02.09.2026
W czwartek 3 września 2026 roku będzie miała w Żydowskim Instytucie Historycznym w samo południe miejsce skromna uroczystość na którą zaprasza Ambasada Izraela i gospodarz. Pośmiertnie medal i dyplom honorowy Sprawiedliwej wśród Narodów Świata otrzyma Modesta Tabor. (Uroczystość będzie transmitowana w Internecie. Link: https://m.youtube.com/live/SRJ0djmS_UQ?SI=ykKX60WbXMKByjzr)
Uratowany dzięki niej z pożogi Zagłady znany pisarz Henryk Grynberg, ur. w 1936 roku tak o niej napisał: „Miała bardzo odpowiednie imię – Modesta. Z domu Janicka. Urodziła się 13 VI 1892 roku w Świętochowie Starym – zaledwie dwa i pół kilometra od naszej Radoszyny. Okazuje się, że i tacy ludzie tam się rodzili. W czasie okupacji mieszkała na Pradze, ul. Mińska 5, ale w pobliżu skrzyżowania z Grochowską, którą zapamiętałem jako nasz punkt orientacyjny. Dlatego gdy nie mieliśmy gdzie się podziać, przypomniałem mamie, że na Grochowskiej mieszka pani Taborowa. Mińska 5 przy spisywaniu zeznania mojej matki mogła się protokolantce przesłyszeć jako Miejska 5, a że takiej pewno nie było więc „uzupełniła” jako Nowomiejską. Mąż pani Taborowej mógł z wielu ówczesnych powodów rzadko bywać w domu i dlatego go nie zapamiętałem, zwłaszcza że pani Taborowa była w centrum naszej uwagi. Ona nas przyjęła i nad nami czuwała i od niej zależał nasz los. Teraz wydaje mi się, że rozpoznaję tę poważną, skupioną twarz z wszechwiedzącym oczami zupełnie niewykształconej kobiety, która więcej widziała niż próbowała pojąć. W dokumentach nie ma żadnej wzmianki o jej dzieciach. Może dlatego powiedziała do mojej matki „dziecko, ja cię niejedną noc przenocuję” i „zachowała się wobec nas jak matka” (patrz „Pamiętnik 2”). Adres nowego miejsca stałego pobytu od 1982 ul. Solec 36A. Miała już 90 lat, aSolec 36A to Dom Pomocy Społecznej im. Św. Franciszka Salezego, instytucja z 1887 roku. Coś jednak istnieje. Na balkonach kwiatki w doniczkach. Niue żyłaby tak długo, gdyby jej było źle. Wiem, że kto uratował życie ma takie poczucie spełnionego obowiązku, że może już niczego więcej od siebie nie wymagać”. Pisarz do swojego wspomnienia dodał PS: PS Profesorowi mecenasowi Tomaszowi Koncewiczowi zawdzięczam dokumenty i to że są one już w Yad Vashem.
Jeśli wyznacznikiem istnienia jest obecność w zasobach Internetu to Pani Modesta Tabor, nie istnieje. A jednak to tacy „nieistniejący” ludzie tworzą historie i są solą ziemi. Jednak by się o tym przekonać trzeba historii pomoc. W przypadku Modesty Tabor tak się stało dzięki Henrykowi Grynbergowi i mecenasowi Tomaszowi Koncewiczowi, profesorowi Wydziału Prawa Uniwersytetu Gdańskiego. Ten pierwszy zwrócił się do Koncewicza o pomoc, który prośbę potraktował jako osobiste wyzwanie, bo z historii własnej rodziny wiedział jak to jest ważne (jego Babcia została wyróżniona tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. A mówiąc dokładniej, przed dziesięciu laty tytuły Sprawiedliwych wśród Narodów Świata otrzymały między innymi Rozalia Kisielewicz i Czesława Strag za pomoc w uratowaniu i siedmioletniej żydowskiej dziewczynki Reginy Kartyganer. Czesława Strag to babcia Tomasza Koncewicza.
Pisze o tym tylko dlatego, ze Profesor Koncewicz zaprosił mnie na ceremonie wręczenia pośmiertnie medalu i dyplomu honorowego właśnie Modescie Tabor. Henryk Grynberg ze względów zdrowotnych nie będzie mógł wziąć udziału w ceremonii, laudację na jego prośbę i w jego imieniu wygłosi, co jest zrozumiałe, mecenas Tomasz Koncewicz. Bez jego udziału w poszukiwaniu Modesty do tej uroczystości by po prostu nie doszło. Do tej notatki dołączam, dzięki uprzejmości mecenasa Koncewicza zdjęcie wraz z dowodem osobistym wydanym w 1958 roku. W miejscu podpisu jest odbicie kciuka, co wskazuje, że Modesta Tabor była osobą niepiśmienną. Jak widać to czynów bohaterskich nie jest niezbędna sztuka pisania ani czytania. Wystarczy zachować się przyzwoicie, gdy tego wymagają od nas okoliczności. Tak właśnie zachowała się Modesta.
