierownictwem Thomasa Alvy Edisona zapalił pierwszą w pełni użyteczną żarówkę z grafitowym żarnikiem, która świeciła przez kilkadziesiąt godzin.

1923 – W Deutsches Museum w Monachium uruchomiono pierwsze na świecie planetarium.

22 października

1746 – Założono jeden z najsłynniejszych uniwersytetów świata, Princeton University (jako College of New Jersey). Od początku swojego istnienia szkoła ta wydała 35 laureatów Nagrody Nobla. Z budżetem równym 17,1 miliarda dolarów oraz 7567 studentami, uniwersytet ten jest ośrodkiem o najwyższym wyposażeniu finansowym przypadającym na jednego studenta na świecie. Obecną nazwę otrzymał w roku 1896.

1908 – Premiera pierwszego polskiego filmu fabularnego Antoś po raz pierwszy w Warszawie w reżyserii Georgesa Meyera.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Wikipedia_Monument_2.JPG

Słubicki pomnik Wikipedii

2014 – W Polsce, w Słubicach odsłonięto pierwszy — i dotychczas jedyny na świecie – pomnik Wikipedii. Zaprojektował ormiański artysta, Mihran Hakobjan, student Collegium Polonicum, stypendysta Funduszu Rodziny Kulczyków. Pomysłodawcą ponad trzymetrowej wysokości (wraz z postumentem) pomnika jest Krzysztof Wojciechowski, dyrektor administracyjny Collegium Polonicum.

23 października

1920 – Urodził się Mr Tornado, czyli Tetsuya Theodore „Ted” Fujita (zm.19 listopada 1998), amerykański meteorolog japońskiego pochodzenia, zajmujący się dynamiką sztormów, tornad, i huraganów. Z jego nazwiskiem związana jest skala Fujity intensywności tornad. Odkrył zjawisko prądów spadających związanych z intruzją (wdarciem się) suchego powietrza i odróżnił je od procesów związanych z tornadami. Opracował techniki fotometrycznej oceny skutków zniszczeń wywołanych przez tornada i techniki, pozwalające zrozumieć dynamiczną strukturę wiatru wokół tornad. Był pionierem działu meteorologii intensywnych zjawisk w małych skalach (mezometeorologia).

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7c/2014-07-05_18_27_26_View_towards_Pilot_Peak%2C_Nevada_from_milepost_17_on_westbound_Interstate_80_in_the_Great_Salt_Lake_Desert%2C_Utah.JPG

Wielka Pustynia Słona

1970 – Na Wielkiej Pustyni Słonej w stanie Utah Amerykanin Gary Gabelich na samochodzie rakietowym Blue Flame po raz pierwszy w historii przekroczył pojazdem naziemnym barierę 1000 km/h.

1996 – Papież Jan Paweł II w liście do Papieskiej Akademii Nauk stwierdził, że teoria ewolucji Darwina jest czymś więcej niż tylko hipotezą. Długo trzeba było czekać na tę „śmiałą” decyzję. Choć i tak jest to wypowiedź bardzo ostrożna…

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (7 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +6 (from 6 votes)
Bogdan Miś: Działo się (102), 10.0 out of 10 based on 7 ratings

Jedna odpowiedź

  1. Ernest Skalski 2017-10-19
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com