Stanisław Obirek: Forum praworządności

 Ostatnia deska ratunku?

30.01.2020

Ma się rozpocząć w piątek 31 stycznia. Prezes PAN, profesor Jerzy Duszyński jest optymistą. Przytaczam kilka ostatnich jego odpowiedzi z ciekawej rozmowy w Rzepie, którą przeprowadził 26 stycznia redaktor Tomasz Pietryga.

Mam wrażenie, że to ostatnia deska ratunku zarówno dla rządzących, jak i dla nas obywateli. Ci pierwsi mogą wyjść z opresji (którą sami dla siebie stworzyli) z twarzą, a nam wszystkim zostanie oszczędzony spektakl ostatecznej kompromitacji na arenie międzynarodowej. Bo, jak powiada, a właściwie zadaje retoryczne pytanie, prof. Adam Strzembosz w rozmowie 27 stycznia w GW z Dorotą Wysocką-Schnepf: „po co pan Ziobro tak się ośmiesza”. No właśnie po co?

To samo pytanie można zadać nie tylko panu Ziobrze. To samo pytanie można zadać Ziobrze po wtorkowym spotkaniu 28 stycznia z komisarzem UE Verą Jourovą, w którego czasie zapewnił ją, że jego poczynania są zgodne z regulacjami prawnymi w Niemczech. Analogicznie można zapytać prezydenta Dudę po spotkaniu z przedstawicielami opozycji, do którego doszło w środę 29 stycznia, na którym, jak to określił jego minister Paweł Mucha, „prezydent podczas rozmowy powoływał się na konstytucję i zapisaną w niej prezydencką prerogatywę do powoływania sędziów. Badanie statusu sędziego nie może być przedmiotem kwestionowania. Nie jest uprawniona żadna interwencja w tę prerogatywę”.

Już wiemy: prezydent Duda ustawę kagańcową podpisze. Nie trzeba być zbyt przenikliwym, by wiedzieć, że zarówno za Ziobrą, jak i Dudą stoi niezłomna wola jednego z szeregowych posłów. Oni są jedynie wykonawcami jego woli, podobnie zresztą, jak i premier czy Trybunał Konstytucyjny. Mamy więc w tej chwili do czynienia z klasycznym przykładem „demokracji totalitarnej”, o jakiej przed laty pisał izraelski historyk i politolog Jacob L. Talmon w swojej przełożonej również na język polski książce Źródła demokracji totalitarnej. Oprócz analizowanych przez Talmona źródeł można dodać irracjonalny upór w dążeniu do władzy absolutnej demokratycznie wybranego „szeregowego posła”.

W każdym razie ostatnie fragmenty rozmowy z prezesem PAN warto chyba odnotować, bo stwarzają możliwość wyjście z impasu, w jakiem znaleźli się nie tylko rządzący, który ryzykują frontalne zderzenie z Unią Europejską, ale też opozycja, która wyraźnie nie ma pomysłu jak zatrzymać postępującą w zatrważającym tempie destrukcję podstawowych struktur państwa.

Powiada więc profesor Duszyński jak sobie wyobraża planowane na pierwszy tydzień lutego forum praworządności:

Chcemy je oprzeć na naukowych faktach. Zawsze, gdy podnosi się argument, że wymiar sprawiedliwości w Polsce wymaga reformy, należy pytać, skąd to wiemy. Reformy podejmuje się na podstawie poważnych danych i analiz, a nie realizacji celów politycznych czy stereotypów. Może potrzebna jest biała księga Temidy, identyfikująca jej słabe strony i wskazująca możliwe rozwiązania instytucjonalne.

Co ciekawe, chce się odwołać do imponującej polskiej tradycji prawniczej:

Polska ma ogromne tradycje badań społecznych, empirycznych nad działaniem prawa od czasów Leona Petrażyckiego czy studiów Adama Podgóreckiego. Refleksja w prawie, socjologii czy naukach politycznych jest kontynuowana w ośrodkach badawczych. Jest wiele danych i informacji, na których można oprzeć taką diagnozę. To świetna baza do podjęcia analizy tak, aby zgiełk wobec reformy zastąpić racjonalnymi podstawami. PAN może się podjąć takiej analizy.

Ma też jasno określony cel, jaki stawia przed forum i zaprosił konkretne osoby reprezentujące wszystkie skonfliktowane strony:

Celem jest utworzenie kanału komunikacji, ale też poszukiwanie kompromisu i wspólnych rozwiązań w spornych kwestiach, tam, gdzie wprowadzone reformy są kwestionowane. Nie rozwiążemy wszystkich problemów. Najważniejsze to merytorycznie ze sobą rozmawiać, nie czekając na kolejne interwencje Komisji Europejskiej i podejmując wszelkie próby, by tak się stało. Do udziału w spotkaniu inicjującym zaprosiliśmy 32 osoby, 26 aktywnych uczestników i sześciu obserwatorów. 22 osoby już potwierdziły swoją obecność. Nikt nie odmówił.

Nie powiem, wstąpiła w moje serce nadzieja. Może w istocie pojawi się światełko w tunelu. Ja w każdym razie trzymam kciuki za powodzenie tego forum praworządności.

avatar

Stanisław Obirek

Profesor

Teolog, historyk, antropolog kultury, profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, były jezuita. Ur. 1956
Więcej w Wikipedii

Print Friendly, PDF & Email

18 komentarzy

  1. Obirek 2020-01-30
    • slawek 2020-01-30
  2. slawek 2020-01-30
    • narciarz2 2020-02-02
  3. Obirek 2020-01-31
  4. narciarz2 2020-02-01
  5. Marek Król 2020-02-02
    • Musz 2020-02-03
  6. slawek 2020-02-02
    • Musz 2020-02-03
    • narciarz2 2020-02-03
    • szerszeń 2020-02-05
  7. Obirek 2020-02-03
  8. narciarz2 2020-02-04
  9. Obirek 2020-02-04
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com