30.11.2022
Korek to tkanka okrywająca starszych pni dębów korkowych rosnących m.in. w krajach basenu Morza Śródziemnego. Materiał, wytwarzany z kory tych drzew, spotykany jest w dwojakiej postaci: pierwsza — aglomerat, zmielony i sproszkowany z dodatkiem substancji łączących, druga — warstwa dekoracyjno — funkcjonalna.
Na rynku znajduje się bogata w kolorystyce oferta boazerii z korka naturalnego, nie woskowanego, która, po zamontowaniu może być kryta lakierami do drewna. Posadzki z tego materiału składają się z dwóch części: podkładu z prasowanego korka mielonego i warstwy dekoracyjnej. Są lakierowane albo pokryte winylem. Parkiet lakierowany nadaje się do mieszkań, winylowany do biur, gabinetów lekarskich, restauracji itp.
Korek wyjątkowo pozytywnie wpływa na estetykę wnętrz. Stanowi bardzo efektowny materiał dekoracyjny. Różnorodność jego faktur i kolorystyka, a także dowolność komponowania ze sobą poszczególnych jego rodzajów stwarza specjalne możliwości w projektowaniu pomieszczeń.
Jako izolator termiczny korek zachowuje się w szerokim zakresie temperatur. Znacznie przewyższa pod tym względem np. styropian. Warstwa 4 mm korka zastępuje 8 cm cegły pełnej, 2 cm tynku, albo 1,5 cm boazerii drewnianej czy parkietu. Dzięki temu, że korek słabo przewodzi ciepło, zawsze jest w dotyku — wydaje się — ciepły, nie przepuszcza bowiem ani nie wchłania ciepła zewnętrznego. Ta właściwość korka może mieć szczególne zastosowanie w pomieszczeniach dla dzieci lub w tych, gdzie na podłodze zastosowano terakotę, która wyklucza możliwość chodzenia po niej boso.
Korek jest obojętny chemicznie. Masa korkowa nie tylko nie przepuszcza cieczy i gazów nie ulegając przy tym zniszczeniu, ale także nie wchodzi z nimi w reakcje chemiczne, nie ma smaku ani zapachu, jest nieszkodliwa dla zdrowia.
Korek techniczny występuje w postaci rol i arkuszy. Przeznaczony jest do wykonywania izolacji wewnętrznej (grubość od 2 do 10 mm). Można stosować go jako podkład pod tapety, a nawet farby… Korek techniczny o grubości 25,50 mm stosuje się do izolacji zewnętrznej lub w przypadku instalowania ogrzewania podłogowego, pod przewodami grzewczymi. Ten rodzaj materiału izolacyjnego bardzo dobrze zachowuje się na ścianach wykazujących tendencje do przemarzania albo zagrzybionych (uprzednio jednak należy usunąć zagrzybienie).
Dzięki budowie komórkowej i właściwościom sprężystym korek tłumi drgania fal dźwiękowych. Warstwa 3,4 mm wykładziny korkowej wytłumia do 18 dB. Jest jednym z najlepszych naturalnych izolatorów akustycznych. Skutecznie wygłusza ścianki działowe, poprawia izolację od uciążliwego sąsiedztwa.
Powierzchnia korka nie gromadzi ładunków elektrycznych, nie elektryzuje się, nie przyciąga więc kurzu. Parkiety i boazerie korkowe nie przyczyniają się do powstawania alergii.
Korek długo zachowuje swoje właściwości, prawie się nie starzeje. Można stosować go bez impregnacji, ale impregnowany przyjmuje nowe, cenne charakterystyki. Ścienne wykładziny woskowane są zmywalne, podobnie jak winylowa tapeta, także środkami zawierającymi detergenty. Boazerie należy woskować co około 5 lat. Podłogi korkowe konserwuje się co 5 do 8 lat ich użytkowania. Czynność ta polega na przetarciu posadzki materiałem ściernym i powtórnym pokryciu jej lakierem poliuretanowym. Uginające się pod stopami parkiety korkowe nie odkształcają się trwale, zawsze są sprężyste. W mieszkaniach trwałość posadzek winylowanych, których powierzchnia jest nieodnawialna, dochodzi do 20 lat, w pomieszczeniach użytku publicznego od 5 do 15 lat. Takie parkiety czyści się ogólnie dostępnymi preparatami, a konserwuje się je takimi środkami jak np. Remover, czy Ipocork-V6.
Prace konserwacyjne przy wykładzinach z naturalnego korka, wymagające znaczniejszych umiejętności, powinien wykonywać fachowiec.
Dobrze zakonserwowana wykładzina, także dzięki zawartości w korku jego własnych substancji o charakterze żywicznym, jest odporna na wilgoć i nawet na dużą ilość pary wodnej w swoim otoczeniu. Nie wolno jednak dopuścić do zalania jej wodą. Chwilowy kontakt korka z wodą nie powoduje jeszcze jego pęcznienia. Na podłogach na pewno praktyczniejsza jest korkowa posadzka winylowa. Jej powierzchnia nie tylko jest zabezpieczona od góry, ale i jej boki są zaimpregnowane, tak, że nie ma możliwości wniknięcia wody do wewnętrznych warstw korka. Wykładziny z tak zabezpieczonego korka można polecić na podłogi łazienek, WC, czy kuchni.
Ogólnie korek, jako materiał naturalny, nie przetwarzany w mocno wzbogacający chemicznie sposób, jest bardzo przyjazny w otoczeniu człowieka. Szeroko stosowany w krajach zachodniej Europy i u nas coraz bardziej staje się możliwością oryginalnego wykończenia mieszkania, domu. Bardzo pozytywną opinię przydatności w zastosowaniach domowych korka wydał Instytut Techniki Budowlanej.
Parkiety korkowe winylowane są trudnopalne, co praktycznie oznacza, że nie palą się czynnie, tzn. odcinając od nich źródło ognia, uprzednio palące się gasną. Natomiast parkiety i boazerie z korka lakierowanego są palne.
Przygotowanie korka do montażu
Przystępując do montażu korka (na ścianę, sufit, na podłogę) minimum na 24 godziny przed tymi pracami wszystkie elementy wykładzin i wykończeń należy rozpakować i rozłożyć w tym pomieszczeniu, w którym będą układane. Korek bowiem musi przystosować się do stanu wilgotności i temperatury panującej w tym wnętrzu.
Jeżeli to wstępne przygotowanie zostanie pominięte i wykładzinę przyklei się natychmiast po rozpakowaniu, jest bardzo prawdopodobne, że — zamieniając pod wpływem warunków otoczenia objętość, może rozszerzyć się, albo skurczyć, odstać od ściany, mogą również tworzyć się przerwy między jej elementami.
Układając kolejne segmenty wykładzin, nie należy ich krawędzi dobijać do siebie (np. młotkiem). Trzeba je tylko równomiernie przyklejać, tak, aby między nimi nie powstawały szczeliny. Kolejny, przyklejony element koniecznie docisnąć, mocno, do podłoża, szczególnie na złączach, przy pomocy, najlepiej, odpowiedniego wałka gumowego, można użyć też zwykłego, popularnego wałka kuchennego, do ciasta.
Przygotowanie podłoża
Powierzchnie (ściana, podłoga, sufit), na których będzie nakładać się wykładziny z korka, muszą być równe, gładkie i czyste. Jeżeli natomiast taka powierzchnia była uprzednio pokryta np. farbą emulsyjną lub olejną, należy ją przetrzeć, dokładnie zmatowić papierem ściernym.
Podłoże nie może być pylące, tzn. pokryte słabą zaprawą. Nie wolno naklejać korka na miejsca zagrzybione, wilgotne, pokryte farbą klejową, wapnem lub innymi farbami łuszczącymi się i odpadającymi. Jeżeli podłoże pokryte jest w podobny sposób, trzeba najpierw je zeskrobać, dokładnie zmyć i uzupełnić ewentualne ubytki.
Korek należy nakładać na dokładnie wysuszone podłoża.
Jak przyklejać?
Przyklejać, stosując się ściśle do instrukcji umieszczonych na opakowaniach wielu, dostępnych na rynku rodzajów klejów (sklepy chemiczne i oferujące wykładziny korkowe), dodatkowo w zależności od miejsca klejenia (podłoga, ściana, sufit) i elementów wykończeniowych.
Wykończenia
Do wykończenia oklejonych korkiem płaszczyzn można użyć elementów wykonanych również z korka (kątowniki, listwy, pół-, ćwierćsłupki itp.: asortyment o różnych profilach), ewentualnie drewnianych. Nie polecam stosowania w sąsiedztwie korka plastiku. Korek jest materiałem naturalnym, który harmonizuje tylko z innymi materiałami naturalnymi. Plastik jest przysłowiowym zamiennikiem, charakteryzującym się bardzo niskimi walorami estetycznymi.
Oprócz drewna, w wykończeniu powierzchni korkowych polecam elementy metalowe, o różnej skali połysku i głębi matu, ale do możliwości zastosowania tego materiału (metal jest również materiałem naturalnym) należy udać się po pomoc do projektanta wnętrz.
Wykończenia z korka przykleja się. Drewniane natomiast mocuje się na kołkach drewnianych lub plastikowych rozporowych, wpuszczanych w wywiercone otwory w ścianie.
Najpierw, najcieńszym wiertłem robi się odpowiednią ilość otworów w listwie, następnie przykłada się listwę na jej przewidziane miejsce i, przewiercając powtórnie wykonane uprzednio w listwie otwory, dochodzi się do ściany, zaznaczając, płytko, miejsce, w którym umieści się plastikowy (lub drewniany) kołek rozporowy. Potem odejmuje się listwę, a w miejscach zaznaczonych, wiertłem o średnicy przygotowanych kołków, wierci się w ścianie otwór na głębokość o około 4 do 5 mm dłuższą od długości kołka. Wbija się w otwory kołki, przykłada się listwę i przykręca ją wkrętami do wpuszczonych w ścianę kołków. Podobnie wykonuje się montaż elementów metalowych, w których — dodatkowo — należy wykonać odpowiedni frez na wpuszczenie „główki” wkręta.
Naprawy
Ponieważ korek jest materiałem raczej drogim, polecam przy naprawach powierzchni nim wyłożonych zatrudnić fachowca. Faktura i charakter tego materiału ma swoje dodatkowe, specyficzne wymogi. Powinien więc być to fachowiec nie tylko o kwalifikacjach rzemieślnika, ale również konserwatora — artysty.
Najprościej, przy uszkodzeniach natury mechanicznej jakiegoś fragmentu wykładziny jest wymienić cały taki element, w jakim to uszkodzenie nastąpiło, na nowy. Ale – bywa — przy bardziej skomplikowanych układach wystroju, że trzeba wymienić zaledwie powierzchnię kilkunastu, czy kilku cm kw. I to są właśnie te bardziej skomplikowane przypadki, wymagające zatrudnienia lepszego fachowca.
Korek, nie ulega wątpliwości, jest materiałem ekskluzywnym, wyjątkowym, wymaga, dla osiągnięcia spełnienia swoich wielorakich walorów estetyczno — użytkowych korzystania z umiejętności najwyższej klasy specjalistów.
Fotografie – domena publiczna
Andrzej Markowski-Wedelstett
