Bogdan Miś: Działo się (113)

Print Friendly, PDF & Email

2018-01-02.

Kolejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

2 stycznia

1776 – Po raz pierwszy wprowadzono wychowanie fizyczne w szkołach (Saksonia).

1839 – Francuz Louis Daguerre wykonał pierwsze zdjęcie Księżyca.

RIAN archive 510848 Interplanetary station Luna 1 - blacked.jpg

Łuna 1

1959 – Wystrzelono radziecką sondę Łuna 1 (inna nazwa – Mieczta, czyli Marzenie), pierwszą, która osiągnęła II prędkość kosmiczną i pokonała grawitację Ziemi. Zadaniem Łuny 1 było zderzenie się z powierzchnią Księżyca. Z powodu uszkodzenia systemu kontroli lotu do zderzenia nie doszło, a statek wszedł na orbitę okołosłoneczną

3 stycznia

Merkuriusz.JPG

1661 – W Krakowie ukazało się pierwsze wydanie „Merkuriusza Polskiego”. To najstarsza zachowana polska periodyczna gazeta. Ostatni numer z dnia 15 lipca 1661 roku nosił nazwę Merkuriusz Ordynaryjny To Jest Nowiny Z Różnych Krajów. Wydawanie Merkuriusza zainicjowała królowa Ludwika Maria Gonzaga, żona Jana II Kazimierza. Ukazywał się 1-2 razy w tygodniu w nakładzie 100-200 egzemplarzy i 8-12 stron. Kosztował 10 groszy. Od 38 numeru jego redakcję przeniesiono do Warszawy.

1888 – W Obserwatorium Licka na Mount Hamilton koło San Jose w Kalifornii uruchomiono refraktor o średnicy soczewki 91 cm (36 cali), największy wówczas teleskop na świecie.

1938BBC World Service nadał pierwszą audycję w obcym języku (po arabsku). Radiofonia przekroczyła tym samym granice międzykulturowe.

4 stycznia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/James_Bond_1974.jpg

Prawdziwy James Bond

1900 – Urodził się James Bond (zm. 14 lutego 1989). Nie, nie „ten”. Amerykański ornitolog. Ale to jego właśnie imię i nazwisko skłoniły pisarza Iana Fleminga do nazwania tak bohatera swoich szpiegowskich powieści. Od 1923 roku należał do American Ornithologists’ Union. Specjalizował się w ptakach Karaibów i opublikował w 1936 roku klasyczną monografię „Birds of the West Indies”. Mieszkający na Jamajce Ian Fleming, który był zapalonym obserwatorem ptaków i dobrze znał książkę Bonda, w 1953 roku nadał imię i nazwisko ornitologa stworzonemu przez siebie bohaterowi powieści „Casino Royale”.

1961 – Zmarł Erwin Schrödinger (ur. 12 sierpnia 1887) austriacki fizyk teoretyk, jeden z twórców mechaniki kwantowej, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1933 za prace nad matematycznym sformułowaniem mechaniki falowej. W 1926 roku w ciągu sześciu miesięcy opublikował cztery artykuły dające początek falowemu ujęciu mechaniki kwantowej. Jego nazwisko nosi tzw. Kot Schrödingera (chodzi o eksperyment myślowy, w którym zamknięty w pudełku kot może być uznawany jednocześnie za żywego i martwego – dopóki nie otworzymy pudełka).

2004 – Na Marsie wylądował Spirit (oficjalna nazwa Mars Exploration Rover-A, w skrócie MER-A), wystrzelona 10 czerwca 2003 roku bezzałogowa sonda. Po wielu perypetiach, których przyczyną były błędy w oprogramowaniu, 22 marca 2010 odebrano ostatnie dane z łazika. 24 maja 2011 roku NASA ogłosiła koniec misji i zrezygnowała z dalszych prób skontaktowania się z sondą.

5 stycznia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/1665_journal_des_scavans_title.jpg

1665 – We Francji ukazało się pierwsze wydanie pierwszego europejskiego czasopisma naukowego zajmującego się literaturą – Journal des Savants. Od 1701 patronat nad nim objął sam król Francji. Zawieszone w 1792, reaktywowane w 1816, w pierwotnym kształcie istniało do 1900. Odegrało wybitną rolę w początkowej fazie Oświecenia.

1838 – Urodził się Marie Ennemond Camille Jordan (zm. 22 stycznia 1922), wybitny matematyk francuski. Od jego nazwiska pochodzą: miara Jordana, twierdzenie Jordana, postać Jordana i krzywa Jordana. Zajmował się też algebrą (m.in. wyjaśnił idee Évariste’a Galois) i teorią grup, której był również aktywnym propagatorem. Tak przy okazji: krzywa Jordana to taka, która powstaje z okręgu przez jego dowolne wyginanie, ale bez rozrywania i sklejania. Każda krzywa Jordana rozdziela płaszczyznę na dwa odrębne obszary i jest ich wspólnym brzegiem – orzekł Jordan w roku 1887. Co jest niby oczywiste w wypadku krzywych gładkich, ale w pełni ten fakt udowodniono dopiero w roku 1905.

1981 -Zmarł Harold Clayton Urey (ur. 29 kwietnia 1893), chemik amerykański, za odkrycie deuteru (to stabilny izotop wodoru występujący naturalnie; jądro deuteru (deuteron) składa się z jednego protonu i jednego neutronu, podczas gdy jądrem zwykłego wodoru jest jeden proton) laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii z roku 1934.

6 stycznia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/MaskeAgamemnon.JPG/1024px-MaskeAgamemnon.JPG

Tzw. Maska Agamemnona, odkryta przez Schliemanna w Mykenach

1822 – Urodził się Johann Ludwig Heinrich Julius Schliemann (zm. 26 grudnia 1890), niemiecki archeolog-amator, odkrywca Troi, Myken i Tyrynsu. Ciekawostka: Schliemann był wybitnym poliglotą-samoukiem. Znał doskonale 13 języków, w tym polski. Nie miał wykształcenia, natomiast odnosił liczne sukcesy jako biznesman (m. in. prowadził bank w Sacramento w Kalifornii). Zdobyty ogromny majątek pozwolił mu na realizację marzeń o wykopaliskach.

1838 – W Morristown w stanie New Jersey Samuel Morse Alfred Vail zaprezentowali po raz pierwszy działanie telegrafu elektrycznego.

1912 – Niemiecki geofizyk Alfred Wegener przedstawił pierwszą teorię wędrówki kontynentów. Twierdził, że kiedyś wszystkie lądy tworzyły jeden ogromny ląd, który nazwał Pangeą, czyli Wszechziemią. Kontynent ten zaczął się rozpadać, a powstałe mniejsze kontynenty zaczęły się od siebie odsuwać. Teoria ta wzbudziła – zwłaszcza w USA – liczne sprzeciwy, zwłaszcza religijne. W połowie XX wieku nowe odkrycia przyczyniły się do rozwinięcia teorii tektoniki płyt, stanowiącej wyjaśnienie zjawisk, opisanych przez Wegenera. Obecnie jest ona uznawana przez większość naukowców za teorię najlepiej wyjaśniającą budowę geologiczną Ziemi.

7 stycznia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Latrodectus_mactans.jpg

Czarna wdowa

1745 – Urodził się Johan Christian Fabricius (zm. 3 marca 1808) – duński entomolog, arachnolog i ekonomista. Był uczniem Linneusza. Zajmował się przede wszystkim stawonogami i był znawcą owadów. Opisał wiele pająków, między innymi słynną czarną wdowę (Latrodectus mactans), gatunek jadowitego pająka z rodziny omatnikowatych, największego przedstawiciela tej rodziny. Przeciętna długość ciała dorosłej samicy wynosi 8-10 mm (nawet do 38 mm). U człowieka jej ukąszenie powoduje zatrucie, silne bóle, nawet – choć bardzo rzadko –śmierć. Od roku 1775 Fabricius był profesorem historii naturalnej, ekonomii i finansów na Uniwersytecie w Kilonii.

1839Louis Jacques Daguerre ogłosił, że używając srebra i miedzianej płytki wynalazł proces zwany dagerotypem. Data ta jest przyjęta za dzień narodzin fotografii.

1943 – Zmarł w Nowym Jorku 86-letni Nikola Tesla (ur. 10 lipca 1856) – inżynier i wynalazca serbskiego pochodzenia, jeden z największych wynalazców w dziejach. Jest autorem blisko 300 patentów, które chroniły jego 125 wynalazków w 26 krajach, głównie rozmaitych urządzeń elektrycznych, z których najsławniejsze to: silnik elektryczny, prądnica prądu przemiennego, autotransformator, dynamo rowerowe, radio, elektrownia wodna, bateria słoneczna, turbina talerzowa i transformator Tesli. Był m.in. twórcą pierwszych urządzeń zdalnie sterowanych drogą radiową. To on zatem był wynalazcą radia, a nie Marconi (co w 1943 roku stwierdził Sąd Najwyższy USA). Tesla podobno zaprojektował samochód osiągający prędkość 60 mil na godzinę, napędzany silnikiem elektrycznym bądź elektromagnetycznym o niezidentyfikowanym do tej pory sposobie pozyskiwania darmowej energii.

8 stycznia

1037 – Urodził się Su Shi, znany również jako Su Dongpo (zm. 24 sierpnia 1101) – chiński poeta, prozaik, kaligraf i polityk z czasów dynastii Song. Napisał około 4000 wierszy, z których największe uznanie przyniosły mu adresowane do Ouyang Xiu wiersze o przyjaźni oraz poezje opiewające tradycje patriotyczne. A tak w ogóle doradzam wszystkim systematyczne zapoznawanie się z dorobkiem kulturalnym i naukowym Chin. Nie zawadzi również nauczyć się języka. Za niewiele lat może być jak znalazł.

1851Jean Foucault przeprowadził swój pierwszy eksperyment z wahadłem, nazwanym później jego nazwiskiem.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Watergate_complex.jpg

Budynki Watergate w Waszyngtonie, w których mieściła się siedziba podsłuchiwanej przez ludzi Nixona Partii Demokratycznej.

1973 – Rozpoczął się proces siedmiu oskarżonych w aferze Watergate. Jednym z jej rezultatów była dymisja prezydenta Nixona. Tak to pismaki z lewackiego (zdaniem wielbicieli konserwatywnego autorytaryzmu) Washington Post swoim wścibstwem i brakiem szacunku dla autorytetów moralno-politycznych pokazały, że Czwarta Władza zasługuje na swoją nazwę. Co do dziś wzbudza wściekłość wszystkich parszywiutkich kandydatów na dozgonnych dyktatorków.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (8 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +8 (from 8 votes)
Bogdan Miś: Działo się (113), 10.0 out of 10 based on 8 ratings