Stanisław Obirek: Jerzy Kłoczowski (1924-2017)

Print Friendly, PDF & Email

2017-12-04.

Czasem bywam pytany: skąd mój optymizm?

Czy w kraju, który robi wszystko by zniszczyć dorobek pokoleń, można zachować pogodę ducha? Czasem jest mi trudno odpowiedzieć. Wtedy sięgam do mojej pamięci i ludzi, których było mi dane spotkać, a którzy żyli w czasach znacznie trudniejszych niż nasze.

Takie naszyły mnie myśli gdy przeczytałem taką oto wiadomość: „Z wielkim żalem zawiadamiamy, że w dniu 2 grudnia 2017 r. w wieku 93 lat zmarł prof. dr Jerzy Kłoczowski – jeden z najwybitniejszych historyków polskich XX wieku, autor i inicjator pionierskich prac z dziejów polskiego i europejskiego chrześcijaństwa”.

Nie byłem jego uczniem, ale wychowałem się na jego książkach. Pisał inaczej niż historycy kościelni (tak: istnieje w Polsce taka kategoria historyków, których można rozpoznać po pierwszym zdaniu, tak jak kiedyś rozpoznawało się historyków marksistowskich, dzisiaj wyrasta nowa kategoria historyków IPN-owskich). Kłoczowski pisał inaczej, jak historyk bez przymiotników, po prostu odpisywał jak to było. Może nie do końca, bo przecież takiej historii nie ma, ale na pewno robił wszystko by nie manipulować przeszłością i nie przykrawać jej do z góry przyjętej tezy. Po prostu pozwalał mówić faktom, ludziom, książkom. Tak poznałem zakony jako ważną część kultury europejskiej (Wspólnoty chrześcijańskie, 1964), a katolicyzm jako składową historii Polski (Kościół w Polsce, 1968). Pomógł mi spojrzeć na specyficzny wkład Słowiańszczyzny (Europa Słowiańska w XIV–XV wieku, 1984) w kształtowanie wielokulturowej Europy. Zresztą do tego tematu wracał wielokrotnie.

Jednak znacznie ważniejsze od książek była osobowość Kłoczowskiego, który stworzył wokół siebie niezwykle prężne środowisko, najpierw na KUL-u, a potem w stworzonym przez siebie w 1990 roku Towarzystwie Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej. Zresztą lubił powoływać do życia różne instytucje, o czym dokładnie informuje jego biogram zamieszczony na stronie lubelskiego Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN:

Jerzy Kłoczowski – biogram – Leksykon – Teatr NN

Historyk-mediewista, historyk kultury polskiej, historyk chrześcijaństwa w Polsce, specjalista historii Europy Środkowo-Wschodniej. Prof. Jerzy Kłoczowski urodził się 29 grudnia 1924 roku w Bogdanach koło Przasnysza, w rodzinie ziemiańskiej. W latach 1941-1944 żołnierz Armii Krajowej, ps. „Piotruś”, uczestnik powstania warszawskiego w pułku „Baszta”, ciężko ranny w ataku na Królikarnię.

Przed laty Jerzy Pomianowski prosił mnie o napisanie tekstu o Jerzym Kłoczowskim dla wychodzącego po rosyjsku pisma Nowaja Polsza. To było przy okazji przyznania mu przez Rzeczpospolitą ustanowionej wówczas w pierwszą rocznicę śmierci Redaktora Kultury, tzn. w 2001 roku nagrody im. Właśnie Jerzego Giedroycia. Uderzyło mnie wtedy jak bardzo zbieżne – by nie rzec tożsame –  wizje Europy mieli ci dwaj ludzie; i jak bardzo wiele, choć różnymi środkami, zrobili – by tę Europę wielokulturową i wieloreligijną promować. To chyba mój jedyny tekst po rosyjsku (nie zachowałem polskiego oryginału, który mógłby mi się teraz przydać do napisania tego wspomnienia. Niech pozostanie w tak lakonicznej formie.). Zainteresowani mogą przecież czytać książki profesora Kłoczowskiego.

Po profesorze Januszu Tazbirze, którego wspominałem na łamach SO w maju 2016, to kolejna ważna postać polskiej historiografii, która odchodzi nie pozostawiając następcy. Szkoda tym większa, że obecna historiografia jest coraz bardziej zawłaszczana przez wszechobecną politykę historyczną, która ma coraz mniej szacunku dla faktów.

Stanisław Obirek

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +12 (from 12 votes)
Stanisław Obirek: Jerzy Kłoczowski (1924-2017), 10.0 out of 10 based on 6 ratings

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com