Sławek: Coraz bardziej absurdalne propozycje Nawrockiego

08.05.2026

Jeszcze nie ucichły echa powołania Rady Nowej Konstytucji przy urzędzie prezydenta, a już pojawił się kolejny niefortunny pomysł. W nieco ponad czterominutowym oświadczeniu prezydent Karol Nawrocki poinformował o wystąpieniu z inicjatywą referendalną. Niezależni eksperci nie pozostawiają na pomyśle suchej nitki, a w ramach protestu Andrzej Guła z Polskiego Alarmu Smogowego odszedł z prezydenckiej Rady Energii i Zasobów Naturalnych.

Karol Nawrocki, referendum i polityka ucieczki od odpowiedzialności

Pomysł referendum w sprawie polityki klimatycznej Unii Europejskiej nie jest przejawem troski o obywateli, lecz próbą przerzucenia odpowiedzialności za wieloletnie zaniedbania państwa na wygodnego, zewnętrznego winowajcę. Pytanie skonstruowane przez Nawrockiego zawiera z góry narzuconą tezę, że to unijna polityka klimatyczna „doprowadziła” do wzrostu kosztów życia, cen energii i kosztów prowadzenia biznesu, choć fakty wskazują na coś przeciwnego: Polska przez lata nie przeznaczała środków z transformacji na transformację.^[4]^[2]

To klasyczny zabieg polityczny: zamiast mówić o własnych zaniechaniach, wskazuje się palcem Brukselę, Zielony Ład, ETS i „ekologów”. Taki skrót myślowy jest atrakcyjny propagandowo, ale pod każdym względem nieuczciwy. Najwyższa Izba Kontroli wskazała, że z blisko 94 mld zł dochodów ze sprzedaży uprawnień ETS tylko niecałe 1,3 proc. przekazano bezpośrednio na cele związane z redukcją emisji lub zarządzaniem emisjami. Jeśli państwo przez lata przejada środki przeznaczone na modernizację, to nie ma prawa po fakcie oskarżać polityki klimatycznej o skutki własnej bezczynności.^[5]^[2]

Kto naprawdę zawinił

Nie ma żadnych podstaw, by twierdzić, że za dzisiejsze rachunki odpowiada wyłącznie polityka klimatyczna UE. Tak sformułowane twierdzenie jest kłamstwem. Odpowiedzialne jest wieloletnie odkładanie transformacji, brak inwestycji w sieci przesyłania energii, efektywność energetyczną i modernizację budynków oraz uzależnienie od drogich surowców importowanych z zagranicy. Forum Energii podaje, że w latach 2015–2025 Polska wydała na import surowców energetycznych 1,2 bln zł, a zależność od importu paliw kopalnych wzrosła do 45 proc..^[1]^[2]

W tym świetle referendum wygląda jak polityczna zasłona dymna. Zamiast pytać, dlaczego przez lata nie wykorzystano środków na modernizację kraju, prezydent proponuje plebiscyt, który ma wzmacniać emocje, a nie rozwiązywać problemy. To nie jest poważna debata o energetyce, lecz produkcja prostego hasła: „to nie my, to oni”.^[6]^[1]

Społeczna manipulacja

Szczególnie niebezpieczne jest to, że pytanie referendum nie opisuje rzeczywistości neutralnie, tylko ją deformuje i zakłamuje. Słowo „doprowadziła” sugeruje udowodniony związek przyczynowy, podczas gdy rzeczywistość jest bardziej złożona: część kosztów wynika z opóźnień inwestycyjnych, uzależnienia od węgla, importu paliw i niewykorzystania unijnych instrumentów wsparcia. W praktyce obywatel ma zostać postawiony przed emocjonalnym wyborem, a nie przed rzetelnie postawionym problemem.^[1]^[2]

Nieprzypadkowo z członkostwa w odpowiedniej radzie zrezygnował w formie protestu Andrzej Guła z Polskiego Alarmu Smogowego, który przypomniał, że modernizacja budynków i efektywność energetyczna mogą obniżać rachunki i wzmacniać odporność państwa. To ważny sygnał: nawet ludzie gotowi współpracować z prezydentem uznali, że referendum w obecnej formie jest zbyt jednostronne i zbyt polityczne.

Koszt zaniechania

Największą winą klasy politycznej nie jest to, że wdraża transformację, lecz to, że robi to za wolno, chaotycznie i bez planu społecznego. Badania przywoływane przez More in Common pokazują, że znaczna część Polaków uważa inwestycje w OZE za korzystne dla cen energii i bezpieczeństwa energetycznego, a nie za zagrożenie. To oznacza, że prawdziwy spór nie przebiega między „narodem” a „klimatem”, lecz między odpowiedzialną modernizacją a politycznym cynizmem.^[3]

Warto pamiętać, że Polska wciąż pozostaje krajem silnie uzależnionym od węgla i importu paliw, a to właśnie ten model generuje trwałe koszty i podatność na szoki geopolityczne. W takiej sytuacji walka z polityką klimatyczną UE oznacza w praktyce walkę z narzędziami, które mają pomóc w unowocześnieniu gospodarki i zmniejszeniu zależności od zewnętrznych dostawców.^[1]

Prezydentura w trybie konfliktu

Nawrocki nie proponuje rozwiązań, tylko konflikt. Nie szuka kompromisu, tylko mobilizuje emocje wokół fałszywego podziału: „Bruksela przeciw Polsce”. Taki zabieg może chwilowo zjednoczyć elektorat, ale nie obniży cen energii, nie ociepli domów i nie odblokuje inwestycji. Państwo poważne rozmawia o tym, jak mądrze użyć środków z ETS, jak przyspieszyć modernizację i jak chronić najuboższych, a nie jak urządzić referendum z tezą wpisaną w pytanie.^[4]^[5]^[2]^[3]

Jeżeli polityka klimatyczna UE ma być w Polsce krytykowana, to powinno się to robić uczciwie: wskazując jej koszty, luki i nadmierne obciążenia, ale również jej realne korzyści — czystsze powietrze, większą efektywność, mniejsze uzależnienie od importu i szansę na tańszą energię w dłuższym okresie. Referendum oparte o kłamstwo czy półprawdę nie jest debatą publiczną, lecz instrumentem politycznej demagogii.^[6]^[1]^[3]^[4]

W efekcie prezydent zamiast wzmacniać państwo, osłabia zdolność do racjonalnej rozmowy o przyszłości energetycznej Polski. A w kraju, który wydał biliony na import paliw i przeznaczył zaledwie ułamek środków z ETS na rzeczywistą transformację, to właśnie brak odpowiedzialności, a nie polityka klimatyczna, jest głównym problemem.^[1]^[2]