23.09.2022
Patrzę na mapę „kresów wschodnich”, carskiej guberni mińskiej w XVIII i XIX wieku, gdzie w powiatach bobrujskim, ihumeńskim i nowogrodzkim, pod panowaniem caratu, mieszkali przodkowie mojej szlachcianki: Jankowscy, Okołowowie, Bułhakowie, Niemczynowiczowie.
Z tej samej guberni, która przed rozbiorami była częścią Wielkiego Księstwa Litewskiego, pochodzili moi żydowscy przodkowie, których nazywano litwakami. W szlacheckim świecie stryjecznej babci Grażyny, Marii Bułhakówny, Żydzi byli chytrzy i wyrachowani, ale jeżeli się ich lubiło, mówiło się o nich poczciwi. Pojawiali się w tle szlacheckiego życia jako grający do rana niezmordowani muzykanci, dzierżawcy sadów, kupcy płodów rolnych i sprzedawcy miejskich towarów powożonych na rozklekotanych furach, które słychać z daleka, gdy zbliżają się do dworu.
W Nowogródku, w roku 1870, urodziła się moja babcia Salomea Czasowszczyk. Za mąż wyszła za Mosze Kusznira, urodzonego w Stołpcach, skąd wywodzi się mój ród. Yosel Volf Abramowicz Kusznir (1791-1830) mieszkał tam od roku 1819. Jego syn Berko Joselewicz Kusznir z żoną Sulką, założyli w Stołpcach piekarnię, którą przejął najstarszy syn, Josel Berkowicz Kusznir (1850-1924). Ze Sławą Morduhową mieli 11 dzieci:
1.Israel (1868-1942), dyrektor fabryki cukru w Homlu.
2.Simcha (1869-1942)
3.Mosze (1870- 1939), mój dziadek- dentysta w Łęczycy, ze spolszczonym nazwiskiem Kuszner, którego wywleczonego przez sąsiadów z gabinetu zastrzelili Niemcy w pierwszych dniach wojny 1939 roku. Mieli troje dzieci: Sonia (1903-1994), Borys, mój ojciec (1906-1943) i Aleksander (1908-1943).
4.Abram (1874 – 1927), studiował w Jesziwie, według legendy utopiony w rzece przez gojów.
5.Jankiel (Jacob, Jake), (1876 – 1939), w USA od 1899, mleczarz w NY
6.Nehama (1878 – 1942), ożeniona z Kantorowiczem, właścicielem lokalnego hotelu i cukierni.
7.Debora Kuszner-Sekretarik (1879), wyszła za komunistę, zaginęła w Rosji.
8.Nahe (1890 -1942), ostatni właściciel piekarni.
9.Pinkhus Phillip (1893- 1941) wyemigrował do USA, sklep papierniczy w NY.
10.Yelya Bernard (1896 – 1953) – w 1917 roku, przez Syberię, Koreę, Chiny, Japonię wyjechał do USA.
11.Nevah — Noah, wyemigrował do Argentyny w 1939 roku.
Zachowały się zdjęcia z wizyt moich rodziców, którzy w latach 1933 -1939 przyjeżdżali na letniska do Stołpców.
W dniu inwazji niemieckiej 1941 roku mieszkało w Stołpcach ponad 30 Kusznerów. Połowa z nich zginęła w pożarach spowodowanych przez niemieckie bomby. Resztę zabito w getcie albo wywieziono na śmierć do Treblinki. Zagładę przeżyła jedyna Kusznerówna, kuzynka mojego ojca, Rywka Kantorowicz, o której powrocie do Stołpców zrobiłem film „Dom Kusznerów”, do zobaczenia na angielskiej stronie „Life on Marz”.
Cdn.
Marian Marzyński
Polski i amerykański dziennikarz, reżyser filmowy i scenarzysta. Ur. 12 kwietnia 1937, zmarł 4.04.2023. Mieszka stale w USA. Album autobiograficzny Mariana Marzyńskiego KINO-Ja. ŻYCIE W KADRACH FILMOWYCH jest do nabycia w księgarni internetowej UNIVERSITAS i w sklepach taniej książki.
Witryna Marzyńskiego LIFE ON MARZ
