Bogdan Miś: Działo się (108)

Print Friendly, PDF & Email

2017-11-28.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

28 listopada

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/de/Carol_and_James_Gilligan_P1010970.jpg

Gilligan z mężem (tak, tak – feministki miewają mężów…)

1936 – Urodziła się dr Carol Gilligan – amerykańska feministka, psycholożka rozwojowa, filozofka, pisarka, badaczka zajmująca się teorią tzw. feminizmu różnicy. Jej najbardziej znana książka – In A Different Voice (1982) – w której rozwija koncepcję etyki troski, uważana jest za pionierską pracę w zakresie gender studies. Innymi słowy – od niej się wszystko zaczęło… Przez ponad 30 lat wykładała na Uniwersytecie Harvarda, gdzie w 1997 objęła katedrę jako pierwsza w historii tej uczelni profesor Gender Studies. Bardzo nielubiana przez tych katolików, którzy w ogóle wiedzą o jej istnieniu. Twierdzą oni, że ich badania wskazują na nikły związek albo jego brak pomiędzy rozwojem moralnym a płcią czy genderem wbrew wnioskom Gilligan. W ogóle jak wiadomo gender to Belzebub (dla idiotów: to nie jest opinia autora niniejszej rubryki).

1954 – Zmarł w wieku 53 lat Enrico Fermi, włoski fizyk teoretyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1938 za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastków promieniotwórczych. Był współtwórcą pierwszego na świecie reaktora jądrowego (Chicago) – zaprojektował go i uruchomił 2 grudnia 1942 – i bomby atomowej. W ostatnich latach życia był wraz ze Stanisławem Ulamem inicjatorem pierwszych doświadczeń komputerowych. Zmarł na raka żołądka.

1967 – Odkryty został (przez studentkę astronomii, Jocelyn Bell, pracującą wówczas w Cambridge w Anglii) pierwszy pulsar, czyli obiekt astronomiczny, wyróżniający się tym, że wysyła w regularnych niewielkich odstępach czasu impulsy promieniowania elektromagnetycznego (najczęściej promieniowanie radiowe). Początkowo przypuszczano, że obiekt ma sztuczne pochodzenie, ale hipoteza ta szybko upadła, a do 1998 odkryto ponad 1000 podobnych. W 2008 r. odkryto pierwszy pulsar wysyłający jedynie promieniowanie gamma.

29 listopada

1781 – Załoga płynącego na Jamajkę brytyjskiego statku niewolniczego Zong wyrzuciła za burtę 133 Afrykanów w celu otrzymania odszkodowania za niewolników „zaginionych na morzu”. Różne rzeczy robią tzw. cywilizowani ludzie dla pieniędzy. Także dziś, niestety.

Obraz zawierający zrzut ekranuOpis wygenerowany przy bardzo wysokim poziomie pewności

Witryna The Times w dniu 27-11-2017

1814 – W Londynie po raz pierwszy na świecie rozpoczęto drukowanie dziennika „The Times” na cylindrycznej maszynie konstrukcji Friedricha Koeniga (niemiecki inżynier i wynalazca, współzałożyciel – razem z Andreasem Friedrichem Bauerem – pierwszej w Niemczech, istniejącej do dziś fabryki maszyn drukarskich Koenig & Bauer AG, w skrócie KBA).

1947 – Na wniosek ONZ Palestyna została podzielona na część żydowską i arabską, które przekształciły się następnie w Izrael i arabską Palestynę. Rozpoczął się konflikt bliskowschodni, trwający do dziś. W starożytności obecna Palestyna nosiła nazwę Kanaan. Około XIII wieku p.n.e. zaczęły ją przemierzać wędrowne plemiona Hebrajczyków. W XII wieku p.n.e. na jej wybrzeżu osiedlili się Filistyni. Pod koniec XI wieku p.n.e. powstało na jej terytorium królestwo żydowskie, które wkrótce uległo rozbiciu na królestwa: Izrael i Judę. Zdobyta przez siły brytyjskie podczas pierwszej wojny światowej stała się w 1920 roku brytyjskim mandatem, pierwotnie wraz z terytorium wydzielonej z niej w 1922 r. Transjordanii.

30 listopada

Ilustracja

Andrew V. Schally

1926 – Urodził się Andrew V. Schally, amerykański biochemik i lekarz pochodzenia polskiego, laureat Nagrody Nobla. Jest synem Kazimierza (generała Wojska Polskiego, szefa gabinetu prezydenta Mościckiego) i Marii z Łąckich. W 1975 otrzymał Nagrodę Laskera, a w 1977 – Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie zjawiska wydzielania hormonów w podwzgórzu mózgu oraz badanie ich budowy i czynności, co zapoczątkowało neuroendokrynologię. Dr h. c. Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obywatel USA od roku 1962. Studiował i doktoryzował się w Kanadzie.

1 grudnia

1607 – Wykonano pierwszy wyrok śmierci w brytyjskich koloniach w Ameryce Północnej. Radny George Kendall z pierwszej stałej osady kolonistów angielskich Jamestown został rozstrzelany za szpiegostwo na rzecz Hiszpanii.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Lobachevsky_05.jpg/800px-Lobachevsky_05.jpg

Łobaczewski na dagerotypie z 1855 roku.

1792 – Urodził się Nikołaj Iwanowicz Łobaczewski, rosyjski matematyk polskiego pochodzenia, człowiek, który dokonał rewolucji w matematyce – a konkretnie geometrii, tworząc (niezależnie od Węgra, Janosa Bolyai’a) geometrię nieeuklidesową. Był rektorem uniwersytetu w Kazaniu. W 1832 ożenił się z Warwarą Aleksiejewną Moisiejewą. Mieli podobno osiemnaścioro dzieci, z czego siedmioro dożyło dorosłości. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia, w 1846 został zmuszony do opuszczenia uniwersytetu. Zmarł w 1856 roku.

1953 – Ukazało się pierwsze wydanie czasopisma Playboy. Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że w tym momencie legło w gruzach pewne prasowe tabu i zaczęła się epoka popkultury.

2 grudnia

1881 – Urodził się Heinrich Georg Barkhausen (1881-1956) – niemiecki fizyk i elektrotechnik. Autor prac głównie z zakresu magnetyzmu oraz radiotechniki. Jako pierwszy (1919) opisał zjawisko Barkhausena (skokowe zmiany namagnesowania ferromagnetyków pod wpływem ciągłej zmiany natężenia zewnętrznego pola magnetycznego lub innych warunków zewnętrznych; zjawisko to wykorzystuje się m.in. do bezinwazyjnego badania ferromagnetycznych metali.). Był profesorem Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie.

1966 – Zmarł Luitzen Egbertus Jan Brouwer (ur. 27 lutego 1881), holenderski matematyk pracujący w dziedzinach topologii, teorii mnogości, teorii miary i analizy zespolonej. Jego imieniem zostało nazwane słynne twierdzenie o punkcie stałym, mówiące: każde odwzorowanie ciągłe n-wymiarowej kuli domkniętej w siebie ma punkt stały. Był jednym z wybitnych zwolenników intuicjonizmu w matematyce, poglądu, który odrzucał między innymi korzystanie z prawa wyłączonego środka (orzekającego, że z dwóch zdań, z których jedno jest zaprzeczeniem drugiego, dokładnie jedno jest zawsze prawdziwe) jako metody dowodzenia twierdzeń. Zdaniem Brouwera, matematyka to swobodna działalność rozumu, która nie da się zamknąć w system aksjomatów, między innymi dlatego, że konstrukcje matematyczne są niezależne od jakiegokolwiek języka. Jeden z najwybitniejszych matematyków w historii.

Mars3 iki.jpg

Mars 3

1971 – Radziecka sonda Mars 3 dosięgła Marsa. Lądownik sondy został pierwszym pojazdem w historii, który bezpiecznie osiadł na marsjańskim gruncie, jednak po 14,5 sekundy transmisji utracono z nim łączność. Jedyne dane przesłane na Ziemię, to nieczytelny obraz. Miejsce lądowania zostało sfotografowane przez sztucznego satelitę Marsa, amerykańską sondę Mars Reconnaissance Orbiter w 2007 r. W 2013 roku ogłoszono, że na zdjęciach prawdopodobnie widać lądownik Mars 3, jego spadochron, rakietowy silnik hamujący i osłonę termiczną.

3 grudnia

1591 – 101 piwowarów z Hamburga podpisało pierwsze na świecie ubezpieczenie majątkowe. Poszkodowany w ewentualnym pożarze miał otrzymać od pozostałych sygnatariuszy po 10 talarów.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Christiaan_Barnard_1968.jpg

Christiaan Barnard (zdjęcie z roku 1968)

1967 – W Kapsztadzie Christiaan Barnard przy asyście młodszego brata dr Mariusa Barnarda kierował zespołem chirurgów, który przeprowadził pierwszą transplantację ludzkiego serca. Operacja się udała, jednak pacjent, 53-letni Louis Washkansky, zmarł po 18 dniach na zapalenie płuc, gdyż leki przeciw odrzuceniu nowego serca przez ciało osłabiły jego odporność na infekcje.

1992 – Pierwszy w historii tekst SMS-em został wysłany 3 grudnia 1992 r. z Wielkiej Brytanii. Neil Papworth, pracownik firmy Vodafone, składał w nim życzenia z okazji Świąt Bożego Narodzenia swoim kolegom.

4 grudnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Elia_naurizio%2C_congregazione_generale_del_concilio_di_trento_in_s.m._maggiore%2C_1633%2C_01.jpg

Obrady Soboru Trydenckiego

1563 – Zakończyły się– po 18 latach trwania – obrady Soboru Trydenckiego. Początek kontrreformacji, potępienie nauk Kalwina i Lutra. Powołano (1542) święte Oficjum (Inkwizycję). Obrady soboru były momentami burzliwe: bp Tommaso Sanfelice został np. nazwany przez bp. Dionisia de Zanettiniego oszustem albo idiotą. Sanfelice złapał go za brodę i gwałtownie potrząsnął. Adwersarze zostali rozdzieleni, a pierwszy z nich spędził tydzień w klasztorze, po czym opuścił obrady.

1819William Congreve, słynny brytyjski wynalazca (konstruktor m.in. rakiet bojowych) opatentował znak wodny, który był widoczny na papierze pod światło. Jego system w znaczny sposób utrudniał fałszowanie banknotów, ale nie został zaakceptowany przez Commission of the Bank of England z uwagi na protest wytwórców banknotów, dla których był kłopotliwy w produkcji.

1975 – Zmarła Hannah Arendt, amerykańska politolog, filozof, publicystka pochodzenia niemieckiego (ur. 1906). Była związana długo z innym wielkim filozofem niemieckim, Martinem Heideggerem. Krótkotrwałe uwięzienie w połowie 1933 roku i wzrastające rozczarowanie postawą środowisk inteligenckich zmusiło ją do nielegalnego opuszczenia Niemiec. W 1933 roku wyemigrowała do Francji, po wyjeździe męża do Stanów związała się z Heinrichem Blücherem, wybitnym działaczem Komunistycznej Partii Niemiec. W maju 1940 roku, już po ślubie z Blücherem, została internowana w Gurs. Pod koniec 1940 roku Hannah i jej mąż otrzymali wizy i wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych. Do 1952 roku pracowała w komisji zajmującej się ratowaniem dorobku kulturalnego Żydów europejskich. Stworzyła jedną z najbardziej znanych teorii totalitaryzmu.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 9.8/10 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +7 (from 7 votes)
Bogdan Miś: Działo się (108), 9.8 out of 10 based on 6 ratings

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com