Notice: Undefined index: preview in /home/studioop/domains/studioopinii.pl/public_html/wp-content/plugins/stand-out-text-emphasis/stand-out-text-emphasis.php on line 112

Eugeniusz Noworyta: Spotkanie w Shenzhen3 min czytania

()


22.11.2026

Obawiano się najgorszego: powtórki z Teheranu i Jałty. Tego nie było, i, co ważniejsze, nie mogło być. Istotą tamtych spotkań był podział stref wpływów między sojuszniczymi mocarstwami po zakończeniu wojny, teraz, takie uzgodnienie, z uwagi na sprzeczności interesów między nową trójką obejmującą Stany Zjednoczone, Rosję i Chiny jest wykluczone: USA rywalizują z Chinami nie tylko o Tajwan, ale o cały region Azji Południowo-Wschodniej i przyległych akwenów Pacyfiku, Chiny i Rosja alergicznie reagują na odkurzanie polityki „Ameryka dla Amerykanów” przez Trumpa, bo przez lata budowały tam swoje wpływy, USA raczej obawiają się obecności niż dostrzegają szanse na współpracę z Rosją i Chinami w rejonie Arktyki, Ameryka, również pod rządami Trumpa, ze względów strategicznych i gospodarczych, nie może wycofać się z Europy, w tym oddać Rosji Ukrainę (chociaż tu dostrzec można daleko idące ustępstwa), wreszcie Chiny, z ich filozofią długiej perspektywy pewnie nigdy nie zapomną o ich terytoriach zagarniętych przez Rosję. Nie było zatem w Shenzhen nowej Jałty i nie będzie jej w przyszłości.

Czy to jednak oznacza, że pierwsze w historii spotkanie trzech przywódców jest bez znaczenia dla porządku międzynarodowego? Niestety nie. Kierunki zmian można odczytać w ich wspólnej deklaracji i wypowiedziach jej sygnatariuszy.

Przywódcy trzech państw zobowiązali się do utrzymania strategicznej stabilności i bezpieczeństwa międzynarodowego i zapowiedzieli dalsze spotkania w swym gronie, co implikuje nieobecność Europy w tym procesie, a także marginalizację ONZ, której podstawowym zadaniem, zgodnie z jej statutem, jest utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa. W deklaracji z Shenzhen jest wprawdzie wzmianka o potrzebie reformy ONZ, ale zarówno USA jak i Rosja i Chiny inaczej to rozumieją, pomijając już fakt, że wspólnie niweczą skuteczność tej światowej organizacji wykorzystując prawo weta w Radzie Bezpieczeństwa.

Kolejne punkty uzgodnionego w Chinach dokumentu dotyczące zwiększenia produkcji i nieskrępowanych dostaw ropy naftowej oraz krytyka jurysdykcji międzynarodowej wskazują na stawianie wyżej partykularnych interesów nad normami i umowami międzynarodowymi (w pierwszym przypadku zapowiada obchodzenie sankcji nałożonych na Rosję, w drugim – uniknięcie ewentualnej odpowiedzialności polityków przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym). Te enigmatyczne stwierdzenia w deklaracji sygnalizują zamiar konsekwentnego demontażu światowego porządku opartego na prawie i umowach międzynarodowych. Brutalny atak rosyjskich rakiet i dronów na Lwów w dzień po zakończeniu spotkania „nowej wielkiej trójki” ukazuje skalę jej przyzwolenia na politykę siły w stosunku do innych państw.

Dobrze, że, chociaż na koniec wspólnej deklaracji znalazły się słowa o konieczności zmniejszenia ryzyka konfliktu nuklearnego i rozprzestrzeniania broni jądrowej; jednak kontrastuje z tym rosyjska praktyka szantażowania Ukrainy i innych państw europejskich możliwością jej użycia.

W sumie, w Chinach nie narodził się nowy porządek światowy, jednak zostały tam potwierdzone intencje kontynuowania procesu destrukcji jego dotychczasowych demokratycznych fundamentów oraz zastępowania ich cynicznym pragmatyzmem i toksycznymi sojuszami rywalizujących w zasadzie ze sobą mocarstw. Pogłębia to stan chaosu, jaki od pewnego czasu nasilił się na świecie, ale niekoniecznie pozbawia siły demokratyczne możliwości przeciwdziałania.


Eugeniusz Noworyta

Polski dyplomata i polityk


Ur. 25 grudnia 1935 w Krakowie. Ambasador w Chile (1971–1973), Hiszpanii (1977–1981) i Argentynie (1996–2001). 
Stały przedstawiciel PRL przy ONZ (1985–1989). 
Wykładowca stosunków międzynarodowych na uczelniach w Warszawie i Łodzi.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating / 5. Vote count:

No votes so far! Be the first to rate this post.

Odpowiedz

wp-puzzle.com logo