Stanisław Obirek: Tomasz Polak unieważnia pytanie o istnienie Boga

20.09.2020

To książka, o której powinno być głośno. I na pewno wzbudzi żywą dyskusję. Nie tylko ze względu na swój temat, ale również ze względu na autora. Ostatnią książkę opublikował w 1999 roku i nosiła tytuł Wielkie kryzysy tradycji chrześcijańskiej, kilka lat wcześniej, bo w 1995 roku napisał książkę Wspólny świat religii. Wcześniejsze książki tego autora też były poświęcone religii. Autorem wymienionych książek był Tomasz Węcławski.

System kościelny, czyli przewagi pana K., to książka napisana przez tego samego autora, który w 2008 roku zmienił nazwisko na Polak. Wydawca podaje na swojej stronie ważne informacje o książce, jej spis treści, wstęp i opis:

System kościelny, czyli przewagi pana K. – Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych

Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Jest to też książka o religii, a ściślej o rzymskim Kościele katolickim, ale napisana z innej perspektywy. Zewnętrznej. Nie wrogiej, ale zewnętrznej właśnie, której celem jest zrozumienie jak działa struktura instytucji, która od dwóch tysięcy lat wpływa na losy dużej części globu. Tomasz Polak nie ukrywa, że jego zdaniem nie jest to wpływ zbawienny. Wprost przeciwnie. Jest zdecydowanie negatywny. Uzasadnienie jest bogato udokumentowane. Myślę, że książka i jej przesłanie pada na podatny grunt. Coraz więcej ludzi tak sądzi.

Kilka dni temu brałem udział w wielogodzinnej dyskusji na jej temat, której zapis ma się ukazać w miesięczniku „Znak”. Ta dyskusja utwierdziła mnie w przekonaniu, że jest to książka wybitna. Takie zdanie wyraził również na okładce książki Leszek Koczanowicz. Sebastian Duda pisał o niej w „Tygodniku Powszechnym” i niepokoił się, że jej autor może mieć rację. Mnie racje autora cieszą. Na szereg spraw mam inne zdanie, ale może o tym napiszę innym razem w tej notatce chcę tylko zwrócić uwagę na sam fakt pojawienia się książki, która jak mnie zapewnił wydawca już wzbudziła duże zainteresowanie.

Na koniec chciałbym zacytować Bertolda Brechta, którego opowiadania i krótkie aforyzmu posłużyły za kontrapunkt do wielu rozdziałów, a mnie natchnęły do zatytułowania tych uwag właśnie w taki sposób. Otóż w „Historiach o panu K.” jest jedna, która znalazła się jako motto do tezy trzeciej i znakomicie ilustruje, jak mi się wydaje, zamysł Systemu kościelnego, czyli przewagi pana K. Otóż ta krótka przypowiastka nosi tytuł „Pytanie, czy jest Bóg” i brzmi następująco:

Zapytano pana K., czy istnieje Bóg. Pan K. powiedział: „Radzę ci się zastanowić, czy twoje zachowanie zmieniłoby się zależnie od odpowiedzi na to pytanie. Gdyby się nie zmieniło, pytanie to nie ma znaczenia. Gdyby się zmieniło, nie mogę ci pomóc: już zdecydowałeś, że potrzebujesz Boga”.

Tomaszowi Węcławskiemu Bóg był potrzebny, a Tomaszowi Polakowi nie. To, co łączy oba wcielenia Tomasza to etyka. Postępował i postępuje tak samo. Więc w pewnym sensie unieważnia pytania o istnienie czy nieistnienie Boga. A co najważniejsze pozbawia wielu złudzeń ludzi wierzących, zwłaszcza „urzędników Pana Boga”, którzy anarchiczny impuls Jezusa z Nazaretu zamienili na ubóstwienie archii, czyli władzy hierarchicznej.

avatar

Stanisław Obirek

Profesor

Teolog, historyk, antropolog kultury, profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, były jezuita. Ur. 1956
Więcej w Wikipedii

Ostatnie artykuły Autora

6 najnowszych

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com