Bogdan Miś: Działo się (104)

Print Friendly, PDF & Email

2017-11-01.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

31 października

Klemens VII

Klemens VII (właśc. Robert de Genève, Robert z Genewy). Jego przeciwnikiem był papież Urban VI

1378 – Koronacja antypapieża Klemensa VII. Rozpoczęła się tzw. Wielka schizma zachodnia (także schizma zachodnia, schizma papieska lub wielka schizma) okres trwający do 1417 roku, kiedy to brak zgody kardynałów, kierujących się głównie pobudkami politycznymi, powodował, że do tytułu głowy Kościoła katolickiego rościło sobie pretensje dwóch, a nawet trzech papieży jednocześnie.

1833 – Zmarł Johann Friedrich Meckel młodszy (ur. 17 października 1781) niemiecki anatom. Meckel był pionierem na polu teratologii, czyli nauki o potwornościach, nieprawidłowościach i wadach rozwojowych. Dwie struktury anatomiczne noszą do dziś jego nazwisko: uchyłek Meckla i chrząstka Meckla. Opisał też zespół wad wrodzonych (dość paskudnych, więc nie opisujemy), znany dziś jako zespół Meckla lub zespół Meckla-Grubera.

1857– Urodził się Axel Martin Fredrik Munthe (zm. 11 lutego 1949) – szwedzki lekarz i psychiatra, pisarz. Był nadwornym lekarzem szwedzkiej rodziny królewskiej. Wycofał się z życia dworskiego i osiadł w zakupionej przez siebie willi San Michele na Capri. Pod koniec życia powrócił do Szwecji, gdzie powstało dzieło jego życia Księga z San Michele. Z dużą dozą humoru i życzliwości wobec wszystkich istot żywych pisał o ludziach, z którymi zetknął się na wyspie, i bogatej przyrodzie, która inspirowała go do przemyśleń. Tak stworzył jedną z najczęściej czytanych książek wspomnieniowych minionego stulecia.

1 listopada

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Miguel_%C3%81ngel%2C_por_Daniele_da_Volterra_%28detalle%2C_brightened%29.jpg

Michał Anioł (właśc. Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni)

1512 – Freski Michała Anioła, zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej, po raz pierwszy zostały pokazane publicznie. Malowidła opowiadają historię ludzkości od stworzenia świata, przez grzech pierworodny, aż do biblijnego potopu.

1895 – W Berlinie Max Skladanowsky wraz z bratem Emilem zorganizowali pierwszy płatny pokaz na własnej konstrukcji projektorze filmowym nazwanym bioskopem (2 miesiące przed braćmi Lumière). Dziełem braci był m.in. pierwszy film nakręcony na terenie Szwecji pt. Zabawne spotkanie w ogrodzie zoologicznym w Sztokholmie.

1919 – Urodził się Hermann Bondi (zm. 10 września 2005) – matematyk i kosmolog brytyjski pochodzenia austriackiego. Zasłynął przede wszystkim opracowaniem – wspólnie z Goldem i Hoylem – teorii stanu stacjonarnego (1948). Wszechświat stacjonarny – głosiła teoria – ekspandując, pozostawałby zasadniczo niezmieniony w czasie i aby ten warunek został spełniony, musiałaby powstawać nowa materia, dzięki której gęstość wszechświata utrzymywałaby się na stałym poziomie, mimo procesu rozszerzania się. Teoria miała kilka zalet, z których największą było usunięcie problemu początku universum. Niestety, model Bondiego praktycznie zupełnie stracił poparcie z chwilą odkrycia w 1965 roku mikrofalowego promieniowania tła.

2 listopada

1920 – W Pittsburghu w stanie Pensylwania w USA rozpoczęła nadawanie pierwsza na świecie publiczna stacja radiowa. W dokładnie 16 lat później (czyli w roku 1936) rozpoczął działalność główny kanadyjski publiczny nadawca CBC/Radio-Canada oraz wystartowała w eterze z regularną emisją najstarsza na świecie stacja telewizyjna BBC One.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Richard_E._Taylor.jpg

Richard Edward Taylor

1929 – Urodził się Richard Edward Taylor– kanadyjski fizyk, profesor emeritus w Stanford University w USA. W 1990 roku wraz z Jerome Friedmanem i Henry Kendallem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za pionierskie badania, dotyczące głęboko nieelastycznego rozpraszania elektronów na protonach i związanych neutronach, co miało istotny wpływ na rozwój modelu kwarkowego w fizyce cząstek.

2000 – Na jednym z forów internetowych pojawił się pierwszy post autorstwa niejakiego Johna Titora, rzekomo przybyłego z roku 2036 podróżnika w czasie. To jeden z ładniejszych kawałów internetowych. Ów John Titor pisywał na temat czasów, z których jakoby przybywa, odpowiadał również na pytania innych użytkowników forum. Pisał głównie jak żyją ludzie w 2036 roku oraz o III wojnie światowej, która według niego rozpoczęła się w 2015 roku. Według niego również w 2008 roku wybuchła Druga Wojna Secesyjna. 24 marca 2001 Titor ogłosił, że wraca do swoich czasów. Nigdy go nie zidentyfikowano.

3 listopada

1848 – Pod Georgetown w Gujanie Brytyjskiej otwarto pierwszą linię kolejową w Ameryce Południowej.

Ilustracja

Alois Alzheimer (1864-1915)

1906 – W trakcie posiedzenia Towarzystwa Neuropsychiatrii Południowo-Zachodnich Niemiec w Tybindze niemiecki psychiatra i neuropatolog Alois Alzheimer przedstawił przypadek nieznanej do tej pory choroby kory mózgowej, nazywanej od 1967 roku chorobą Alzheimera.

1957 – W ZSRR wystrzelono sztucznego satelitę Sputnik 2 z psem Łajką na pokładzie. Łajka była kundelkiem, miała wówczas około 2 lat. była pierwszym żywym stworzeniem umieszczonym na orbicie okołoziemskiej, chociaż nie pierwszym w przestrzeni kosmicznej jako takiej. I ZSRR i USA już przedtem wysyłały zwierzęta w Kosmos. Łajka poniosła śmierć w trakcie lotu.

4 listopada

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lockport_bartlett_color.jpg

Kanał Erie na rysunku z 1839 roku

1825 – Ukończono budowę Kanału Erie, części szlaku wodnego między Wielkimi Jeziorami i Atlantykiem. Dawny system połączeń wodnych zaczyna się w Buffalo nad rzeką Niagara, a kończy w Albany nad rzeką Hudson. Kanał funkcjonował do 1918, kiedy oficjalnie zastąpił go nowocześniejszy, równolegle biegnący New York State Barge Canal, dziś największy element systemu kanałów żeglugowych w USA. Z kolei nowy kanał odnotował drastyczny spadek ruchu wodnego w drugiej połowie XX wieku i utracił swoje znaczenie, głównie z powodu otwarcia dużo dogodniejszej Drogi Wodnej Świętego Wawrzyńca. Obecnie wiele jego odcinków jest przekształcanych w obiekty rekreacyjne.

1911– Paryski dziennik Le Journal opublikował artykuł o romansie Marii Skłodowskiej-Curie i fizyka Paula Langevina, co wywołało dziką nagonkę na Skłodowską-Curie, oskarżaną o „rozbijanie zdrowej francuskiej rodziny”. Kołtuństwo jest wieczne. Ale Maria miała trochę szczęścia: nie było wtedy Internetu. Wyobrażacie sobie ten hejt i epitety, które by dziś wypuściła z siebie opcja prawicowo-katolicka?

1967 – W Moskwie zakończono budowę wieży telewizyjnej Ostankino, najwyższej wówczas budowli na świecie (540,1 m). Obecnie jest na świecie czwarta, zaś w Europie nadal ma prymat. W latach 2000 i 2007 dwukrotnie płonęła. Drugi pożar był błahy, w pierwszym zginęły 3 osoby a akcja gaśnicza trwała 26godzin.

5 listopada

1929 – Urodziła się Shakuntala Devi (zm. 21 kwietnia 2013), hinduska „kobieta-komputer”. Od 6 roku życia dawała pokazy niesamowitych umiejętności arytmetycznych, na przykład dodawała bezbłędnie w pamięci długie kolumny liczb 13-cyfrowych, mnożyła takie liczby, wyciągała z nich pierwiastki stopnia drugiego i trzeciego… Nie umiała wytłumaczyć jak to robi, nie miała też – jak wykazały badania jakiejś nadzwyczajnej pamięci ani do faktów, ani do liczb. Dziw natury.

B43 bomb casing on display.jpg

Tak wyglądała zaginiona bomba wodorowa B43 (ok. 4 m długości, ponad 950 kg masy)

1965 – W wyniku katastrofy samolotu A-4 zaginęła u wybrzeży Japonii bomba wodorowa B43. Do dziś jej nie odnaleziono. Siła rażenia tej bomby to 1 MT. Wycofano ją z uzbrojenia w latach dziewięćdziesiątych ub. wieku.

2013– Rozpoczęła się pierwsza indyjska misja międzyplanetarna Mars Orbiter Mission. Sonda została umieszczona na orbicie wokółziemskiej przez indyjską rakietę nośną PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) wystrzeloną z kosmodromu w Sriharikota. 24 września 2014 roku sonda osiągnęła orbitę Marsa. Manewr wejścia na orbitę zakończył się sukcesem i sonda rozpoczęła badania Czerwonej Planety. Statek, który miał działać jedynie przez pół roku i być demonstracją możliwości wysłania i operowania przez Indie sondą kosmiczną wokół innej planety, przekroczył wszelkie oczekiwania. Sonda ta jest najtańszą misją międzyplanetarną w historii. Działa do dziś.

6 listopada

Zdjęcie SN 1572 w promieniowaniu rentgenowskim wykonane przez Teleskop kosmiczny Chandra

Zdjęcie SN 1572 w promieniowaniu rentgenowskim wykonane przez Teleskop kosmiczny Chandra

1572– Tycho de Brahe, astronom duński, zaobserwował w gwiazdozbiorze Kasjopei „obiekt SN 1572”, czyli gwiazdę supernową (termin określający kilka rodzajów kosmicznych eksplozji; powodują one powstanie na niebie niezwykle jasnego obiektu, który już po kilku tygodniach bądź miesiącach staje się niemal niewidoczny). Astronom w książce „De Nova Stella” po raz pierwszy użył określenia „nova”.

1889 Adam Bruno Wikszemski (1847-1890) polski lekarz, anatom, pionier zapisu fonograficznego, opatentował w berlińskim urzędzie patentowym „urządzenie do fonograficznej rejestracji drgań dźwiękowych”. Urządzenie składało się z walca pozostającego w ruchu obrotowym, nawijającego papier światłoczuły, i systemu zwierciadeł, odbijających promienie świetlne na powierzchnię obudowy, w której zamknięty jest walec.

1906 – Urodził się Fred Lawrence Whipple (zm. 30 sierpnia 2004), amerykański astronom. W 1951 roku wprowadził do opisu jądra komety model „brudnej kuli śniegowej”, która dokonuje obrotu. Jeżeli jedna strona zostanie ogrzana przez Słońce, to ciepło powoli przejdzie w głąb do śniegu, który może zmienić się w gaz. To powoduje siłę odrzutu wzdłuż orbity, która może kometę hamować lub ją przyspieszyć w zależności od kierunku obrotu. Odkrył kometę okresową 36P/Whipple i kilka innych komet oraz planetoidę (#1252) Celestia. W wyniku jego wysiłków wybudowano obserwatorium astronomiczne na górze Mount Hopkins w Arizonie, jedno z największych obserwatoriów na świecie. W 1981 roku zmieniono nazwę obserwatorium na Obserwatorium im. Freda Lawrence’a Whipple’a.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (9 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +11 (from 11 votes)
Bogdan Miś: Działo się (104), 10.0 out of 10 based on 9 ratings

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com