2017-09-19.
11 – 17 września w siedzibie Europejskiego Centrum Solidarności odbyły się liczne debaty, wykłady, warsztaty i dyskusje, organizowane w ramach drugiego już Gdańskiego Tygodnia Demokracji. Głównym przesłaniem imprezy były słowa Jana Nowaka-Jeziorańskiego – „Nie ma demokracji bez udziału obywateli”, widniejące na okładce programu Tygodnia.
To ważne – obywateli, a nie po prostu ludzi, uczestników, widzów, publiczności…
W znakomitych wnętrzach ECS odbyły się cztery poważne debaty, których uczestnicy poszukiwali w kolejnych dniach odpowiedzi na następujące pytania:
- Dokąd zmierzamy?
Wprowadzeniem do dyskusji był panel z udziałem prof. Leny Kolarskiej-Bobińskiej, prof. Mirosławy Marody, prof. Jerzego Bralczyka i Wojciecha Eichelbergera
- Czy demokracja jest potrzebna, aby wieść dobre życie?
Dyskusję poprzedził panel komentatorów: Dominiki Wielowieyskiej, Renaty Kim i Jacka Paasińskiego.
- Jaki mamy w Polsce ustrój?
W panelu wzięli udział prof. Wiesław Władyka i prof. Marcin Matczak, moderatorem był red Marek Ponikowski.
- Czy możliwe jest demokratyczne państwo bez samorządu?
Była to debata prezydentów: Poznania, Gdańska, Łodzi, Ostrowa Wielkopolskiego, Legionowa i Nowej Soli.
Przytoczone wyżej tematy jednoznacznie wskazują, że treścią dyskusji panelistów i słuchaczy były sprawy dziejące się „tu i teraz”: zmiany, jakie już wprowadził i zamierza wprowadzić do polskiego systemu politycznego obóz Zjednoczonej Prawicy, a właściwie Jarosław Kaczyński.
Nie ma tu miejsca na szczegółowe sprawozdanie z tych dyskusji. Jako ich aktywny uczestnik muszę jednak podzielić się gorzką refleksją, wynikającą z tego, że wszystkie subtelne rozważania i analizy znakomitych panelistów i zaangażowanych obywateli – uczestników tych dyskusji – przegrywają z prostym jak konstrukcja cepa działaniem rządu „dobrej zmiany”. Przegrywają i przegrywać muszą.
Sejm RP wznowił obrady po wakacyjnej przerwie awanturą o aferę bilbordową, a jednocześnie Rząd RP na wtorkowym posiedzeniu postawił sprawę kolejnego już podniesienia płacy minimalnej i stawki godzinowej. Sama zapowiedź takich działań zaowocowała kolejnym wzrostem poparcia dla PiS-u do poziomu 44% wg ostatniego raportu CBOS.
Tak działa „maszyna polityczna” rządu „dobrej zmiany”: wszystkie wpadki jego ministrów z największym nawet deficytem intelektu, wszystkie szaleństwa i rozchwianie emocjonalne najważniejszych osób w państwie – są niczym wobec tych prostych działań, a nawet tylko zapowiedzi tych działań.
Demokracja nie może działać, po prostu nie ma jej, bez udziału obywateli.
No to ilu mamy obywateli w Polsce? Teraz, w 2017 roku, wie to ktoś? Są jakieś szacunki ?
Bo ilu mamy beneficjentów rządów „dobrej zmiany” policzyć łatwiej!
Z wielu innych wydarzeń Gdańskiego Tygodnia Demokracji chciałbym opowiedzieć o spotkaniu autorskim z prof. Jerzym Zajadłą. Na spotkaniu 15 września profesor mówił o swojej najnowszej książce „Sędziowie i niewolnicy”, która jest znakomitym przykładem jak ogromna erudycja poparta wrażliwością filozofa prawa pozwala zbudować most pomiędzy dawnymi laty a współczesnością, jak opisując procesy i wyroki sędziów amerykańskich orzekających w XVIII i XIX wieku w Stanach Zjednoczonych – gdzie panowało albo właśnie zostało zniesione niewolnictwo – sędziowie wykazywali się (albo i nie) cnotą i charakterem.
Dyskusja oczywiście zeszła na „tu i teraz”, na polskie podwórko. Niech jej najkrótszym podsumowaniem będzie wypowiedź autora: profesor wyraził nadzieję, że nie będzie musiał pisać drugiego tomu pod tytułem „Sędziowie – niewolnicy” o sędziach w Polsce. Oraz puenta głosu jednego z dyskutantów, że w wyniku planowanych zmian w polskich sądach sędziowie będą od prawa, a lud od sprawiedliwości…
Z kronikarskiego obowiązku muszę wspomnieć o ważnym wydarzeniu w ramach Tygodnia, jakim był panel obywatelski z udziałem gości z Ukrainy i Białorusi, który zaczął się w sobotę, 16 września. Był to przegląd różnych form partycypacji społecznej i analiza aktywności obywatelskiej w obliczu demokracji liberalnej, nieliberalnej i w krajach partnerstwa wschodniego.
Ważną częścią Gdańskiego Tygodnia były też wykłady w cyklu „Kobiety ! RatujMY Demokrację” z udziałem prof. Moniki Płatek, oraz spotkanie z Tadeuszem Gleinertem na temat dylematów gdańskiej samorządności.
Z wielu jeszcze innych towarzyszących imprez wspomnę o wystawach, zwiedzaniu Stoczni Gdańskiej trasami działaczek strajkowych, konkursie dla dzieci i młodzieży pod tytułem : „Demokracja. Nie tylko dla dorosłych” czy pokazach filmowych „Solidarność według kobiet” albo wreszcie o pokazie filmu o Władysławie Bartoszewskim – „Budowniczy mostów”.
To jeszcze nie wszystkie wydarzenia Gdańskiego Tygodnia Demokracji, sądzę jednak, że wystarczy, aby wyrobić sobie pogląd czym jest i czym było to wydarzenie.
Działo się…
Jak można ocenić rolę takich inicjatyw władz Gdańska z prezydentem Pawłem Adamowiczem i władz Europejskiego Centrum Solidarności z Basilem Kerskim, jego dyrektorem?
Prosto: bardzo dobrze, że są takie wydarzenia. Nigdy ich dosyć, nigdy za dużo, ale…
W debatach, organizowanych w największej sali ECS, uczestniczyło około 400 osób w każdej. To była przy tym raczej ta sama publiczność. Próba oceny łącznej liczby uczestników wszystkich imprez Gdańskiego Tygodnia Demokracji prowadzi do liczby 2-3 tysięcy.
To mało. Ale to zaczyn większych i głębszych procesów, które muszą się zacząć, aby liczba obywateli stała się znacząca.
Nawet najdłuższa droga zaczyna się od pierwszego kroku – mówi stare, mądre chińskie przysłowie. Zaryzykuję stwierdzenie, że w przypadku Gdańskiego Tygodnia Demokracji zrobiono już krok drugi…
Zbigniew Szczypiński
Gdańsk
