Eugeniusz Noworyta: Czy Tusk ma rację?3 min czytania

()

23.10.2021

Przewodniczący Platformy Obywatelskiej uczynił z podejścia do Unii Europejskiej centralny punkt swej strategii w walce o odzyskanie władzy. Na pierwszy rzut oka taki wybór wydaje się trafny, chociaż jego skuteczność zależeć będzie od kilku warunków.

Wypada zacząć od tego, że linia podziału warunkująca pozyskiwanie zwolenników nie jest dostatecznie wyraźna; ona jest przejrzysta w sporze polskiego rządu z Unią Europejską, ale brakuje jej w polemice opozycji z będącym przy władzy obozem Zjednoczonej Prawicy. Opozycja powtarza przestrogi o polexicie, ale wskutek zaprzeczeń rządu powielanych przez zmasowaną propagandę w dyspozycyjnych mediach, dla wielu taka ewentualność wydaje się mało prawdopodobna.

W tej walce o pozyskanie zwolenników zderzają się dwie narracje: demokratycznej opozycji i rządzącej prawicy. Opozycja oskarża władze o upolitycznienie sądów, naruszanie niezależności mediów i praw człowieka, a w rezultacie, odejście od trójpodziału władz i praworządności, co oznacza pogwałcenie unijnych traktatów i własnej konstytucji. W opinii rządu wszystko w Polsce jest w porządku, a spór wynika z dążenia unijnych instytucji do wychodzenia poza granice przyznanych im w traktatach kompetencji i zawłaszczenia obszarów zastrzeżonych do zakresu suwerennych uprawnień państw członkowskich, w szczególności dotyczących systemu sądownictwa czy kwestii światopoglądowych. Próbuje się wmówić, że chodzi o obronę suwerenności państw narodowych przed zachłannością unijnych biurokratów ogarniętych mirażem przekształcenia Europy w kosmopolityczne super państwo.

Niemrawą reakcję unijnych instytucji ożywił wyrok Trybunału Konstytucyjnego ogłoszony na wniosek premiera o nadrzędności prawa krajowego w niektórych sprawach nad prawem unijnym, co Unia uznała za bezpośredni atak na samą istotę europejskiej wspólnoty i podważanie jej statutowych zasad. W odpowiedzi, z właściwą dla tej władzy hipokryzją, premier Mateusz Morawiecki stwierdził w Brukseli, że cały ten spór może być przydatny jako źródło debaty służącej określeniu na nowo ram przyznanych Unii kompetencji. Ma się rozumieć okrojonych w porównaniu z obecnymi.

Aspekty prawne i polityczne sporu nie poruszają jednak wyobraźni ludzi tak, jak może to spowodować zablokowanie transferu unijnych funduszy na dopłaty dla rolników, wsparcie samorządów czy rozbudowę infrastruktury i inwestycje w ramach po pandemicznej odbudowy. Na taką możliwość wskazuje odkładanie decyzji o zatwierdzeniu Krajowego Planu Odbudowy i uzależnienie przekazania stosownych środków od usunięcia defektów praworządności, zwłaszcza zlikwidowanie inkwizycyjnej Izby Dyscyplinarnej i przywrócenia do pracy represjonowanych sędziów. Z drugiej strony, nie można nie zauważyć powściągliwej postawy i ostrożności w sięganiu po bardziej zdecydowane narzędzia u wielu europejskich państw, w tym kluczowych, jak Niemcy i Francja, które opowiadają się za dalszym dialogiem z polskimi władzami i ograniczają się do apelowania o zachęcające gesty z ich strony. Wiele mówi też komunikat z Brukseli, że, mimo wcześniejszych sugestii przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen, mechanizm warunkowości, czyli reguła „pieniądze za praworządność”, nie będzie uruchamiany do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na wniosek Polski w sprawie zgodności takiego postępowania z prawem unijnym, a to oznacza przedłużenie obecnego stanu zawieszenia i brak realnych działań Unii przez co najmniej kilka kolejnych miesięcy.

Tak więc, od konsekwencji unijnych instytucji i większej świadomości możliwej utraty korzyści u beneficjentów unijnych funduszy w następstwie autorytarnych zapędów władzy zależeć będzie efektywność strategii opartej na sprzeciwie wobec naruszeń praworządności w Polsce i obronie wartości stanowiących fundament europejskiej wspólnoty.

Czas pokaże, czy te warunki zaistnieją i będzie to droga prowadząca do poszerzenia elektoratu zaangażowanego po stronie demokracji.

Eugeniusz Noworyta

Dyplomata, b. stały przedstawiciel Polski w ONZ, b. ambasador w krajach Ameryki Płd.

Więcej: Wikipedia

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating / 5. Vote count:

No votes so far! Be the first to rate this post.

2 komentarze

  1. slawek 24.10.2021
  2. Witold Witold 24.10.2021