Kolejny tydzień (12-18 czerwca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
12 CZERWCA
1667 – Jean-Baptiste Denys, nadworny lekarz króla Francji Ludwika XIV, przeprowadził pierwszą w historii transfuzję krwi.
Rower Dreisa
1817 – Niemiec Karl Drais odbył pierwszą jazdę na skonstruowanym przez siebie drewnianym pierwowzorze roweru.
1897 – Opatentowano szwajcarski nóż oficerski. Pod tą dumną nazwą kryje się słynny na całym świecie wielofunkcyjny scyzoryk produkowany w różnych odmianach przez dwa szwajcarskie przedsiębiorstwa rodzinne: Victorinox i Wenger. Początkowo był wyposażony w ostrze, szydło, otwieracz do puszek oraz śrubokręt. Nóż, który został opatentowany 12 czerwca 1897, miał dwa ostrza (długie i krótkie), otwieracze do puszek, szydło, śrubokręt oraz jako nowość – ostrze do ścierania atramentu z papieru i korkociąg.
13 CZERWCA
Wilczaki syberyjskie
1989 — Międzynarodowa Federacja Kynologiczna uznała rasę wilczak czechosłowacki. To krzyżówka psa z wilkiem (jedna z dwóch udanych) należy do I grupy psów pasterskich i zaganiających, sklasyfikowana w sekcji psów pasterskich, do której zaliczają się owczarki i inne psy pasterskie z wyłączeniem szwajcarskich psów do bydła.
2010 – Na australijskiej pustyni wylądowała japońska sonda kosmiczna Hayabusa, która pobrała próbki materii z planetoidy (25143) Itokawa.
2013 – W Lewiston w amerykańskim stanie Nowy Jork odnaleziono, po blisko 70 latach od zaginięcia, dziennik jednego z głównych ideologów rasistowskich III Rzeszy Alfreda Rosenberga, wykorzystany podczas jego procesu przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze przez jego oskarżyciela, amerykańskiego prawnika Roberta Kempnera. Dziennik jest uważany za jeden z kluczowych dokumentów mogących rzucić nowe światło na plan eksterminacji Żydów w czasie II wojny światowej.
14 CZERWCA
Flaga olimpijska
1914 – Międzynarodowy Komitet Olimpijski zaprezentował flagę olimpijską.
1966 – Watykańska Kongregacja Doktryny Wiary z upoważnienia papieża Pawła VI ogłosiła, że Indeks ksiąg zakazanych nie ma już mocy wiążącej (natomiast zachowuje swoją wartość moralną jako ostrzeżenie przed treściami szkodliwymi dla wiary i dobrych obyczajów, a przestrzeganie Indeksu odtąd jest kwestią sumienia wiernych). Czyli i chciałabym i boję się…
1998 – W Danii otwarto Most nad Wielkim Bełtem. Jest on tak naprawdę częścią tzw. Storebæltsforbindelsen, które składa się z trzech mostów (wschodni, drogowy most wiszący i pary zachodnich, drogowego i kolejowego) oraz tunelu kolejowego biegnącego wzdłuż mostu wschodniego (pomiędzy wyspami Zelandia i Sprogø) i odcinka drogi pomiędzy mostami, na wyspie Sprogø. Wschodnia część jest najdłuższym mostem wiszącym w Europie i trzecim co do długości mostem wiszącym na świecie. Długość całej przeprawy wynosi ok. 17 km.
15 CZERWCA
Podpisanie Wielkiej Karty Swobód
1215 – Król Anglii Jan bez Ziemi nadał Wielką Kartę Swobód. Formalnie była przywilejem mającym równocześnie znamiona umowy między królem a jego wasalami. Ograniczała władzę monarszą, głównie w dziedzinie skarbowej (nakładanie podatków za zgodą rady królestwa) i sądowej (zakaz więzienia lub karania bez wyroku sądowego), określając uprawnienia baronów, duchowieństwa i zakres swobód klas niższych. Początek końca absolutyzmu.
1219 – Według legendy w czasie krucjaty króla Waldemara II Zwycięskiego do Estonii spadła z nieba późniejsza flaga Danii (Dannebrog). To legenda, ale faktem jest, że to najstarsza obecnie używana flaga w Europie.
1800 – Stolicą Stanów Zjednoczonych został Waszyngton. Przedtem była nią Filadelfia.
16 CZERWCA
Ford T, pierwszy seryjnie produkowany samochód osobowy
1903 – Założono Ford Motor Company. Firma dysponowała własnymi lasami, kopalniami, hutami, transportem wodnym, lotniczym i kolejowym. W pewnym okresie fabryka w Dearborn zatrudniała około 100 tys. osób. Obecnie jest to duży koncern branży motoryzacyjnej produkujący samochody osobowe, ciężarowe, autobusy, pojazdy i maszyny rolnicze, sprzęt informatyczny i inne wyroby.
1944 – W Karolinie Południowej stracono George’a Stinneya, najmłodszą ofiarę krzesła elektrycznego. Stinneya oskarżono o zgwałcenie i zabicie dwóch białych dziewczynek: jedenastoletniej Betty June Binnicker i ośmioletniej Mary Emmy Thames. Gdy wykonywano wyrok, miał czternaście lat, siedem miesięcy i 29 dni. Afroamerykanin Stinney był najstarszym synem ubogiego młynarza w stanie Karolina Południowa. 18 grudnia 2014 sąd uznał, że Stinney został skazany niesłusznie oraz nie miał zapewnionych podstawowych praw gwarantowanych przez konstytucję.
1963 – Z kosmodromu w Bajkonurze (Kazachstan) wystrzelono statek Wostok 6 z pierwszą kosmonautką Walentiną Tierieszkową na pokładzie.
17 CZERWCA
Słynny korsarz, sir Francis Drake
1579 – Francis Drake podczas wyprawy dookoła świata wylądował na wybrzeżu dzisiejszej Kalifornii, zgłaszając prawa do tych ziem w imieniu królowej Anglii Elżbiety I Tudor. Francis Drake, hiszp. El Draque (ur. ok. 1540, zm. 28 stycznia 1596) – angielski korsarz, w latach 1577–1580 odbył wyprawę dookoła świata. Pomnik Drake’a, który stał w niemieckim Offenburgu, przedstawiał wielkiego korsarza z kwiatkiem w ręku. Był to kwiat ziemniaka. Napis na postumencie głosił „Sir Francisowi Drake’owi, który rozpowszechnił ziemniaki w Europie. Miliony rolników całego świata błogosławią jego nieśmiertelną pamięć. To ulga dla biedaków, bezcenny dar Boży, łagodzący okrutną nędzę”. Pomnik został zniszczony przez nazistowskich bojówkarzy.
1885 – Do Nowego Jorku przybyła z Francji (we fragmentach) Statua Wolności. A niektórzy myślą, że ona tam była od zawsze… Ten monumentalny neoklasycystyczny obiekt został wzniesiony w latach 1884–1886 według projektu Frédérica Auguste’a Bartholdiego, Gustave’a Eiffela (konstrukcja) i Richarda Morrisa Hunta (postument). Jest to dar narodu francuskiego dla narodu amerykańskiego, upamiętniający przymierze obu narodów w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W 1924 został uznany za narodowy pomnik Stanów Zjednoczonych, a w 1984 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Figuruje również w rejestrze National Register of Historic Places.
1967 – Przeprowadzono pierwszy próbny wybuch chińskiej bomby wodorowej.
18 CZERWCA
1178 – Pięciu mnichów z Canterbury było jakoby świadkami eksplozji na Księżycu, wywołanej prawdopodobnie upadkiem meteorytu na obrzeżu niewidocznej strony będącego tuż po nowiu Księżyca. Śladem po uderzeniu może być krater Giordano Bruno.
1815 – 100 dni Napoleona: w bitwie pod Waterloo Napoleon Bonaparte poniósł ostateczną klęskę.
Amelia Earhart
1928 – Amerykanka Amelia Earhart została (jako pasażerka) pierwszą kobietą, która przeleciała samolotem nad Atlantykiem. W wieku 34 lat rankiem 20 maja 1932 roku Earhart wyruszyła w podróż z Harbour Grace na Nowej Fundlandii, mając przy sobie ostatnie wydanie lokalnej gazety. Jej celem było dotarcie do Paryża w jednosilnikowym Lockheed Vega, powtarzając wcześniejsze osiągnięcie Charlesa Lindberga. Po trwającym 14 godzin i 56 minut locie, podczas którego musiała zmagać się z silnymi północnymi wiatrami, przeraźliwym zimnem i kłopotami technicznymi, wylądowała na pastwisku w Culmore, koło Londonderry w Irlandii Północnej. W miejscu, w którym wylądowała, znajduje się dzisiaj muzeum. W 1937 roku podjęła próbę okrążenia kuli ziemskiej wzdłuż równika (gdyby to udało się, byłaby pierwszą kobietą, która przeleciała dookoła świata). Po 40 dniach podróży (samolotem Lockheed L-10 Electra) i przebyciu około ¾ dystansu, po wystartowaniu z Nowej Gwinei, lecąc nad Oceanem Spokojnym razem z nawigatorem Fredem Noonanem, stracili kontakt radiowy. Pomimo natychmiastowego podjęcia poszukiwań (na które rząd USA wydał około 4 milionów dolarów) nie odnaleziono żadnych śladów zaginionego samolotu.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
