Bogdan Miś: Działo się… (8)4 min czytania

2015-12-30. Dalszy ciąg naszej kroniki ciekawych, zabawnych i skłaniających do refleksji wydarzeń z obszaru nauki i techniki.

30 grudnia

1851 – Początek historii… coca-coli. Na farmie w Georgii urodził się niejaki Asa Griggs Candler, założyciel firmy. Był farmaceutą i właścicielem hurtowni leków. W 1887 roku odkupił od kolegi recepturę na znaną obecnie wszędzie specyficzną lemoniadkę i uruchomił produkcję płynu, do dziś przez wielu z niepojętych przyczyn lubianego. W 1919 roku sprzedał firmę za gigantyczną wówczas sumę 29 mln dolarów. Na plus zaliczmy mu to, że większość uzyskanego majątku przekazał na rozwój Emory University w Atlancie.

1913  – Dr William David Coolidge z General Electric opatentował przewodzący elektryczność wolfram. Narodziła się nowoczesna żarówka.

1972 – Załoga brytyjskiego statku „Weather Reporter” zaobserwowała na północnym Atlantyku najwyższą w dziejach falę, która miała 26,2 m wysokości.

 31 grudnia

Hermann Boerhaave

1668 – W Holandii urodził się Hermann Boerhaave, najbardziej znany europejski lekarz od czasów starożytnego Galena. Jako pierwszy opisał gruczoły potowe i ustalił, że ospa przenosi się jedynie przez bezpośredni kontakt z osobą zarażoną.

1879 – Pierwszy publiczny pokaz żarówki Edisona w Menlo Park.

1977 – Banda kłusowników zabiła na górze Visoke w Rwandzie samca goryla górskiego imieniem Digit, jednego z ostatnich przedstawicieli tego gatunku. Zwierzę było ulubieńcem słynnej badaczki Dian Fossey, którą pochowano na tej samej górze 8 lat później. Też została zamordowana.

1 stycznia

1739 – Jean Baptiste Bouvet de Lozier, badacz francuski, odkrył na południowym Atlantyku maleńką wyspę, nazwaną – jakżeby – wyspą Bouveta. Nie maił pojęcia, że odkrył najbardziej odległą od lądu stałego wyspę na Ziemi. Wyspa jest obecnie terytorium zależnym Norwegii, a najbliżej niej znajduje się należąca do Antarktydy i położona w odległ0ości blisko 1700 km  niezamieszkana Ziemia Królowej Maud.

 Planetoida Ceres

 1801 – Giuseppe Piazzi odkrył w swym obserwatorium w sycylijskim Palermo planetoidę Ceres – pierwszą i największą z odkrytych dotychczas.

1992 – Pięć tysięcy amerykańskich szpitali zakazało palenia tytoniu na swoim terenie. Dozwolono je wyłącznie w wyznaczonych strefach. W dwa lata później – zakazano całkowicie.

2 stycznia

1729 – W Chojnicach na Pomorzu (wtedy: Koenitz w Prusach Królewskich) urodził się niemiecki astronom Johann Daniel Titius (inaczej: Tietz), odkrywca reguły Titiusa-Bodego, prostej prawidłowości ustalającej odległości planet od Słońca. Dzięki jej… niedoskonałości odkryto Pallas, Juno i Westę, które znaleziono w miejscu, gdzie powinna być jakaś planeta, a jej nie ma Reguła Titiusa-Bodego została uznana za fałszywą w roku 1846, gdy odkryto zupełnie do niepasującego Neptuna.

Clausius

 1822 – W Koszalinie (wówczas: Koeslin) przyszedł na świat fizyk niemiecki Rudolf Julius Emanuel Clausius. To on wprowadził do fizyki pojęcie entropii, czyli miary nieuporządkowania dowolnego układu. On też odkrył prawo stałego wzrostu entropii, znanego dziś jako Drugie Prawo Termodynamiki.

1897 – Szwedzka prasa opublikowała testament milionera i wynalazcy dynamitu Alfreda Nobla, ustanawiający słynną Nagrodę Nobla.

1929 – Kanada i USA doszły do porozumienia na temat wspólnej ochrony wodospadu Niagara.

3 stycznia

Margaryna (jeśli ktoś nie widział…)

1871 – Opatentowana została margaryna, „sztuczne masło”. Patent otrzymał Henry W. Bradley z Binghamton w stanie Nowy Jork.

1961 – Awaria eksperymentalnego reaktora jądrowego w Idaho Falls. Śmierć poniosło trzech pracowników. Były to pierwsze (oficjalnie) ofiary śmiertelne amerykańskiej atomistyki.

1970 – W Stanford Medical Center w Palo Alto w Kalifornii zespół chirurgów pod kierunkiem dr Edwarda Stinsona dokonał transplantacji serca  od anonimowego dawcy niejakiemu Williamowi G. van Buurenowi . Okazał się on najdłużej w historii żyjącym pacjentem po przeszczepie: zmarł po blisko 22 latach.

4 stycznia

 Sir Isaac Newton

1643 – Urodził się największy fizyk i jeden z największych matematyków w historii. Isaac Newton. Pocieszenie dla dzisiejszej młodzieży szkolnej: był bardzo słabym uczniem i zaczął się wyróżniać w nauce dopiero jako kilkunastolatek…

1797 – W Berlinie urodził się Wilhelm Beer, pierwszy człowiek, który wykonał mapy Księżyca i Marsa.

1885 – w Davenport (stan Iowa, USA) dr William Grant przeprowadził pierwsze w historii udane usunięcie wyrostka robaczkowego, czyli tzw. ślepej kiszki. Uratowane zostało życie 22-letniej Mary Gartside.

5 stycznia

1838 – W Lyonie we Francji urodził się Camille Jordan, matematyk, twórca pojęcia „krzywej Jordana” – czyli takiej, którą da się uzyskać przez taką deformację okręgu, która nie powoduje jego rozerwania, ani sklejenia żadnych punktów.

Golden Gate Bridge

1933 – rozpoczęto budowę mostu Golden Gate w San Francisco, pierwszego mostu, którego przyczółki stanęły w otwartym oceanie i pierwszy przerzucony przez wyjście wielkiego portu oceanicznego.

1993 – Tankowiec „Braer” wpadł na mieliznę w Zatoce Quendale na Szetlandach, powodując monstrualną katastrofę ekologiczną: do morza dostało się 85 000 ton ropy, dwa i pół raza więcej, niż w czasie słynnej katastrofy „Exxon Valdez”.

Wyszperał i podał do druku

Bogdan Miś