Bogdan Miś: Działo się… (6)

2015-12-14.

Kolejne subiektywnie wybrane wedle gustu autora kalendarium wydarzeń z dziedziny nauki i techniki (9-15 grudnia).

9 grudnia

1703 – W Leigh urodził się Chester Moor Hall, angielski prawnik i matematyk (w tamtych czasach można było łączyć wykształcenie w tak odległych dziedzinach – dziś raczej zupełnie wykluczone…). Był chyba pierwszym uczonym, który obalił jeden z poglądów… samego Newtona. Newton otóż uważał, że soczewka achromatyczna – nie rozmazująca obrazu – nie może istnieć. A Hall właśnie takie coś skonstruował. Udało mu się to w roku 1729, zaś w cztery lata później zbudował wykorzystujący taką soczewkę teleskop, wolny od aberracji chromatycznej.

1742 – W Stralsundzie w Szwecji urodził się chemik i aptekarz (samouk!) Carl Wilhelm Scheele, odkrywca (niezależnie od J. Priestleya) tlenu, chloru i magnezu oraz wielu groźnych trucizn. Zmarł w wieku 41 lat, jak powiadają – z przepracowania. Ale możliwe, że do jego śmierci przyczynił się obyczaj… próbowania każdej badanej substancji.

Fritz Haber

1868 – We Wrocławiu (wówczas: Breslau) przyszedł na świat Fritz Haber, późniejszy (1918) laureat Nobla z dziedziny chemii – za opracowanie syntezy amoniaku z wodoru i azotu. W trakcie I wojny Haber nadzorował produkcję niemieckiej broni chemicznej. Tuż przed II wojną został zmuszony przez faszystów do emigracji: był Żydem.

10 grudnia

1799 – we Francji (czyli w kraju swego powstania) zaczął obowiązywać system metryczny.


Tablica pamiątkowa w kampusie Uniwersytetu w Illinois (Urbana-Champaign), upamiętniająca Johna Bardeena i jego dokonania

1956 Nagroda Nobla z fizyki trafiła w ręce m. in. Johna Bardeena za konstrukcję pierwszego tranzystora. W roku 1972 Bardeen otrzymał Nobla w tej samej dziedzinie po raz drugi (za teorię nadprzewodnictwa), w ten sposób stając się pierwszym uczonym w historii tak wyróżnionym (Maria Curie otrzymała też Nobla dwukrotnie, ale w dwóch różnych dziedzinach).

1992 – W USA rozpoczęto gwałtowne wycofywanie z rynku książki Pen & Teller’s How to Play With Your Food – ponieważ do każdego egzemplarz książki wydawnictwo Villard Books dołączyło torebkę naśladującą opakowanie cukru, ale zawierającą środek lekko drażniący: żel silikonowy, barwiony tlenkiem kobaltu. Miał to być taki dowcip, ale okazało się, że może to być niebezpieczne dla zdrowia spożywającego.

11 grudnia

Robert Koch

1843 – W Clausthal w Niemczech przyszedł na świat – jako jeden z trzynaściorga rodzeństwa (ale ludzie wtedy mieli zdrowie…) słynny bakteriolog Heinrich Hermann
Robert Koch, odkrywca bakterii cholery i gruźlicy. W 1905 roku 0otrzymał Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii. Okazało się to koszmarną wsypą, ponieważ nagrodę przyznano uczonemu, kiedy jego szczepionka przeciwgruźlicza była jeszcze w fazie prób i pierwsza jej seria okazała się nie tylko nieskuteczna, ale wręcz zabójcza dla pacjentów.

1882 – We Wrocławiu urodził się Max Born, genialny fizyk. W 1954 roku otrzymał Nobla z fizyki za statystyczną analizę cząstek atomowych.

1942 – Padł (do dziś, o ile wiem, niepobity) rekord wagi mózgu zwierzęcia: mózg upolowanego tego dnia koło Antarktydy kaszalota ważył 9,2 kg. Nawiasem mówiąc, najcięższy mózg ludzki ważył aż 2,3 kg. Należał do pewnego zmarłego w wieku lat 30 mieszkańca Ohio, który poza tym faktem niczym się w życiu nie wyróżnił.

12 grudnia

1731 – W Elton w Anglii urodził się jeden z najsłynniejszy lekarzy swojej epoki, Erasmus Darwin. Zasłynął także jako dziadek Karola Darwina (z pierwszej żony) i Francisa Galtona (z drugiej żony; ale ten facet miał geny…). Był też radykalnym ateistą i opracował własną teorię ewolucji, którą “unieważnił” dopiero jego wnuk…

1953 – Samolot po raz pierwszy przekroczył 2,5-krotnie prędkość dźwięku, czyli osiągnął szybkość 2,5 Ma.

Poduszkowiec sił zbrojnych USA

1955 – Opatentowany został poduszkowiec. Patent otrzymał sir Christopher Sydney Cockerell.

13 grudnia

Majmonides

1204 – W Kairze zmarł w wieku 69 lat żydowski filozof i lekarz, słynny Majmonides, osobisty medyk sułtana Egiptu Saladyna, władcy muzułmańskiego, który wojował w trakcie trzeciej krucjaty z Ryszardem Lwie Serce. Majmonides jako jeden z pierwszych przeciwstawił się astrologii.

1621 – Po raz pierwszy z Ameryki wyeksportowano futra. Statek “Fortune” wziął na pokład wart ok. 2500 ówczesnych dolarów ładunek skór, przypraw, gontów i dębowej boazerii. Niestety, interes zakończył się niepowodzeniem: statek przechwycili francuscy korsarze…

1642 – Holenderski badacz Abel Janszoon Tasman jako pierwszy Europejczyk dotarł do Nowej Zelandii.

14 grudnia

1900 – Narodziła się fizyka kwantowa. Liczący 42 lata Max Planck z wyraźną niechęcią oznajmił na zebraniu Niemieckiego Towarzystwa Fizycznego, że niektóre wyniki jego eksperymentów da się wyjaśnić tylko przyjmując, że światło nie ma natury falowej, lecz istnieje w postaci “porcji”, które nazwano kwantami.

1911Roald Engelbregt GravningAmundsen wraz z czterema innymi Norwegami dotarł jako pierwszy człowiek do Bieguna Południowego.

Załoga Apollo 17 przed lotem

1972 – Ostatni – jedenasty – człowiek (jak dotychczas) odbył spacer po powierzchni Księżyca. Nazywał się Eugene Cernan, lot Apollo 17. Gene brał udział w trzech lotach ksomicznych.

15 grudnia

1854 – W Filadelfii ruszyła do pracy pierwsza maszyna do… sprzątania ulic. Filadelfia jest w ogóle pierwszym miastem w Ameryce, w którym zaczęto – na polecenie Benjamina Franklina – sprzątać ulice i utworzono etat sprzątacza.

Młody Edison

1877Thomas Alva Edison uzyskał patent na fonograf. Był to jego pierwszy z licznych wielkich wynalazków.

1939 – Firma DuPont de Namours po raz pierwszy wyprodukowała nylon, który natychmiast przesłano do tkalni pończoch. Było to drugie zastosowanie tego tworzywa: rok wcześniej zaczęto z niego robić sztuczne włosie do szczoteczek do zębów.

Wyszukał

Bogdan Miś

Wszystkie obrazki – Wikipedia.

Print Friendly, PDF & Email

Jedna odpowiedź

  1. PIRS 2015-12-14
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com