Dr Lidia Wollman: Wychowanie w miłości

Na naszych łamach po raz trzeci przedstawiamy „sprawę Pedagogiki Serca” Marii Łopatkowej.

W jednej ze swoich książek Maria Łopatkowa zadaje pytanie: „Jakie więc przesłanie rysuje się dla rozpoczynającego się XXI wieku i trzeciego tysiąclecia?” I odpowiada:

(1) „Przywrócić zagubioną harmonię między rozumem a sercem;
(2) Uzupełnić kartezjuszowskie twierdzenie – do cogito dodać amo i wtedy dopiero zakończyć zdanie słowami ergo sum – Myślę i kocham więc jestem;
(3) Wpisać słowo miłość do kodeksów świata”.

Nakładem Wydawnictwa Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie w roku 2006 ukazała się książka Marii Łopatkowej “Pedagogika serca w dobie globalizacji”.

Autorka blisko 50 lat propaguje w Polsce pedagogikę serca, nurt wychowania emocjonalnego mający na celu wspieranie dziecka w rozwijaniu uczuć wyższych, zwłaszcza zdolności do kochania. Jego koncepcję opracowała m.in. w książkach : “Jak pracować z dziec-kiem i rodziną zagrożoną” (1976), “Ścigane z mocy prawa” (1986), “Samotność dziecka” (1989), “Pedagogika serca” (1992), “Dziecko i miłość – jak powstawała pedagogika serca” (2006), i innych.

Maria Łopatkowa jest niestrudzona w walce o podstawowe prawa dziecka, zwłaszcza prawo do miłości. W latach 1972-1980 była posłem na Sejm PRL VI i VII kadencji, a w latach 1993-1997 senatorem Rzeczypospolitej Polskiej. Jest założycielką Komitetu Ochrony Praw Dziecka oraz Partii Dzieci i Młodzieży, honorowym członkiem UNICEF, laureatką Orderu Uśmiechu, nagrody przyznawanej przez dzieci. Przyczyniła się do utworzenia w Polsce stanowiska Rzecznika Praw Dziecka. Od roku 2007 kieruje Fundacją Centrum Pedagogiki Serca (organizacja społeczna, non profit). Napisała blisko 30 książek, kilkaset artykułów w prasie i czasopismach fachowych.

Pedagogika serca

Autorka nigdy nie sprawowała etatowej funkcji działacza społecznego lub politycznego. Pracowała jako nauczycielka, potem jako   dyrektor szkoły i ognisk wychowawczych. Jej działalność miała głównie za zadanie wprowadzenie w czyn zasad “pedagogiki serca”. Temu służyły pisane wówczas książki, artykuły, praca poselska i senatorska. W Sejmie w latach 70-tych, kierując podkomisją opieki nad dzieckiem wystąpiła z propozycją prawnej ochrony więzi uczuciowej dziecka.  Z jej inspiracji powstały też: pierwsze w kraju Pogotowie Rodzinne dla maltretowanych matek oraz Dom Matki i Dziecka dla matek-więźniarek w Krzywańcu k/Zielonej Góry. Te nowe instytucje miały na celu pomoc matkom bez rozdzielania ich z dziećmi.

Utworzony przez nią Komitet Ochrony Praw Dziecka zainicjował  i  z r e a l i z o w a ł  kilka ważnych w “pedagogice serca” akcji, na przykład: “Otwarte drzwi w szpitalach dziecięcych”, by rodzice mogli być przy chorym dziecku; “Żeby sieroty przestały być sierotami” – program wprowadzenia dzieci z domów dziecka do rodzin; “Do przedszkola bez płaczu” – sposób przyjmowania dzieci do przedszkoli, aby nie były raptownie, w jednym dniu rozdzielane z rodzicami; “Wychować bez bicia” – przeciwko stosowaniu kar fizycznych wobec dzieci; “O prawną ochronę więzi uczuciowej” – ochrona związków emocjonalnych dziecka z osobami im bliskimi, rozwiedzionym rodzicem, babcią, nauczycielem.

W Państwowym Zespole Ognisk Wychowawczych przez 13 lat wypracowała nowy model placówki, której głównym celem było uodpornienie dzieci na zły wpływ ich patologicznych rodzin, lecz nie zrywanie więzi uczuciowych z tymi rodzinami, jeśli takowe więzi były. Jeśli ich nie było szukała miłości dla dziecka poza jego rodziną. Bo bez miłości  – jak mówi – nie ma wychowania. Jest tresura.

Kierowana przez Marię Łopatkową Fundacja Centrum Pedagogiki Serca wspiera osoby walczące o miłość w domu, w szkole, w sądzie, wszędzie, gdzie ta najważniejsza z ludzkich wartości jest zagrożona.

Apel o miłość

W dzisiejszych niepewnych czasach, gdy z aktami terroryzmu mamy do czynienia na co dzień, gdy zawiść, nienawiść, wyścig zbrojeń i okrucieństwo człowieka wobec człowieka osiągają swoje apogeum, autorka apeluje o miłość jako podstawowy czynnik wychowania człowieka, w duchu altruizmu, empatii, współczucia. Na podstawie badań prowadzonych przez wielu naukowców oraz w oparciu o własne doświadczenia jako nauczyciel, wychowawca i społecznik walczący o sprawę dziecka udowadnia, jak wiele negatywnych skutków niesie w życiu dziecka brak miłości, brak poczucia bezpieczeństwa i przynależności. Są to między innymi opóźnienia w rozwoju, brak koncentracji, nadpobudliwość, niechęć do nauki i szkoły, bierność, obniżenie poziomu myślenia abstrakcyjnego i logicznego, agresywność, zamykanie się w sobie, wycofanie z kontaktów społecznych. Z tego wynikają konsekwencje w dorosłym już życiu człowieka, brak uczucia i empatii (wczuwania się w przeżycia innej osoby) rodzi okrucieństwo wobec innych, pozbawia sumienia, litości, prowadzi na drogę przestępstwa, albo ku duchowej samotności.

Wychowanie do pokoju

W omawianej książce czytamy: “Deklaracja o Wychowaniu Społeczeństw w Duchu Pokoju głosi, że ‚skoro wojny biorą początek w umysłach ludzi, więc i w umysłach ludzi powinna być zbudowana obrona pokoju’. (…) Budowanie w naszych umysłach obrony pokoju – to nic innego, jak budowanie człowieczeństwa opartego na miłości, altruizmie, współczuciu. (…) Ludzkość zaniedbując duchowy rozwój człowieka, upojona sukcesami technicznymi, dopuściła do powrotu barbarzyństwa i sytuacji dotąd niespotykanej. Wojny nie toczą się już w konwencjonalny sposób – armia przeciwko armii. Można zginąć w samolocie, w metrze, w teatrze, przy biurku. Wszędzie”.

Zatem, aby zachować w świecie pokój, należy wychować do pokoju, w czym najważniejszy jest program edukacyjny – upowszechnienie wychowania emocjonalnego uczącego miłości – apeluje Łopatkowa. “Program ten musiałby być adresowany do  c a ł e g o  społeczeństwa i powinien zawierać podstawowe zasady rozwijania uczuć u dziecka w różnych fazach jego życia oraz  w kontekście różnych sytuacji rodzinnych, szkolnych, środowiskowych. Treści tego programu winny uwzględniać z jednej strony bezpośrednią pomoc dziecku w kształtowaniu jego altruistycznej postawy wobec świata kierowanej miłością, z drugiej zaś – usuwanie przyczyn powstawania emocji destrukcyjnych, rodzenia się nienawiści, agresji i innych negatywnych reakcji dziecka na zło, które dotyka je ze strony dorosłych.”

Pedagogice Serca jak również wszelkim działaniom i zamierzeniom Marii Łopatkowej swoje błogosławieństwo przekazał Papież Jan Paweł II.

Prawo w służbie miłości

Maria Łopatkowa uważa, że jedną z najważniejszych dziedzin, w których miłość musi znaleźć swe godne miejsce, jest prawo. Tak o tym pisze: “Prawo dziecka do miłości nie znaczy, że zapisem ustawowym zmusimy dorosłych do kochania dzieci. Do miłości zmusić się nie da. Ale ustawodawca, wprowadzając taki przepis do kodeksu, nakłada na państwo o b o w i ą z e k stwarzania warunków sprzyjających nawiązywaniu i ochronie więzi uczuciowej dziecka z ludźmi. W tym celu na przykład należałoby zadbać o przyśpieszenie procedury adopcyjnej, o dobór kadr akceptowanych przez dzieci w szkołach, placówkach opiekuńczych i leczniczych, o powierzanie rozchodzącym się rodzicom opieki temu, z kim dziecko jest uczuciowo związane mocniej”.

W rozdziale: “Rodzina w globalnym świecie” autorka ukazuje przemiany we współczesnej rodzinie oraz jej rangę w wychowaniu emocjonalnym dziecka. Stwierdza, że “rodzina, jako kategoria historyczna, przybiera z upływem czasu różne formy, lecz to, co w niej istotne, nie zmienia się, jest trwałe – to miłość i solidarność. Formą dominującą, opartą na związku małżeńskim i najbardziej sprzyjającą rozwojowi dziecka, jest rodzina tradycyjna, pełna, składająca się z matki, ojca, dziadków i ich krewnych. Coraz częściej jednak spotykamy alternatywne rozwiązania – konkubinat, samotne rodzicielstwo, rodziny zrekonstruowane, adopcyjne, zastępcze, czy inne związki oparte nie na więzi krwi, lecz na więzi serca i chociaż, z punktu widzenia dobra dziecka, należy preferować rodziny tradycyjne, to trzeba się liczyć z rzeczywistością, w której prawo człowieka do wolności zezwala na wybór formy związku rodzinnego najbardziej odpowiadający jego osobowości. Trzeba zatem znaleźć takie wyjście, które – wspierając trwałość rodziny tradycyjnej przez tworzenie dla niej sprzyjających warunków społecznych  – r ó w n o c z e ś n i e  z a p e w n i ć  dziecku wychowującemu się w alternatywnych formach rodzinnych jego prawa, chroniąc je przed wszelką dyskryminacją”.

Polecam tę niezwykłą książkę rodzicom, pedagogom, wychowawcom, politykom, a zwłaszcza tym wszystkim osobom, którym los dzieci i  k s z t a ł t  p r z y s z ł e g o  ś w i a t a,  jaki one stworzą, nie jest obojętny.

                                                            Dr Lidia Wollman

Artykuł opublikowany w Londynie w Dzienniku Polskim z dnia 22 sierpnia 2006 roku (z niewielkimi uściśleniami).


W roku 2002 Maria Łopatkowa wzięła udział w Sesji Specjalnej do Spraw Dzieci Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku jako członek polskiej delegacji rządowej. W oficjalnym wystąpieniu (8 maja 2002) Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Pani Krystyny Tokarskiej-Biernacik padły następujące słowa: „Podczas dzisiejszej Debaty Plenarnej mam zaszczyt reprezentować Rząd Polski. W 1978 roku Polska zainicjowała w Komisji Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych Konwencję Praw Dziecka…, w roku 1989 została ona ratyfikowana przez 192 kraje. Należy podkreślić, iż dwie osoby znacząco przysłuży się do stworzenia powyższej Konwencji, profesor Adam Łopatka oraz Profesor Maria Łopatkowa (zbieżność nazwisk przypadkowa), są z nami na tej sali jako członkowie polskiej delegacji. Chciałabym im pogratulować i podziękować za wysiłek”.

Mając na uwadze zbliżający się jubileusz 50-lecia Pedagogiki Serca Marii Łopatkowej środowisko osób skupionych wokół sprawy Pedagogiki Serca przy czynnym wydatnym poparciu UNESCO – agendy ONZ, zorganizowało w Warszawie w roku 2005 (w dniach 30-31 maja) Pierwszą Międzynarodowa Konferencję „Pedagogika Serca Wychowaniem dla Pokoju”. W deklaracji Konferencji podpisanej przez wszystkich jej uczestników znajduje się zapis: „W Polsce przez ostatnie półwiecze, mimo trudnych warunków, w ścisłej łączności z dziećmi, został stworzony holistyczny nurt wychowania emocjonalnego o nazwie pedagogika serca, mogący stać się terenem integracyjnym dla nurtów pokrewnych…”

Konferencja jubileuszowa zorganizowana w 50-lecie „Pedagogiki Serca” odbyła się w Sali Kolumnowej Sejmu w dniu 3 czerwca 2008 roku. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej Donald Tusk w liście do organizatorów i uczestników Konferencji napisał: „życie publiczne, polityka, władza mogą być nacechowane uczuciami i wartościami szlachetnymi. Głęboko w to wierzę. Skierowany wraz z zaproszeniem na dzisiejsze spotkanie apel Marii Łopatkowej, by ‚Dziecko i miłość zaistniały na politycznej mapie świata’ uznałem więc za przesłanie wielkiego znaczenia. Konferencja zorganizowana w 50-lecie „Pedagogiki Serca” zgromadziła Państwa wokół idei wychowania w miłości i do miłości. Przekonanie o wielkiej roli tej uniwersalnej wartości w kształtowaniu człowieka i losów współczesnego świata stało się podłożem niezwykłego, zainicjowanego przez Marię Łopatkową, programu pozytywnej globalizacji”.

Informacje uzupełniające do artykułu dr Lidii Wollman opracował Edward Pietras.

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com