07.11.2023
W ostatnich latach dewastacyjny ruch graffiti, w wielkości kosztów można przyrównać do klęski, jaką powoduje w konstrukcjach technicznych, materiałach budowlanych i wykończeniowych różnego typu korozja.
Walka z graffiti jest droga, jednak koszty renowacji zakrytych nimi i nie zabezpieczonych przed ich skutkami powierzchni są znaczniejsze od poniesionych na zabiegi profilaktyczne.
Specjalnej ochrony nie wymagają powierzchnie gładkie i odporne na rozpuszczalniki: płytki ceramiczne, metale, szkło… Trudno natomiast usunąć graffiti z materiałów porowatych i pochodzenia mineralnego: tynk, cegła, kamień… Farba wnika bowiem w ich strukturę. Próba usunięcia z nich materiałów barwiących popularnymi rozpuszczalnikami może tylko pogorszyć sytuację – rozcieńczony barwnik przedostaje się jeszcze lepiej w głąb podłoża. Nie można również usunąć nałożonego bezpośrednio graffiti z warstw malarskich i niektórych okładzin wykonanych z tworzyw sztucznych. Zmywacze mogą rozpuścić i uszkodzić takie podłoża.
Generalnie profilaktyka opisywanego problemu sprowadza się do wcześniejszego zabezpieczenia powierzchni mogącej ulec dewastacyjnemu działaniu odpowiednim impregnatem, powstrzymującym mikroskopijne cząsteczki „szpraju” przed wnikaniem w głąb i umożliwiającym łatwe usunięcie „malowidła” z danej płaszczyzny. Dodatkową zaletą tego rodzaju środków jest chronienie założonych nimi przestrzeni przed brudem, działaniem czynników atmosferycznych i promieniowania UV.
Problemu graffiti nie powinno się pomijać już na etapie projektowania, czy w planach remontowych, proponując okładziny elewacji z odpowiednich materiałów.
Systemy antygraffiti dzielą się na trwałe i tzw. tracone.
Do pierwszych należą powłoki i impregnaty trwałe. Usunięcie z nich farby wymaga zastosowania odpowiednich zmywaczy, których użycie nie powinno uszkodzić powłoki zabezpieczającej, jaka po zabiegu może dalej pełnić funkcję ochronną. Możliwości usuwania graffiti mogą być w tym systemie wielokrotnie przeprowadzane.
Powłoki tracone są najprostszą i najtańszą, ale skuteczną ochroną. System ten polega na naniesieniu izolacyjnej warstwy tymczasowej, która może być miejscowo zmyta wraz z graffiti. Po usunięciu bohomazów powierzchnia zabezpieczana wymaga kolejnego naniesienia warstwy środkiem tego systemu.
Do środków traconych należą np. proekologiczne, nieszkodliwe dla podłoża, paroprzepuszczalne emulsje wodne parafiny, wosków lub tzw. mikrowosków.
W zależności od określonych sytuacji warto wykorzystać najdroższy system, wynikający z mieszania wyżej opisanych sposobów. Głównie stosuje się go na wyjątkowo cennych obiektach budowlanych.
Należy mieć jednak na uwadze, że nie ma reguł w działaniu jakichkolwiek środków antygraffiti. Warunkiem dobrego zabezpieczenia przed tego rodzaju dewastacją jest, po pierwsze: trafna ocena podłoża pod względem jego jakości (stopień gładkości lub porowatości), po drugie: dobór właściwego systemu profilaktycznego, a także zachowanie wymagań jego reżimu technologicznego (patrz: instrukcja stosowania preparatu).
Dokonując wyboru zakupu danego środka antygraffiti, należy uprzednio dokładnie zapoznać się z jego instrukcją, dostarczaną przez producenta. Informacje w niej zawarte określają możliwości preparatu i sposoby jego nakładania oraz usuwania, wraz z warstwą graffiti. Stosując dany środek trzeba pedantycznie wypełniać nakazy załączonej do niego instrukcji. Jakiekolwiek odstępstwa mogą zaważyć na oczekiwanej skuteczności.
Przykłady niektórych preparatów
a) tworzących powłoki trwałe –
- COVERAX HP 200 – nakładany na okleiny z blachy, PCV, inne podłoża nie przepuszczające pary wodnej (barwny i bezbarwny),
- COVERAX HP 050 – na podłoża mineralne,
- COVERAX HP 250 – na podłoża malarskie (barwny i bezbarwny),
- GRAFFINET (wytrzymuje około sto czyszczeń), impregnaty – 0120 do stosowania na tynku i betonie, 0200 jako ochrona budynków wewnątrz i na zewnątrz,
b) tworzących powłoki tracone –
- COVERAX-Antiparoli – do stosowania na powierzchniach z cegieł, betonu, piaskowca,
- FUNCOSIL-GRAFFITI-Schutz – do korzystania na powierzchniach ceglanych z kamienia naturalnego, tynków, betonowych, metalowych, pokrytych lakierem piecowym (nie należy go używać na ścianach pokrytych powłokami malarskimi i na posadzkach),
- HP 041 – do stosowania na powierzchniach z tynków mineralnych i pokrytych powłokami malarskimi,
- HP 040 – do zabezpieczania powierzchni klinkierowych, PCV, blaszanych, wykonanych z twardego kamienia.
Niniejszym przedstawione są zaledwie podstawowe informacje o możliwościach zabezpieczeń powierzchni budowlanych przed dewastującymi je technicznie i estetycznie samowolami pseudoartystycznymi i likwidowania skutków takich wykroczeń, a nawet przestępstw. Szczegóły sposobów, potencjał dyspozycyjny materiałów i rodzaje narzędzi stosowanych do chronienia płaszczyzn murowych czy eliminowania na nich tego procederu w szerokim asortymencie da się odszukać w Internecie. Tam także znajdują się adresy, w miejscach jakich można się w potrzebne produkty i konieczny sprzęt zaopatrzyć.
Andrzej Markowski-Wedelstett
