26.11.2025
Można starać się nadążyć za kolejnymi odsłonami „planu pokojowego” dla Ukrainy, jaki Amerykanie przedstawili Ukrainie i światu i dali czas do jego zaakceptowania wyznaczony czasem ich święta, a więc kilka dni. Można komentować te wszystkie wydarzenia z tym związane jakich pełno ostatnio i w Europie i świecie – można ale po co?
To nie ma większego sensu w tym świecie, w którym liczy się tylko brutalna siła i ważne jest zdanie tylko tych co „mają karty” – ci co ich nie mają, mimo że mają rację, nie liczą się w naszym zwariowanym i coraz bardziej wariującym świecie.
Od jakiegoś czasu narastała we mnie potrzeba znalezienia czegoś co nie jest fragmentarycznie, czegoś co całościowo wyjaśnia nasze czasy, czegoś co jest prawdziwe nie przez dzień, tydzień czy miesiąc, a jest propozycją na stulecie.
I jest coś takiego, na polskim rynku mamy wydaną w 2017 roku książkę Timothy Snydera „O tyranii, dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku”. Timothy Snyder, znany amerykański profesor Uniwersytetu w Yale, specjalista od Europy Środkowej i Wschodniej, wielokrotnie nagradzany międzynarodowymi i polskimi nagrodami, człowiek roku Gazety Wyborczej, autor kilkunastu książek, z których każda była ważna w toczącym się dyskursie o przyszłości naszego świata, proponuje dwadzieścia przykazań jakie każdy myślący człowiek powinien sobie przyswoić i stosować je w swoim życiu.
Warto je przywołać
1.Nie bądź z góry posłuszny!
2.Broń instytucji!
3.Strzeż się państwa jednopartyjnego!
4.Weź odpowiedzialność za oblicze świata!
5.Pamiętaj o etyce zawodowej!.
6. Miej się na baczności przed organizacjami paramilitarnymi!
7.Jeśli musisz nosić broń bądź rozważny!
8.Wyróżniaj się!
9.Dbaj o język!
10.Wierz w prawdę!
11.Bądź dociekliwy!
12.Nawiązuj kontakt wzrokowy i prowadź niezobowiązującą konwersację!
13.Uprawiaj politykę w sensie fizycznym!
14.Chroń swoje życie prywatne!
15.Wspieraj słuszne sprawy!
16.Ucz się od ludzi z innych krajów!
17.Nasłuchuj niebezpiecznych słów!
18.Gdy nadejdzie niewyobrażalne zachowaj spokój!
19.Bądź patriotą!
20.Bądź tak odważny jak potrafisz!
To te dwadzieścia zasad i prawd jakie przynosi nam dwudziesty wiek i jakie formułuje Timothy Snyder dla nas, żyjących w dwudziestym pierwszym wieku. Proszę, by je przeczytać i pomyśleć czy są prawdziwe, czy zgadzam się z nimi, czy stosuje je w swoim życiu. Każde z tych przykazań znajduje we wspomnianej książęce krótkie rozwinięcie, jeżeli ktoś chce to może, za małe dwadzieścia złotych kupić i poczytać ale nawet bez lektury tej książki mają one, moim zdaniem, moc otrzeźwienia. W świecie, w którym Trump z Putinem, z udziałem przewodniczącego Chin, dyktują wszystkim co jest pokojem a co wojną, co jest sprawiedliwe a co nie, gdy w Polsce Kaczyński z Braunem mogą utworzyć koalicję i przejąć władzę po wyborach, liczy się każdy głos myślącego człowieka.
Te dwadzieścia przykazań mają różny poziom ogólności, od całkowicie uniwersalnych i ogólnych takich jak „Wierz w prawdę” czy „Wspieraj słuszne sprawy” po takie jak „Nawiązuj kontakt wzrokowy i prowadź niezobowiązującą konwersacje” – tu każdy może znaleźć coś dla siebie, do stosowania od zaraz i takich wymagających głębszego przemyślenia, wymagających lektur i dyskusji. To jest praca nie na chwilę, to jest zadanie na dłużej a najlepiej na zawsze.
Wierzę, że każdego myślącego człowieka stać na taki wysiłek i przemyślenie tego, jak te zasady mają się do jego życia, przemyślenia tego co mogę zrobić od zaraz i tego co będzie wymagało ćwiczeń i treningu
Wierzę, że nas – ludzi myślących, jest więcej, że czarna przyszłość jest tylko zagrożeniem a nie pewnością ale warto zrobić wszystko, aby ta wiara nie była tylko złudzeniem.
Zbigniew Szczypiński
Polski socjolog i polityk. Założyciel i wieloletni prezes Stowarzyszenia Strażników Pamięci Stoczni Gdańskiej.
Przypomnienie Timothy Snydera i jego książki „O tyranii..” ze wszech miar na czasie i na miejscu! Nie podzielam jednak wiary, że „każdego myślącego człowieka” stać na wysiłek i przemyślenie tego, Autor proponuje, ani że „nas – ludzi myślących, jest więcej”… Po książkę sprzed 8-miu lat mało kto sięgnie, a co do 20 przykazań – nas Polaków obowiązuje 10; z tego trzy są mało ważne bo odnoszą się do Boga, a siedem pozostałych nie zwykliśmy przestrzegać, skoro nie robi tego Kościół i (jego) pasterze (naszych) dusz.
Timothy Snyder w książce „O tyranii. Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku” proponuje prosty, ale wymagający kodeks obywatelskiej odwagi na czasy narastającego autorytaryzmu i populizmu. Pan Zbigniew Szczypiński odczytuje te „lekcje” jako długofalowe „przykazania” dla każdego, kto nie chce pozostać bezradnym obserwatorem gry brutalnych sił politycznych.
W centrum stoją wezwania do: nieposłuszeństwa wobec zła, obrony instytucji i państwa prawa, wierności prawdzie, troski o język, wspierania „słusznych spraw” oraz rozwijania codziennej odwagi – od kontaktu z drugim człowiekiem po gotowość sprzeciwu wobec tyranii. Ich siła tkwi w tym, że łączą wielkie zasady z drobnymi nawykami, dzięki czemu każdy może zacząć działać natychmiast – w swoim życiu, relacjach i wyborach politycznych. To coraz bardziej praktyczny zestaw przykazań uzupełniających i poszerzających dekalog.
Licznik wskazuje, że niewiele osób przeczytało tekst p. Szczypińskiego, a jeszcze mniej książkę Timothy Snydera… Wniosek: tyrania nas nie zaskoczy; nawet jej nie zauważymy. Dowodem jest wybór Nawrockiego na prezydenta. Polak kocha brutalną władzę, choć wmawia światu, że zawsze walczył o wolność, której nie rozumie.