Bogdan Miś: Działo się (154)

Print Friendly, PDF & Email

23.10.2018

Kolejny tydzień (23-29 października) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

23 października

1739 – WielkaBrytania wypowiedziała Hiszpanii tzw. wojnę o ucho Jenkinsa (to konflikt zbrojny, który rozegrał się w Ameryce Północnej). Przyczyną konfliktu stały się ataki Hiszpanów na brytyjskie statki handlowe w rejonie Karaibów. Ostatecznie wojnę wypowiedziano po przemówieniu w parlamencie kapitana Roberta Jenkinsa, któremu Hiszpanie odcięli ucho (ściślej: stracił je w pojedynku). Wojna trwała 7 lat.


Alberto Santos-Dumont pilotuje swój samolot No. 14-bis

1906 Alberto Santos-Dumont (brazylijski pionier lotnictwa, 1873-1932) na samolocie No.14-bis przeleciał dystans 60 m, zdobywając tym samym nagrodę Ernesta Archdeacona za przelot co najmniej 25 m. W gruncie rzeczy – nie tak dawno… Tempo rozwoju techniki jest oszałamiające, prawda?

1970 -– NaWielkiej Pustyni Słonej w stanie Utah Amerykanin Gary Gabelich na samochodzie rakietowym Blue Flame po raz pierwszy w historii przekroczył pojazdem naziemnym barierę 1000 km/h.

24 października


Mozaika Bitwa Aleksandra z Dariuszem

1831 – Na terenie Domu Fauna w Pompejach odnaleziono starożytną mozaikę Bitwa Aleksandra z Dariuszem. Obecnie jest przechowywana w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Neapolu. Jest kopią obrazu Filoksenosa z Eretrii zamówionego przez króla Macedonii Kassandra. Mozaika została wykonana za pomocą bardzo małych tesser, których bok ma długość 2–3 milimetrów. Użyto ich 1,5 do 2 milionów sztuk, a połączone zostały kolorową zaprawą. Barwienia zaprawy nie spotyka się w innych dziełach. Dom Fauna pochodzi z końca II wieku p.n.e. i zapewne wówczas wykonano mozaikę.

1857 – Założono angielski najstarszy klub piłkarski na świecie Sheffield F.C. Co to ma wspólnego z cywilizacją? Ot, zagwozdka – jak mówią Rosjanie…

1929Czarny czwartek: krach na giełdzie nowojorskiej zapoczątkował tzw. wielki kryzys. W ciągu dnia obrócono 13 milionami akcji, a w ciągu następnych kilku liczba ta doszła do 30 milionów. Wartość większości udziałów spadła praktycznie do zera. Inwestorzy stracili wszystko, a ci, którzy wzięli kredyty, zbankrutowali. Dłużników było tak wielu, że banki utraciły dużą część wkładów ludności. Wiele z nich ogłosiło też bankructwo. W ten sposób rozpoczęła się spirala zadłużenia.

25 października

732 – Zwycięstwo armii frankijskiej nad Arabami w bitwie pod Poitiers. Bitwa ta często uważana jest za jedną z najważniejszych w historii; tę, która powstrzymała Arabów przed podbojem Europy. Zapewne jest w tym pewna przesada (większe znaczenie zdaniem wielu miała skuteczna obrona Konstantynopola w latach 717–718), ale nie ulega wątpliwości, że Karol Młot, wódz Franków i Odon, książę Akwitanii, mają swoje poczesne miejsce w historii Europy.


Place de la Concorde z widokiem na obelisk

1836 – Na paryskim Place de la Concorde odsłonięto 23-metrowy obelisk ze starożytnej świątyni w Luksorze, podarowany Francji w 1831 roku przez kedywa Egiptu Muhammada Alego. Dziś to jeden z symboli Paryża.

1875 – W Bostonie odbyło się prawykonanie I Koncertu fortepianowego Piotra Czajkowskiego. Jest to utwór napisany między listopadem 1874 a lutym 1875. Jedna z najpopularniejszych kompozycji Czajkowskiego oraz jeden z najbardziej znanych koncertów fortepianowych na świecie. Dedykowany dyrygentowi i pianiście Hansowi von Bülow. Pozostałe dwa koncerty fortepianowe Czajkowskiego są dużo mniej znane.

26 października


Wyatt Earp w wieku około 33 lat

1881 – W Tombstone w Arizonie miała miejsce strzelanina w O.K. Corral, w której wziął udział jeden z najsłynniejszych rewolwerowców Wyatt Earp (1848-1929). Ileż westernów nakręcono na temat tego bandyckiego incydentu (ostatni, o ile wiem, w 2012 roku). I jakich świetnych! Tak to zło może czasem owocować w kulturze dobrem… Ale nie zawsze, radzę pamiętać.

1905 – Została rozwiązana unia szwedzko-norweska. Mało kto pamięta, że oba te państwa pozostawały dość długo w ścisłym związku. Istniało mianowicie coś o nazwie Zjednoczone Królestwa Szwecji i Norwegii – istniejąca formalnie od 14 stycznia 1814 do 7 czerwca 1905 unia personalna pomiędzy Królestwem Szwecji i Królestwem Norwegii. Kraje te były połączone osobą monarchy. Pierwszym wspólnym królem Szwecji i Norwegii był Karol XIII. Jako że król rezydował w Sztokholmie, był w Norwegii reprezentowany przez wicekróla, którym zostawał zawsze następca obydwu tronów (urząd istniał w latach 1814-1891).

1965 – Członkowie zespołu The Beatles zostali odznaczeni przez królową Elżbietę II Orderami Imperium Brytyjskiego. Pamiętam, że dla wielu był to szok. Bohaterowie popkultury tak wywyższeni? Nie do pomyślenia przed laty. Nie podbili żadnej nowej ziemi, nie wynaleźli nowego typu bomby… Koniec świata. A w każdym razie XIX-wiecznego myślenia na pewno.

27 października

1864 – Zakończyłasię konferencja w Québecu dotycząca utworzenia Konfederacji Kanady. Procesbudowy nowoczesnego państwa rozpoczął się od unii czterech kolonii brytyjskichw Ameryce Północnej, odtąd zwanych Dominium Kanady lub Kanadą. Jej finalizacjąbyła Ustawa o Ameryce Brytyjskiej uchwalona przez Parlament Brytyjski ipodpisana przez królową Wiktorię. Ustawa weszła w życie 1 lipca 1867. Rocznicatej daty obchodzona jest jako święto narodowe: Dzień Kanady.


François Mitterrand i Alain Bombard

1924 – Urodził się Alain Bombard (zm. 19 lipca 2005) – francuski lekarz, biolog i polityk, podróżnik, pionier ratownictwa morskiego, eurodeputowany I, II i III kadencji. Wysunął teorię, że człowiek może przeżyć na morzu, nie dysponując większymi zasobami. Aby ją potwierdzić, zorganizował samotną wyprawę na kilkumetrowym pontonie „L’Hérétique” z Wysp Kanaryjskich do Barbadosu. Wyruszył 19 października 1952, podróż trwała ponad 60 dni. W jej trakcie żywił się złowionymi rybami i planktonem, pił deszczówkę i niewielką ilość wody morskiej. Swoje przeżycia opisał w książce Naufragé volontaire. Socjalista, minister środowiska w rządzie Pierre’a Mauroy’a.

1968 – Zmarła Lise Meitner (ur. 17 listopada 1878) austriacka fizyczka jądrowa. Jako pierwsza wyjaśniła teoretycznie zjawisko rozbicia jądra atomowego, którego w 1938 dokonał Otto Hahn. W 1906 doktoryzowała się jako druga kobieta w historii Uniwersytetu Wiedeńskiego z fizyki. Jako pacyfistka z przekonania, odrzuciła amerykańskie propozycje pracy nad budową bomby atomowej w USA i pozostała w czasie wojny w Szwecji. Z hitlerowskich Niemiec uciekła bowiem przed prześladowaniami rasowymi (była z urodzenia Żydówką).

28 października

1538 – W dzisiejszej stolicy Dominikany założono pierwszy uniwersytet na zachodniej półkuli – Universidad Autónoma de Santo Domingo.

1886 – Prezydent USA Grover Cleveland oficjalnie odsłonił Statuę Wolności w Nowym Jorku. Ten monumentalny neoklasycystyczny obiekt, został wzniesiony w latach 1884–1886 według projektu Frédérica Auguste’a Bartholdiego, Gustawa Eiffla (konstrukcja) i Richarda Morrisa Hunta (postument). Jest to dar narodu francuskiego dla narodu amerykańskiego, upamiętniający przymierze obu narodów w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W 1924 uznany za narodowy pomnik USA, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1984 r.


Bill Gates w 2007 roku

1955 – Urodził się William Henry Gates III (czyli Bill Gates) – amerykański informatyk, przedsiębiorca, filantrop oraz współzałożyciel, główny architekt oprogramowania i były prezes zarządu korporacji Microsoft. Podczas swojej kariery w Microsofcie obejmował stanowiska dyrektora generalnego oraz głównego architekta oprogramowania i pozostaje największym indywidualnym udziałowcem przedsiębiorstwa. Od 2014 roku uznany za najbogatszego człowieka świata z majątkiem ok. 76 ml dolarów. Dla niego nie nowina: Gates był pierwszym na liście 400 najbogatszych Amerykanów Forbesa od 1993 do 2007 roku i pierwszym na liście miliarderów od 1995 do 2007 roku. Według tygodnika Time Gates należy do 100 ludzi, którzy najbardziej wpłynęli na losy świata w XX wieku oraz jest jednym z 100 najbardziej wpływowych ludzi w latach 2004, 2005 i 2006.

29 października

1933 – Zmarł Paul Painlevé, (ur. 5 grudnia 1863) – francuski matematyk, polityk, dwukrotny premier Francji (12 września 1917 -16 listopada 1917) oraz (17 kwietnia 1925 – 28 listopada 1925). Na jego cześć w Paryżu w Dzielnicy Łacińskiej nazwano skwer. Bardzo interesował się zastosowaniami matematyki w lotnictwie (wykładał ten przedmiot na uniwersytecie), jak też samym lotnictwem: był pierwszym pasażerem Wilbura Wrighta, czyli właściwie pierwszym pasażerem lotniczym w historii…

1969 – W USA wysłano pierwszą wiadomość przez ARPANET, w pewnym sensie przodka Internetu (w tym sensie, że stosowane wówczas rozwiązania techniczne są prekursorami dzisiejszych, zaś Internet wyewoluował z ARPANET-u jako jego część cywilna; część militarna istnieje nadal i nadal nosi tę samą nazwę. Jest ona supertajna i w gruncie rzeczy tyle o niej tylko wiadomo, że istnieje; prawdopodobnie nazywa się Milnet).


Senator John Glenn w swoim drugim locie kosmicznym

1998 – Astronauta John Glenn (ur. 18 lipca 1921, zm. 8 grudnia 2016 – amerykański lotnik, astronauta i polityk. Senator w latach 1974–1999. Po raz drugi – w wieku 77 lat – udał się w podróż kosmiczną, i to nie jako pasażer, ale pełnoprawny członek załogi promu Discovery. Nikt w jego wieku wcześniej ani później nie poleciał w kosmos. Lot zakończył się 7 listopada 1998 roku po 8 dniach, 21 godzinach, 43 minutach i 57 sekundach. Glenn – przypomnę – 20 lutego 1962 roku został pierwszym amerykańskim astronautą, który wykonał lot orbitalny na pokładzie statku kosmicznego Mercury 6.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.


Działo się – ostatni rok

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 10.0/10 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +8 (from 8 votes)
Bogdan Miś: Działo się (154), 10.0 out of 10 based on 6 ratings

Odpowiedz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com