Stanisław Obirek: Strach władzy kościelnej

hoser2014-08-24.

Zawieszenie ks. Wojciecha Lemańskiego w czynnościach kapłańskich (to definicja suspensy) przez abpa Henryka Hosera wisiało w powietrzu od dawna. No i stało się. Mimo wszystko jest dla mnie zaskoczeniem. Byłem bowiem przekonany, że abp Hoser jest człowiekiem pragmatycznym i nie będzie ryzykował medialnej wrzawy. Stało się inaczej.

W moim przekonaniu w tej decyzji pomogły mu media, zwłaszcza katolickie, w tym Tygodnik Powszechny. Kiedy i ze strony tego szacownego Tygodnika rozległy się głosy potępienia, wzmocnione przez światłych duchownych nawołujących niepokornego duchownego do umiaru to wiedziałem, że Hoser nie ma powodów do obaw. Może śmiało Lemańskiego suspendować. Lud katolicki nie tylko opowie się po jego stronie, ale będzie głośnio obrońcę porządku i ładu w kościele bronił. Jedyny chrześcijański głos jaki się rozlegał ze strony katolickiego to bardzo nieśmiałe stwierdzenia Haliny Bortnowskiej, że mamy do czynienia z mobbingiem ze strony hierarchy. Ten głos został skutecznie zagłuszony przez oburzonych publicystów „katolickich”, którzy wylali już morze łez wskazując na dzielenie (etymologia znacząca diabolo to ten, co dzieli), zgorszenie, pychę (nie hierarchy tylko prostego księdza) itd. itp.

Tymczasem sprawa jest znacznie prostsza niżby się wydawało. Chodzi o władzę, i lęk przed jej utratą. Uzmysłowiła mi to lektura pewnej książki, która opisuje wydarzenie znane głównie z filmu Jerzego Kawalerowicza Matka Joanna od Aniołów. Tymczasem to tylko jeden aspekt tego odległego wydarzenia i to wcale nie najważniejszy. Znacznie ciekawsze od opętania zakonnic jest skazanie na śmierć proboszcza oskarżonego o rzucenie uroku na pobożne mniszki. Bardzo to przypomina to, co się dzieje wokół ks. Lemańskiego.

 W tych dniach czytam książkę francuskiego jezuity Michela de Certeau Opętanie w Loudun, którą właśnie wydało Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. To najważniejsza książka tego odkrywanego wreszcie w Polsce autora. Odkrywanego zresztą głównie przez antropologów kultury, a nie przez historyków katolicyzmu czy teologów. Z wielką szkodą dla rozumienia zarówno katolicyzmu jak i teologii. Na pewno powinien ją przeczytać abp Hoser by zdać sobie sprawę, że nie on pierwszy tak desperacko broni swej władzy – i ks. Lemański by zrozumieć, dlaczego wzbudza taką wściekłość u swego przełożonego i kolegów po fachu.

A oto kilka cytatów z tej bogatej i wcale nie łatwej książki, którą nawet słynny Pierre Nora nie chciał wydać, sądząc, że jest zbyt arbitralna i metodologicznie wątpliwa. Podobnie pierwsi recenzenci nie szczędzili jezuici uszczypliwości. W chwili obecnej Michel de Certeau jest postrzegany jako prekursor nowatorskich badań miejsca religii w kulturze.

Cytaty wybrałem przypadkowo, choć może skojarzenia z sytuacja ks. Lemańskiego już przypadkowymi nie są. Oto więc motywacje egzorcystów, którzy musieli zaprowadzić ład w myślenia ówczesnej Francji katolickiej, odzyskującej powoli dominację nad hugenotami, którzy po krwawej rozprawie w noc św. Bartłomieja z 23/24 sierpnia 1572 roku wcale nie zamierzali złożyć łatwo broni. Jednak w chwili gdy „diabły w Loudun” były pacyfikowane podobny proces dotykał francuskich protestantów:

„W rzeczywistości oczekiwania egzorcystów w Loudun są związane z sytuacja społeczną w tamtych latach. W okresie, który dobiega końca około roku 1650, lecz którego echa pobrzmiewać będą przez cały wiek XVII, prawda chrześcijańska tonie w mieszaninie wrzących idei, intelektualnych mód i wszelkiego rodzaju podziałów. Wierni odnoszą wrażenie, że gubi się ona w masie kłamstw. Co więcej, ateistami okazują się ludzie najbardziej uduchowieni. Symbolem owej sytuacji religijnej, związanej z koniecznością odkrywania prawdy w kłamstwie, jest właśnie wysiłek wyławiania prawdy ze słów opętanych”.

Czy nie brzmi to znajomo?

Władzy szczególnie zależało na zaznaczeniu swojego znaczenia by czuła jak bardzo jej podstawy są kruche:

„Reprezentacja władzy staje się bardziej spektakularna, ze zdradza lęk przed utratą władzy lub przed tym, że władzę już utraciło”.

Ciekawa w tym wszystkim jest rola świeckich, którzy poczuli się powołani do wyższych rzeczy:

„Jako świeccy zostali powołani do służby kapłańskiej, dopełniającej kapłaństwa duchownych, walczącej z proboszczem bluźniercą, a tym samym pokrywającej się z misją, w której Laubardemont [przedstawiciel władzy królewski i świeckiego ramiona władzy kościelnej S.O.] mianował samego siebie kapłanem nowej świętej władzy”.

A skazany proboszcz nie miał nic do gadania, strony dogadywały się ponad jego głową, a co ważniejsze i tragiczniejsze jednocześnie, kosztem jego głowy:

„Grandier [proboszcz skazany na śmierć] nie uczestniczy już w tych wojnach, gdzie ciemność anonimowych pamfletów staje się dla walczących stron tym, czym dla zakonnic opętańcze maski – jedynym sposobem, by wyrzucić z siebie własne demony. Skazaniec czekający na egzekucję, wykluczony z dyskursu, którego jest przyczyną lub dla którego stanowi pretekst, wydaje się – przez ów całun, którym zdążono już go okryć – właśnie ofiarą sprowadzającą na miasto zarazę”.

Teraz pozostaje oczekiwanie na zakończenie nowego rozdziału w dziejach katolickich opętań. Problem jest nowy bo nie wiadomo kto jest opętanym a kto egzorcystą.

Stanisław Obirek

Print Friendly, PDF & Email

41 komentarzy

  1. Kot Mordechaj 2014-08-24
    • Obirek 2014-08-24
      • Andrzej Koraszewski 2014-08-24
      • Andrzej K D 2014-08-25
    • Adam Nasławski 2014-08-24
    • Adam Naslawski 2014-08-24
  2. Adam Nasławski 2014-08-24
    • Obirek 2014-08-25
      • Adam Naslawski 2014-08-25
  3. Kot Mordechaj 2014-08-24
    • Tosia 2014-08-24
    • Kuncewicz 2014-08-26
      • Kuncewicz 2014-08-26
  4. Aleksy 2014-08-24
  5. Anna Markiewicz 2014-08-24
    • Obirek 2014-08-24
  6. Anna Markiewicz 2014-08-25
  7. Magog 2014-08-25
  8. morgana 2014-08-25
  9. Hazelhard 2014-08-25
  10. Qstan 2014-08-26
  11. Hazelhard 2014-08-26
  12. Qstan 2014-08-26
    • Hazelhard 2014-08-26
  13. Katoliczka 2014-08-26
    • Obirek 2014-08-26
      • slawek 2014-08-26
        • Obirek 2014-08-26
      • Aleksy 2014-08-27
        • Obirek 2014-08-27
        • Aleksy 2014-08-29
      • Katoliczka 2014-08-28
        • morgana 2014-08-28
  14. Grzegorz 2014-08-27
  15. Obirek 2014-08-27
  16. W.Bujak 2014-08-28
    • obirek 2014-08-28
    • Qstan 2014-08-29
  17. Andrzej Koraszewski 2014-08-28
  18. obirek 2014-08-28
  19. W.Bujak 2014-08-30
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com