08.05.2026
Ukazała się ważna książka, którą napisało dwóch laureatów Nagrody Nobla z ekonomii – Daron Acemogulu i Simon Johnson. Otrzymali ją w 2024 roku a więc teraz, w tym zwariowanym świecie w którym zmienia się wszystko.
Książka nosi tytuł, „Władza i Postęp. Tysiąc lat walki o technologię i dobrobyt.”
Próba opowiedzenia co ona zawiera musi skończyć się klęską , jest w niej tak wiele treści, faktów, idei i opisu najważniejszych procesów historycznych, procesów ale i postaci, które wywarły istotny wpływ na losy świata rozumiane jako losy ludzkości, po prostu ludzi, którzy byli i podmiotem działań jak i ich przedmiotem. To wielka panorama dziejów opisanych przez zmiany jakie miały miejsce w historii ludzi, ich sposobów życia i pracy, poczynając od zarania ludzkości przez dwie rewolucje przemysłowe – erę pary i elektryczności a potem początki automatyzacji do obecnych czasów, w których zmiany powoduje AI.
Opis zmian technologicznych pokazuje jak dalece odbiegały one od dominującej w tamtych czasach opowieści jakoby rozwój technologii przyczyniał się zawsze do dobrobytu całego społeczeństwa. Autorzy, z bezwzględną precyzją, pokazują jak było naprawdę, jak rosło bogactwo niektórych i nędza mas pracowniczych, jak różne systemy polityczne wykorzystywały idee postępu dla eliminacji klasowych wrogów panującego systemu.
Na ponad 500 stronach książki znajdujemy taką mnogość nazwisk, faktów i opinii, że trzeba czasu aby to przetrawić.
Najważniejsze jest jednak to, że autorzy obalają główne tezy współczesnego technooptymizmu i opisują zagrożenia jakie niesie to dla demokracji. Gigantyczne pieniądze w rękach kilkunastu ludzi rządzących cyberświatem są tego podstawą. Autorzy wyrażają wiarę, że możemy to zmienić tak by rozwój tych technik służył wspólnemu dobru.
Powiem brutalnie – to piękne ale naiwne. Ostateczne wnioski każdy musi wyciągnąć sam, liczenie, że ktoś to zrobi za nas jest błędem.
Zawartość książki „Władza i Postęp, Tysiąc lat walki o technologię i dobrobyt” to:
Prolog
1.Kontrola nad technologią
2.Oślepiająca wizja kanału
3.Moc przekonywania
4.Hodownie nędzy
5.Rewolucja średniaków
6.Ofiary postępu
7.Kwestionowana ścieżka
8.Szkody cyfrowe
9.Sztuczna walka
10.Demokracja pęka
11.Nowy kierunek technologii
Do tego dochodzi esej bibliograficzny, podziękowania, przypisy końcowe, bibliografia, źródła zdjęć, indeks.
To naprawdę ważna książka, książka pokazująca jak trudną rolę przyjmuje na siebie taka nauka jak ekonomia gdy ma wyjaśnić naturę postępu rozumianego jako wzrost dobrobytu wielkich grup społecznych w długim okresie czasu. Moim zdaniem ekonomia tego nie jest w stanie wyjaśnić – potrzebna jest nowa filozofia.
Zbigniew Szczypiński
Polski socjolog i polityk. Założyciel i wieloletni prezes Stowarzyszenia Strażników Pamięci Stoczni Gdańskiej.
