2015-11-04. Ten wpis – i towarzyszące mu nagranie dźwiękowe – to jest eksperyment. Polega o na tym, że napisany uprzednio tekst (kronika wydarzeń sprzed lat z szeroko rozumianej dziedziny nauki i techniki, taki rodzaj specjalistycznego kalendarium) został przetworzony przez specjalny program komputerowy na dźwięk. Lektorem załączonego materiału jest więc… robot, osoba nieistniejąca fizycznie.

Poniżej znajdą państwo jednak i zwykły tekst. Chodzi nam o dwie rzeczy: o umożliwienie dostępu do naszych materiałów w tej witrynie także osobom niedowidzącym, oraz o wypróbowanie możliwości szybkiego i taniego przetwarzania artykułów na audycje radiowe. Być może, jest to sposób na nowe radio internetowe, a w każdym razie na współtworzenie takiego. W sytuacji, w której media publiczne staną się zapewne wkrótce mediami pisuarowymi, może to być metoda uniknięcia niemiłych myślącym ludiom kontroli i nadzoru…

Czekamy na państwa opinie. Warto coś takiego robić? Przy okazji: przepraszamy za „omyłki” naszego lektora. To, naturalnie, nasza wina: zostawiliśmy je jednak celowo, by unaocznić państwu, że proces zamiany tekstu na mowę nie jest jeszcze doskonały i wymaga – żmudnej czasami – ingerencji człowieka. Proszę o wyrozumiałość na zasadzie „pierwsze koty za płoty”…

Oto nagranie, niżej tekst do czytania; jednocześnie ukazuje się w zaprzyjaźnionej z nami kanadyjskiej „Gazecie”.

Działo się… (1)

Doszedłem do wniosku, że zbyt wiele miejsca w naszych dziennikarskich rozważaniach poświęcamy dziś teraźniejszości, tej doraźnej – a czasami płaskiej i mało istotnej. Tymczasem tyle się nadziało w przeszłości: tyle ciekawych wydarzeń, o których najczęściej nie pamiętamy, podobnie jak o ich bohaterach – a przecież, jak mówi klasyk „my z nich”…

Trzeba to naprawić. Oczywiście – zgodnie z upodobaniami autora niniejszego tekstu. Czyli – będzie o nauce i technice i ich okolicach. W formie niegdyś bardzo popularnej: kalendarium.

Zatem – zaczynamy. Niby przed nami tydzień – jak tydzień. A tu…

4 listopada

1492 – Po raz pierwszy w dziejach nasza cywilizacja przeczytała, a raczej napisała, o… ziemniakach. Wspomniał o nich w swoim dzienniku Krzysztof Kolumb – i powiedzmy sobie szczerze, że chyba żadna roślina nie zrobiła podobnej kariery. Kolumb napisał, że owo warzywo „wygląda jak marche2w, a smakuje jak kasztan”. Hm…

1817 – W kanadyjskim Quebecu urodził się James Douglas, inżynier górniczy i znany filantrop. Jest współtwórcą ważnej metody pozyskiwania miedzi z rudy, zwanej metodą Hoppera-Douglasa. Założył on w Pensylwanii pierwszą w dziejach fabrykę, w której miedź pozyskiwano metodą elektrolityczną. Zbił ogromny majątek i – jak powiadają – „otworzył na świat południowy zachód USA”.

1899 – Zygmunt Freud opublikował swoje sławne „Objaśnianie marzeń sennych”, które dokonało przewrotu w psychologii.

5 listopada

1895 – Zarejestrowano pierwszy patent samochodowy w USA. Patent – przyznany prokuratorowi (!) G. B. Seldenowi z Rochester, N.Y., – dotyczy połączenia tłokowego silnika spalinowego z pojazdem drogowym

1992 – Agencja prasowe całego świata doniosły o odkryciu dowodu, że piwo znali już ludzie sprzed 5000 lat. Dowód – to pozostałości trunku na naczyniach sumeryjskich, znalezionych w irańskich górach Zagros.

6 listopada

1851 – W Sterling w stanie Connecticut urodził się Charles Henry Dow. Że co, że nie słyszeli państwo o nim nigdy? A o wskaźniku – czy, jeśli ktoś woli, indeksie Dow -Jones coś wiecie? No to właśnie C. H. Dow go wprowadził do ekonomii.

1880 – W Constanttine w Algerii francuski uczony Alphonse Laveran znalazł we krwi zarażonego malarią człowieka pierwotniaka Plasmodium vivax. Po raz pierwszy okazało się, że przyczyną choroby nie musi być bakteria, ale organizm bardziej złożony. No i ustalono zarazek malarii, jednej z najgroźniejszych chorób świata.

1991 – Koniec najstraszliwszego w dziejach pożaru pól naftowych. Emir Kuwejtu osobiście poruszył dźwignię gaszącą pożar ostatniego z 732 szybów.  Akcja gaśnicza kosztowała 1,5 mld dolarów. Pola naftowe podpalili Irakijczycy.

7 listopada

1867 – W Warszawie urodziła się Maria Skłodowska, późniejsza Madame Curie, jedyna w historii dwukrotna laureatka Nobla.

1885 – Kanada została przecięta koleją transkontynentalną – w Craigellachie wbito ostatni gwóźdź w podkład.

1967 – z  Cap Kennedy wystartował Surveyor 6, pierwszy pojazd kosmiczny, który wylądował na Księżycu, a następnie wystartował z powierzchni naszego satelity i wrócił na Ziemię.

Aha: w 1917 roku w tym dniu wybuchła w Rosji rewolucja, której konsekwencje pamiętamy do dziś. Nazywano ją Wielką Socjalistyczną Rewolucją Październikową. Nie była – w dniu wybuchu – taka wielka, ale w skutkach dość przerażająca…

8 listopada

1805 – Wyprawa Lewisa i Clarka dotarła do wybrzeża Pacyfiku u ujścia rzeki Columbia; była to pierwsza udokumentowana wyprawa człowieka w poprzek Ameryki Północnej

1895 W Wuerzburgu w Niemczech Wilhelm Conrad Röntgen przypadkiem odkrył swoje słynne promieniowania, dzięki któremu stało się możliwe zajrzenie do wnętrza organizmu człowieka.

1922 – W Beaufort w Związku Południowej Afryki przyszedł na świat Christian Barnard, pierwszy w dziejach lekarz, który wykonał transplantację serca.

9 listopada

1864 – W Nizy w Rosji urodził się mikrobiolog Dmitrij I. Iwanowski, odkrywca wirusów i twórca wirusologii.

1915 – Choć prawo pruskie zakazywało kobietom nauczać na uniwersytetach – 33-letnia wówczas Emma Noether wygłosiła w Getyndze swój słynny wykład inauguracyjny. Emma Noether jest jedną z największych matematyczek w dziejach, współtwórczynią algebry abstrakcyjnej.

1965 – Największy w historii USA kolaps energetyczny na 13 godzin pogrążył w ciemności północno-wschodnie Stany uraz dużą część Kanady.

10 listopada

1871 – Henry M. Stanley, dziennikarz „New York Heralda” wypowiedział swoje słynne do dziś słowa „Dr Livingstone, I pressume?”, kiedy po rocznym poszukiwaniu spotkał nad jeziorem Tanganika znanego szkockiego badacza i misjonarza. David Livingstone dokonał licznych odkryć geograficznych w Afryce.

1975 – w trakcie burzy na Jeziorze Górnym zatonął wraz z 30-osobową załogą „Edmund Fitzgerald”, największy wówczas na świecie statek do podróży po wodach słodkich.

1977 – W Anglii zostało poczęte pierwsze w historii „dziecko z próbówki”, Louise Joy Brown. To praktyczne narodziny metody in vitro. Louise Joy Brown (ur. 25 lipca 1978 w Oldham) – brytyjska urzędniczka pocztowa. Urodziła się w rodzinie Lesley i Johna Brownów, którzy bezskutecznie starali się o dziecko przez 9 lat. Lekarzami dokonującymi tego zabiegu byli Patrick Steptoe i Robert Edwards.

No i jak? Ciekawie było? To będziemy sobie dalej przypominać przeszłość. Nie raz nas jeszcze zadziwi…

Bogdan Miś