Ernest Skalski: Kuba6 min czytania

10.08.2021

Ażeby on wreszcie zdechł i pozwolił ludziom wziąć się do pracy!

To była pierwsza moja refleksja, gdy zobaczyłem Kubę jedenaście lat temu. Castro, któremu tak źle życzyłem, już nie żyje, a sytuacja na wyspie się pogorszyła. System jeszcze istnieje, lecz wydarzenia ostatnich dni pozwalają żywić nadzieję, że wreszcie się kończy.

Kiedy się zaczynał, w końcu lat pięćdziesiątych, nie miałem już złudzeń na temat komunizmu, lecz rewolucja barbudos podobała mi się. Castro, szlachetny rewolucjonista, obalał wstrętnego – naprawdę – dyktatora Batistę. Nie miała to być rewolucja komunistyczna. Inwazję w Zatoce Świń uważałem za zło. Lecz kiedy wkrótce po niej dowiedziałem się, że na Kubie cukier i tytoń są na kartki, zrozumiałem, co to naprawdę jest.

A co to było wcześniej dowiedziałem się całkiem niedawno. Poniżej:

1829 – Kuba jest pierwszym krajem iberyjskim (wliczając w to Hiszpanię i Portugalię), który zaczyna wykorzystywać statki parowe w żegludze morskiej.

1837 – jako trzecia na świecie (po Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych) buduje kolej żelazną.

1847 – pierwsza w Ameryce stosuje eter do znieczulania podczas operacji chirurgicznych.

1877 – jest pierwszym krajem na świecie, w którym zademonstrowano wykorzystanie energii elektrycznej w przemyśle.

1881 – Kubańczycy prowadzą pionierskie badania nad najstraszliwszą chorobą tropikalną, żółtą febrą, i znajdują na nią lekarstwo, które jest stosowane do dzisiaj. Odkrył je kubański lekarz Carlos Finlay.

1889 – Kuba jest pierwszym krajem iberyjskim (wliczając Hiszpanię i Portugalię) i drugim w obu Amerykach (po USA), który wprowadza oświetlenie uliczne.

Od 1825 roku do uzyskania niezależności w 1898 roku, Kuba przynosi skarbowi Hiszpanii 60-75% jego dochodów.

1900 – na Kubie pojawiają się pierwsze w Ameryce Łacińskiej automobile. Pierwszą w Ameryce i Hiszpanii kobietą, prowadzącą auto, była Kubanka Renée Méndez Capote.

1906 – Hawana jest pierwszym miastem na świecie, w którym zaczynają działać bezpośrednie połączenia telefoniczne (nie za pośrednictwem „panienki z centrali” lecz przy użyciu aparatów telefonicznych z tarczą).

1907 – W hawańskim szpitalu otwiera się pierwszy w Ameryce Łacińskiej i Hiszpanii oddział rentgenologiczny.

19 maja 1913 – Agustín Parlá i Domingo Rosillo lecą z Hawany do Cayo Hueso na Florydzie. Jest to pierwszy przelot samolotem w Ameryce Łacińskiej. Trwa 2 godziny i 40 minut.

1915–1959 – kubańskie peso (peso cubano) jest jedyną na świecie walutą, której wartość w stosunku do dolara w ciągu 44 lat spadła zaledwie o jednego centa.

1918 – Kuba jako pierwszy kraj iberyjski, włączając Hiszpanię i Portugalię, dopuszcza rozwody.

1922 – Kuba jest drugim krajem na świecie, w którym powstaje rozgłośnia radiowa i pierwszym, który nadaje przez radio koncerty i regularne serwisy informacyjne.

Pierwszą prezenterką radiową na świecie była Kubanka, Ester Pereira de la Torre.

W 1928 roku na Kubie działa już 68 stacji radiowych, z tego 43 w Hawanie. Więcej mają tylko Stany Zjednoczone, Kanada i Związek Radziecki. Wyspa zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem liczby rozgłośni radiowych w stosunku do liczby mieszkańców.

Kuba jest pierwszym krajem na świecie, w którym zostaje wyprodukowane słuchowisko radiowe, prekursor radiowych, a w przyszłości także telewizyjnych seriali. Dlatego uważana jest za ojczyznę oper mydlanych. Ojcem latynoskiej opery mydlanej był Kubańczyk, Félix Caignet

1929 – powstają Cubana de Aviació, jedne z pierwszych komercyjnych linii lotniczych na świecie.

1935 – Kuba jest największym eksporterem seriali i scenariuszy radiowych w Ameryce Łacińskiej.

1937 – Kuba jako pierwszy kraj w Ameryce Łacińskiej wprowadza ośmiogodzinny dzień pracy i płacę minimalną.

1940 – na Kubie absolutną większością głosów zostaje wybrany pierwszy na świecie prezydent mulat (syn czarnej matki i ojca mulata). Był nim późniejszy dyktator Fulgencio Batista y Zaldívar.

1940 – Kuba przyjmuje najbardziej postępową konstytucję we wszystkich krajach iberyjskich (wliczając Hiszpanię i Portugalię). Między innymi, jako pierwsza Ameryce Łacińskiej, zrównuje prawa kobiet i mężczyzn, obywateli wszystkich ras, itd. W Hiszpanii kobiety uzyskają pełnię praw obywatelskich dopiero w 1976 roku.

1950 – Kuba jest drugim krajem na świecie, w którym powstają stacja i studio telewizyjne. Hawana staje się najważniejszym ośrodkiem telewizyjnym i showbiznesowym Ameryki Łacińskiej (obecnie jest nim Miami).

1952 – w Hawanie zostaje zbudowany pierwszy na świecie budynek mieszkalny z betonu (El Focsa).

1954 – Kuba zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem pogłowia krów i byków w przeliczeniu na liczbę ludności (1 na 1 mieszkańca). Jest trzecim krajem na świecie pod względem spożycia mięsa (po Argentynie i Urugwaju).

1955 – ma drugi, po Urugwaju, najniższy wskaźnik umieralności noworodków ze wszystkich krajów iberyjskich, łącznie z Hiszpanią (33,4 na tysiąc urodzeń).

1965 – według ONZ, Kuba ma najniższy wskaźnik analfabetyzmu w całej Ameryce Łacińskiej (23% – wówczas było to naprawdę niewiele). W tym czasie czytać ani pisać nie potrafiło 90% mieszkańców Haiti; w Hiszpani, Salwadorze, Gwatemali, Boliwii, Wenezueli, Brazylii, Peru i Republice Dominikany liczba niepiśmiennych przekraczała nieznacznie 50 % ludności.

1957 – według ONZ, Kuba ma jedne z najlepszych wskaźników medycznych na świecie i najlepsze w krajach iberyjskich, łącznie z Hiszpanią. Jeden lekarz specjalista przypada na 957 mieszkańców.

1957 – Kuba jest najlepiej zelektryfikowanym krajem Ameryki Łacińskiej, z najwyższym odsetkiem podłączonych do sieci energetycznej budynków mieszkalnych (83%) oraz mieszkań z toaletą i wszystkimi wygodami (80%). To jedne z najwyższych wskaźników na świecie.

1957 – Kuba zajmuje drugie po Urugwaju miejsce [w Ameryce Łacińskiej] pod względem przeciętnego dziennego spożycia kalorii (2870).

1957 – Hawana jest drugim miastem na świecie, w którym działa kino z systemem 3D i multikino. Żadne miasto na świecie nie miało tyle san kinowych, co Hawana (358). Stolica Kuby wyprzedzała pod tym względem Nowy Jork, Paryż, Londyn i wszystkie inne miasta świata.

1958 – Kuba, jako drugi kraj na świecie, rozpoczyna nadawanie kolorowych programów telewizyjnych i wprowadza do masowej sprzedaży kolorowe telewizory (w wielu domach stoją do dzisiaj).

1958 – Kuba zajmuje trzecie miejsce w Ameryce Łacińskiej pod względem liczby samochodów (160 000, to znaczy jeden samochód na 38 mieszkańców) i pierwsze pod względem liczby urządzeń elektrycznych w gospodarstwach domowych; ma najdłuższe linie kolejowe w przeliczeniu na kilometr kwadratowy i najwięcej odbiorników radiowych na jednego mieszkańca (jeden na dwie osoby).

Od 1950 do 1958 roku Kuba utrzymuje się na drugim albo trzecim miejscu wśród krajów iberyjskich, jeśli chodzi o dochody ludności, przeganiając Włochy i, przeszło dwukrotnie, Hiszpanię. Mimo niewielkiego obszaru i zaledwie 6,5 miliona mieszkańców, była 29 gospodarką na świecie, wyprzedzając wszystkie państwa Ameryki Łacińskiej, Hiszpanię, Włochy i Portugalię.

1958 — według Międzynarodowej Organizacji Pracy, pod względem średniej płacy w przemyśle, Kuba zajmuje ósme miejsce na świecie (za USA, Kanadą, Szwecją, Szwajcarią, Nową Zelandią, Danią i Norwegią), a pod względem przeciętnych dochodów rolnika — siódme. Ma jeden z najniższych poziomów bezrobocia na świecie: 7,07%. W 1958 roku całkowita liczba zatrudnionych na Kubie wynosiła 2 204 000.

Ponadto w 1958 roku Kuba miała najlepsze nawierzchnie drogowe, największą liczbę supermarketów, najnowocześniejsze lotnisko (w Hawanie), największe inwestycje zagraniczne i największy budżet na ochroną zabytków ze wszystkich państw Ameryki Łacińskiej.

A potem zwyciężył socjalizm…

Ernest Kajetan Skalski

Ur. 18 stycznia 1935 w Warszawie) – dziennikarz i publicysta,
z wykształcenia historyk.

Więcej w Wikipedii