Stanisław Obirek: Jak Watykan uśmiercił polską teologię

03.03.2020

Przed tygodniem, a dokładnie 26 lutego w wydawnictwie Agora ukazała się książka „Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem od Kościoła”. Jest to wywiad rzeka, który przeprowadził ze mną Artur Nowak, adwokat, autor wielu książek i wzięty publicysta W istocie publicystyka nas złączyła, gdy Artur zaproponował mi wywiad dla GW, który później rozwinął się we wspomnianą książkę. Choć minął dopiero tydzień od jej wydania, obaj otrzymujemy sygnały, że „dobrze się sprzedaje”. Sami również angażujemy się w promocję.

Zapraszam chętnych na debatę w siedzibie Agory w czwartek 5 marca o godz. 18.30, której tytuł jest wzięty z podtytułu naszej książki:

Debata: dlaczego odeszliśmy z Kościoła

Literature event in Warsaw, Poland by Wydawnictwo AGORA and Książki. Magazyn do czytania on Thursday, March 5 2020 with 658 people interested and 121…

Myślę, że będzie ciekawa, choć nie chcę zapeszać.

Tytuł tego felietonu wskazuje na jedno z możliwych źródeł naszej książki. Artur pyta, a ja odpowiadam na tematy, które powinna podejmować teologia. Niestety polska teologia została skutecznie uśmiercona z chwilą, gdy jeden z polskich biskupów został papieżem. Refleksja teologiczna stała się dworskim namysłem nad wielkością tego właśnie biskupa, który zrobił niewątpliwie światową karierę, a każdego, kto wątpił w opatrznościowy charakter tej kariery, skazywano na milczenie. Byłem jednych z nich. W książce wiele o tym opowiadam.

Ale nie tylko. Zamykanie ust jednym otwiera usta innymi. I to właśnie ci inni, dworscy klakierzy, zrobili i nadal robią karierę w polskim Kościele, a do 2005 roku również w Kościele globalnym. Wraz ze śmiercią polskiego papieża popyt na dworską teologię wyraźnie jednak zmalał na świecie. Następcy polskiego papieża, papież niemiecki, a po 2013 roku papież argentyński, cenią sobie myślenie niezależne. Ten niemiecki głównie ceni własną myśl teologiczną, argentyński zaś i owszem rozgląda się za inspiracjami; i to nawet nie tylko w katolicyzmie. Wystarczy wspomnieć Zygmunta Baumana, do którego papież Franciszek wyraźnie się zbliżył. Od włoskiego wydawcy książek Baumana Giorgio Laterza wiem, że planował wspólną książkę Bergoglio/Bauman i tylko śmierć tego drugiego pokrzyżowała mu plany.

W Polsce teologia dworska nie tylko ma się dobrze, ale każdemu, kto próbuje myśleć inaczej, skutecznie zamyka się usta. Na szczęście nad Wisłą nadal spoglądają w kierunku teologii byli księża i piszą o swoich doświadczeniach z kościelnymi mechanizmami. Oto niektórzy z nich.

Najbardziej spektakularnym przykładem jest niewątpliwie Krzysztof Charamsa, który w latach 2011–2015 był sekretarzem Międzynarodowej Komisji Teologicznej przy Kongregacji Nauki Wiary w Rzymie. Od 2015 roku stał się nie tylko krytykiem Kościoła katolickiego, ale również aktywnym działaczem na rzecz praw człowieka. Jego książka Kamień węgielny. Mój bunt przeciwko hipokryzji Kościoła, wydana przez Krytykę Polityczną w 2017 roku daje ciekawy wgląd w mechanizmy niszczenia jednostki i promowania interesu korporacji.

Jak było do przewidzenia, została zupełnie zignorowana przez polskich teologów.

Tadeusz Bartoś odszedł z zakonu dominikanów w 2007 roku i od tego czasu jest krytycznym komentatorem poczynań Kościoła katolickiego. Opublikował pierwszą w Polsce książkę krytyczną o polskim papieżu, Jan Paweł II. Analiza krytyczna, Warszawa 2008 a w 2019 roku książkę beletrystyczną Mnich. Historia życia, którego nie było, (pisałem o niej na łamach SO).

Tomasz Polak (dawniej Węcławski) latach 1997-2002 członkiem Międzynarodowej Komisji Teologicznej w Rzymie. W 2007 roku nie tylko odszedł z kapłaństwa, ale ogłosił akt apostazji. Podobnie jak Bartoś regularnie publikuje teksty krytyczne wobec katolicyzmu, w najbliższym czasie opublikuje na ten temat książkę dekonstruującą „maszyny kościelne”.

Ja jestem jednym z nich. Określam się wprawdzie jako antropolog kultury i w istocie nim jestem, jednak z żalem spoglądam na uśmierconą polską teologię katolicką, która poza naszym krajem ma się dosyć dobrze. W naszej książce razem z Arturem Nowakiem również o tym opowiadamy. Chętnych zapraszamy do lektury.

By było jasne: nie chcę krzywdzić polskich księży, a zwłaszcza teologów, którzy — jak kiedyś ks. Wacław Hryniewicz czy dzisiaj ks. Andrzej Kobyliński (weźmie udział w naszej debecie!) i jezuici jak Wacław Oszajca, Jacek Prusak czy Jacek Siepsiak — piszą i mówią, co myślą. Do niedawna takim był ks. Grzegorz Strzelczyk z Katowic, któremu bp Skworc po wywiadzie opublikowanym we wrześniowym Znaku

Ks. Grzegorz Strzelczyk: Wkurzam się razem z wami – Miesięcznik Znak

Tytuł Kościół po zawale To znaczy? pojawił się na okładce „Znaku” kilkanaście lat temu, przy okazji sprawy abp. Wielgusa oskarżonego o współpracę z SB. Mamy poczucie, że teraz nastąpił kolejny zawał albo inna jeszcze, być może najgłębsza po 1989 r., zdrowotna zapaść. Kontekst obecnego kryzysu jest jasny – to problem pedofilii.

nie tylko zabronił kontaktów z mediami, ale wręcz wyrzucił go z Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego i wysłał na parafię do Tych.

Jednak głos tych nielicznych uczciwych księży jest skutecznie zagłuszany przez służalczą teologię, oddana już nie polskiemu papieżowi, ale biznesowi z Torunia i jego medialno-edukacyjnemu konsorcjum.

Tak więc mimo wysiłków ministra Gowina, który wywindował teologię na osobną dyscyplinę naukową, polska teologia katolicka wiedzie żywot raczej rachityczny.

Niekiedy mam wrażenie, że jest to żywot pozorny.

avatar

Stanisław Obirek

Profesor

Teolog, historyk, antropolog kultury, profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, były jezuita. Ur. 1956
Więcej w Wikipedii

Print Friendly, PDF & Email

8 komentarzy

  1. Tadeusz Kwiatkowski 2020-03-03
  2. wejszyc 2020-03-03
  3. narciarz2 2020-03-04
  4. Obirek 2020-03-04
    • Tadeusz Kwiatkowski 2020-03-04
      • narciarz2 2020-03-04
      • Arkadiusz Głuszek 2020-03-04
        • Tadeusz Kwiatkowski 2020-03-04
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com