Bogdan Miś: Działo się (110)

Print Friendly, PDF & Email

2017-12-13.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

12 grudnia

Wypchany okaz samca.Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej

Wypchany okaz kaczki labradorskiej

1878 – W stanie Nowy Jork po raz ostatni zaobserwowano w naturze wymarły obecnie gatunek kaczki labradorskiej. Występowała niegdyś we wschodniej części Kanady i północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Kaczka labradorska uważana jest za pierwszy wymarły gatunek ptaka na terenie Ameryki Północnej w czasach historycznych.

1915 – Dokonano oblotu pierwszego na świecie całkowicie metalowego samolotu, niemieckiego Junkers J 1. Konstruktorami maszyny zbudowanej w zakładach Junkersa byli inżynierowie Otto Mader i Hans Steudel. Do maszyny przylgnął przydomek Blechesel (blaszany osiołek). Nie był to lot z prawdziwego zdarzenia, a bardziej wyskok na wysokość około 3 metrów nad ziemią. Kolejny, tym razem prawdziwy lot na wysokości około 80 metrów wykonał gefrajter Paul Arnold 18 stycznia 1916. Samolot charakteryzował się wyjątkowo dużą jak na tamte czasy prędkością maksymalną, 170 km/h.

1927 – Urodził się Robert Noyce (zm. 3 czerwca 1990 na zawał) – znany jako „Mayor of Silicon Valley”, współzałożyciel Fairchild Semiconductor w 1957 r. i Intela w 1968, współtwórca (z Jackiem Kilby) układu scalonego. Pozostawił Robert Noyce Foundation, instytut sponsorujący badania naukowe i technologiczne, kierowany obecnie przez jego córkę, Penny Noyce.

13 grudnia

Ilustracja

Werner von Siemens

1816 – Urodził się Ernst Werner von Siemens (zm. 6 grudnia 1892) – niemiecki wynalazca i konstruktor w dziedzinie elektrotechniki. Wynalazł synchroniczno-współfazowy aparat telegraficzny, budował linie telegraficzne. 12 października 1847, razem z J.G. Halskem, założyli firmę Zakład Budowy Telegrafów Siemens & Halske, obecnie Siemens AG. W 1866 wynalazł samowzbudną prądnicę prądu stałego, w 1879 zbudował pierwszy model lokomotywy elektrycznej, a także elektryczną windę (w 1880) i tramwaj elektryczny. W 1882 zaprezentował pierwszy na świecie model trolejbusu o nazwie Elektromote.

1931 – Zmarł Gustave Le Bon (urodził się 7 maja) – francuski socjolog i psycholog. Główną dziedziną zainteresowań Le Bona była psychologia społeczna, a zwłaszcza psychologia tłumu i zbiorowości, ale interesował się także anatomią, fizjologią, antropologią, fizyką, chemią, etnopsychologią i historią cywilizacji, etnografią, archeologią i paleografią oraz teorią wychowania i psychologią. Jako pierwszy Le Bon dokonał psychologicznej analizy zachowania tłumu ludzkiego, którą ujął w słynnej książce Psychologie des foules (Psychologia tłumu) wydanej w 1895.

1962 – Rozpoczęła się misja satelity Relay-1. Był to amerykański technologiczny satelita telekomunikacyjny skonstruowany przez NASA. Dokonał pierwszego połączenia satelitarnego między dwoma kontynentami amerykańskimi. Zakończył misję 10 lutego 1965 roku wskutek awarii akumulatorów. Pozostaje na orbicie okołoziemskiej, której żywotność szacuje się na około 100 000 lat.

14 grudnia

1782Bracia Montgolfier wypuścili z przydomowego ogródka swój pierwszy balon o objętości 18 m³, który wzbił się na wysokość 250 m. Dwa dni później sporządzili i wysłali notatkę o tym fakcie do paryskiej Akademii Nauk.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Max_Planck_%281858-1947%29.jpg/800px-Max_Planck_%281858-1947%29.jpg

Max Planck

1900 Max Planck przedstawił w Berlinie teorię kwantową. To – z grubsza – teoria praw ruchu obiektów, poszerzająca zakres mechaniki klasycznej na sytuacje, dla których przewidywania mechaniki klasycznej nie sprawdzały się. Opisuje przede wszystkim świat mikroskopowy – obiekty o bardzo małych masach i rozmiarach, np. atom, cząstki elementarne itp., ale także takie zjawiska makroskopowe jak nadprzewodnictwo i nadciekłość.

1911 – Wyprawa dowodzona przez Norwega Roalda Amundsena dotarła jako pierwsza w historii na Biegun Południowy.

15 grudnia

1612 – Niemiecki astronom Simon Marius sporządził pierwszy bazujący na obserwacjach teleskopowych opis Galaktyki Andromedy (zwana również Messier 31, M31 lub NGC 224, a wcześniej także Wielką Mgławicą w Andromedzie). To galaktyka spiralna, leżąca około 2,52 miliona lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Andromedy. Galaktyka Andromedy jest największą i najjaśniejszą galaktyką nieba północnego. Doskonale widać ją nawet przez małe lornetki. Pierwsze udokumentowane obserwacje Galaktyki Andromedy przeprowadził w 964 roku perski astronom Abd Al-Rahman Al Sufi, opisując ją jako małą chmurkę.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/James_Naismith.jpg/800px-James_Naismith.jpg

Figura Jamesa Naismitha w muzeum Basketball Hall of Fame w Springfield, Massachusetts

1891 – W Springfield w amerykańskim stanie Massachusetts James Naismith (lekarz kanadyjski) zorganizował pierwszy mecz wymyślonej przez siebie koszykówki. Inspiracją stała się dla niego dziecięca gra popularna w Ontario nazywana „Kaczka na kamieniu” (Duck-on-a-Rock).

2016 – Uruchomiono europejski system nawigacji satelitarnej Galileo. Mamy teraz systemy: GPS, rosyjski GLONASS, GALILEO, chiński Beidou, francuski DORIS i we wstępnej fazie GNDSS (Global Navigation Satellite System), który połączy kilka z tych systemów w jeden.

16 grudnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e4/Griffin_Wharf.JPG

Zakotwiczona w historycznym porcie w Bostonie współczesna replika jednego ze statków, na których doszło do opisywanych niżej wydarzeń

1773 – W porcie w Bostonie w proteście przeciwko polityce fiskalnej metropolii grupa mężczyzn z organizacji Synowie Wolności wdarła się w nocy na trzy statki należące do Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, wrzucając do wody cały znajdujący się na nich ładunek chińskiej herbaty (tzw. herbatka bostońska). Incydent doprowadził do powstania Stanów Zjednoczonych. Prawie dokładnie cztery lata później zostały one uznane przez Francję.

1864 – Pod Nashville zakończyła się ostatnia bitwa wojny secesyjnej.

1910 – We francuskim Issy-les-Moulineaux swój pierwszy i jedyny lot odbył pierwszy na świecie samolot z silnikiem odrzutowym Coandă 1910. W czasie zakończonego wypadkiem lotu jego konstruktor i pilot Rumun Henri Coandă po raz pierwszy zaobserwował efekt aerodynamiczny, nazwany później efektem Coandy (to zjawisko fizyczne polegające na tym, iż strumień płynu– gazu lub cieczy – ma tendencję do przylegania do najbliższej powierzchni).

17 grudnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Davy_lamp.png

Lampa górnicza Davy’ego

1778 – Urodził się Sir Humphry Bartholomew Davy (zm. 29 maja 1829) – brytyjski chemik i fizyk. W 1807 za prace nad elektrolizą dostał Nagrodę Napoleona. W 1812 został nobilitowany. Zajmował się elektrolizą wody, roztworów wodnych i stopionych soli. Elektroliza stopionych soli pozwoliła wyizolować po raz pierwszy czyste metale aktywne. Jako pierwszy opisał efekty inhalacji gazem rozweselającym. jako pierwszy w 1807 wyodrębnił potas i sód, a w 1808 wapń, stront i magnez. W 1815 skonstruował bezpieczną lampę górniczą.

1903– Dwa ważne wydarzenia tego samego dnia: bracia Lumière wynaleźli proces otrzymywania fotografii barwnych na płytach szklanych w postaci diapozytywów (autochrom), zaś w W Kitty Hawk w amerykańskim stanie Karolina Północna Orville Wright po raz pierwszy wzbił się w powietrze na samolocie.

1970 – W USA zakończono prace nad projektem „Blue Book”. Dotyczył on obserwacji Niezidentyfikowanych Obiektów Latających, zwanych w skrócie UFO. Był zapoczątkowany w 1952 roku. W grudniu 1969 wydano rozkaz zakończenia tego projektu. Do zakończenia przebadano 12 618 przypadków UFO, z czego większość została uznana za naturalne zjawiska lub samoloty (i inne pojazdy latające wytworzone przez człowieka), kilka za oszustwa, a 701 za niewyjaśnione (ok. 6% przypadków). Tak nawiasem mówiąc, całkiem sporo pieniędzy na to poszło. Warto było?

18 grudnia

1849 – Amerykanin William Cranch Bond wykonał pierwsze teleskopowe zdjęcie Księżyca.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Sterkfontein_Piltdown_man2.jpg/1024px-Sterkfontein_Piltdown_man2.jpg

Współczesna rekonstrukcja czaszki „człowieka z Piltdown”

1912 – Brytyjczyk Charles Dawson zaprezentował spreparowaną przez siebie czaszkę tzw. „człowieka z Piltdown”, mającego być brakującym ogniwem między małpą a człowiekiem. Oszustwo– jedno z najsłynniejszych w historii nauki – zostało zdemaskowane w 1953 roku. „Człowiek z Piltdown” był pół-człowiekiem, pół-małpą: fragment czaszki pochodził od człowieka (mieszkańca Ziemi Ognistej) z okresu średniowiecza, żuchwa, mająca około 500 lat, należała do orangutana z Borneo, a ząb to kopalny ząb szympansa.

1958 – Wystrzelono amerykańskiego satelitę komunikacyjnego SCORE, który jako pierwszy przekazał z orbity ludzki głos. Był protoplastą satelitów komunikacyjnych i pierwszym statkiem kosmicznym o przeznaczeniu ściśle praktycznym. Przez 13 dni, poprzez radiowe fale krótkie, przekazywał na Ziemię nagrane na taśmie świąteczne przesłanie prezydenta USA Eisenhowera. Mówi Prezydent Stanów Zjednoczonych. Dzięki niesamowitemu postępowi nauki, mój głos dociera do Was z satelity krążącego w przestrzeni kosmicznej. Moje przesłanie jest proste: poprzez to niezwykłe medium przekazuję Wam i całej ludzkości amerykańskie życzenie o pokoju na Ziemi i pomyślności dla wszystkich ludzi.”

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)
Bogdan Miś: Działo się (110), 10.0 out of 10 based on 3 ratings

7 komentarzy

  1. PIRS 2017-12-13
    • BM 2017-12-13
    • A. Goryński 2017-12-13
  2. PIRS 2017-12-13
    • BM 2017-12-13
      • A. Goryński 2017-12-16
        • BM 2017-12-16