21.11.2026
Zdanie odrębne

Wchodząc nocą do Trybunału Konstytucyjnego w swym kibolsko-stręczycielskim majestacie, głowa państwa obwieściła wszem i wobec: Prezydent idzie! I mocnym ramieniem odsunęła drobną kobietę ‘dwojga nazwisk’, stojącą na drodze. Sędzia nie upadła, „bo był ścisk” – jakby powiedział Wyspiański… W dawnych czasach takie wejścia zapowiadał dobosz, bijący w bęben. Dziś, nasz niekoronowany król sam zapowiada swoje entre’e – w trzeciej osobie liczby pojedynczej, jako on (po góralsku un). Maluczko, a zastosuje pluralis maiestatis: ‘My prezydent!’ A w przyszłości – ‘My Karol I (można proponować drugie imię), król Polski z łaski bożej i własnego nadania’…
Z bezpiecznej odległości ‘głowa’ zaczęła wykrzykiwać, że odepchnięta kobieta nie jest sędzią, o czym miał ją pouczyć „minister” Bogucki o fizjognomii trockisty. Ot i wszystko; obraz poszedł w świat… Również do przyjaciela Trumpa, któremu Nawrocki pokazał, że naśladuje swego idola i jest – jak on – skuteczny w poniżaniu kobiet; ba, w odtrącaniu ich, jak przystało na damskiego boksera. Amerykańskie służby z pewnością powstrzymałyby ich prezydenta; polskie ułatwiły naszemu pokonanie wątłej zapory…
Nocnym zdarzeniem w budynku TK poruszeni są ludzie prości tudzież ‘elity liberalno-lewicowe’. Zachwytu nie kryją lumpy, prostacy, żule i ‘wyższe sfery’ prawicowo-konserwatywne, które szczują na sędzię, grożą jej dożywociem, anihilacją a przynajmniej uszkodzeniem ciała… „Dlaczego nie było tam nikogo, kto by złamał jej rękę?” – pyta europoseł Grzegorz Braun (ten z zakrytym okiem). Państwo Polskie w żaden sposób – przewidziany prawem – nie reaguje na tak postawione pytanie (groźba karalna, namawianie do przestępstwa itp.)
Przez lata ignorowało wymyślanie ludziom od: bandytów, pasożytów, insektów, morderców, osobników gorszego sortu, zabójców brata, zdrajców itd. Opieszale i niekonsekwentnie reaguje ma psychopatycznych ‘braci-kamratów’, paradujących w mundurach i z bronią! A przecież nawołują do podrzynania gardeł, mordowania, wieszania i innych wymyślnych tortur. Ich wypowiedziom towarzyszy nienawiść w skali niespotykanej dotąd w życiu publicznym; bo w prywatnym nikt jej przecież nie kontroluje ani zabrania – nawet Kościół…
*
Skutki takich apeli i zachowań już są widoczne: dzieci w szkołach dźgają nożami rówieśników i personel, dziewczynka zabija swoją koleżankę, starsi chłopcy młodszych, młodsi starszych, kibole stadionowych przeciwników… Aż doszło do rajdu miłośnika broni w Krakowie, który uśmierciwszy wprzód rodziców i siostrę, zabił przypadkowych sześcioro ludzi i ciężko ranił kilkanaście osób …
Akty terroru, w Polsce dotąd rzadkie, prędzej czy później musiały się wydarzyć … Padło na stare królewskie miasto, choć mogło na każde inne, większe czy mniejsze – wszak zabójcy chodziło o efekt grozy i zastraszenia, który roznosi się z zawrotną szybkością… Wykorzystują to polityczne (i społeczne!) hieny z Sakiewiczem na czele. W żywe oczy i wbrew faktom kłamią na temat zamachu, manipulują przekazem, leją hejt na policję, rząd, służby, straszą, szczują, tumanią…
W mediach mnóstwo analiz, domysłów, opinii, stanowisk na temat w motywów, jakimi kierował się zabójca; szuka się inspiracji i ewentualnych powiązań zewnętrznych… Nikt jednak nie podnosi, w jakiej atmosferze wzrastał dwudziestoczterolatek… Kiedy miał lat 14, Kaczyński rozpoczął rządy poprzez konflikt, a naród to kupił! Dla ludzi prezesa bicie, dewastacja, gwałt, kłamstwo, kradzież czy przemoc były zwyczajnymi metodami, stosowanymi – na policji, w telewizji, na ulicy, w sądzie, w sejmie… Forma – do wyboru: słowna, albo fizyczna, religijna bądź świecka, bierna lub czynna, zależnie od potrzeb i okoliczności..
Nienawistny przekaz dla młodego człowieka wzmacnia kontekst międzynarodowy: wzrost terroryzmu w świecie, wojna na Ukrainie, drugie rządy Trumpa w Ameryce, eksterminacja Palestyńczyków, ataki na Iran… Fizyczna eliminacja przeciwnika, także obcego, nieznanego staje się normą, szybkim i prostym rozwiązaniem własnych problemów. Ma zasadniczo zmienić zły świat, na który nie zgadza się jednostka… Konsekwencje są bez znaczenia – ważne, że przez moment miało się wpływ na jego los. Polityka nienawiści jest łatwa, efektywna (i efektowna!), a nawet przyjemna; nie to, co naiwna ‘polityka miłości’…
*
Literatura polska (po raz kolejny) przewidziała taki bieg zdarzeń; wszak mieliśmy proroków, wieszczów, wizjonerów, których bohaterowie potrafili antycypować nasze zachowania. Aktualny bez przerwy jest Dołęga-Mostowicz, ale też mało znany profesor literatury polskiej na Uniwersytecie w Brukseli – Marian Pankowski (1919-2011). Pisał dramaty, poezje, opowiadania i powieści. Jedna z nich, łotrzykowska (od słowa – łotr) nosi tytuł Matuga idzie[1]. Autor zajął się marginesem społecznym, który zawsze był, jest i będzie… Książka nie spotkała się z szerszym zainteresowaniem, bo „Świat potrzebuje ‘narkomanii dobra’ mimo, że siedzi po uszy w zgniliźnie” – pisał jeden z krytyków.
Patronami powieści byli znani pisarze Michel de Ghelderode i Georges Bataille, którzy wprowadzili Pankowskiego w świat groteski i perwersji, przypominający postaci z płócien Breugla… Ci dwaj autorzy – wyznawał w wywiadzie – „przekazali mi w formie artystycznej bezwzględną i całkowitą wiedzę o współczesnym człowieku zdolnym do wszystkiego”.
Bohater powieści Władzio Matuga to chłopak z małej przedwojennej wsi (Kartoflarnia), wychowany przez ówczesną szkołę i Kościół, które uczą go cwaniactwa i zakłamania. Potem przychodzi wojna i obóz koncentracyjny[2], gdzie trzeba walczyć o przetrwanie, w końcu powojenna tułaczka i emigracja… Ofiara wojny i wygnaniec żyje na marginesie społecznym, czasem sięga dna. W obcym kraju nie mają znaczenia ani narodowa martyrologia, ani patriotyczne świętości. Dla przetrwania liczą się zaspokajanie potrzeb fizjologicznych, pierwotne instynkty, wartości materialne, alkohol; jedyną namacalną rzeczywistością jest ciało. Wielkie idee i moralność okazują się zawodne. Co ciekawe, Matugi nigdy nie opuszcza tęsknota za kartoflami…
Współczesny bohater o pseudonimie Batyr jest taki sam; zmieniły się tylko didaskalia (czas, miejsce, kostiumy i rekwizyty)… Pochodzi z dużego miasta, wychowały go również szkoła i Kościół, a wykształciło państwo. Wprawdzie uniknął wojny i nie musiał walczyć o przetrwanie, ale brał udział w ustawkach stadionowych kiboli, gdzie potrzebne są pięści i stopy. Zamiast w obozie – siedział na wykładach; aby dorobić do stypendium, zajmował się sutenerstwem. Wszechstronna wiedza (teoretyczna i praktyczna) pozwoliła mu piąć się w górę, pełnić funkcje samorządowe i państwowe. Korzystał z dostępu do informacji i służbowych apartamentów, gdzie obmyślał, jak pozbawić mieszkania samotnego człowieka… Ukoronowaniem kariery naszego Matugi jest snusowa prezydentura; z młodości pozostało mu zamiłowanie do przepychanek i konfrontacji …
*
Nazwisko Matuga pochodzi od maczugi – drewnianej pałki rozszerzonej na jednym końcu, która przypomina kil bejsbolowy. Jest to stara broń obuchowa, znana w już paleolicie. Powieść Pankowskiego mogła mieć tytuł: Maczuga idzie!, ale zamienił go na Matugę… Dla zachodniego czytelnika nasze sycząco-szumiące zbitki sz i cz są trudne do odczytania, nie mówiąc o wymowie.
JS
Ps.
Znana wróżka mówi, że prezydenturę Nawrockiego Trump uzgodnił z Putinem, a bazy amerykańskiej w Polsce nie będzie, bo okręg królewiecki ma być zdemilitaryzowany…

Autor słusznie upomniał się o Mariana Pankowskiego, który w 1938 roku przyjechał do Krakowa z Sanoka by na UJ zacząć studiować polonistykę, podobnie jak rok młodszy od niego Karol Wojtyła. Pankowski zrobił lepszy użytek ze swego doświadczenia życiowego. Pozbył się złudzeń czemu dał wyraz w całej twórczości, nie tylko we wspomnianej, w istocie genialnej powieści Matula idzie. Wojtyła wybrał drogę mitów i złudzeń, które nie tylko utwierdzał, a nawet tworzył nowe.
Snusener dwojga wyzwisk, chciałoby się spointować…
Na drugie imię proponuję 'Alfons’; będziemy mieć króla, jak – nie przemierzając – w Hiszpanii…
Celny, bezlitosny felieton JS — literackie lustro zamiast politycznej laurki. Najmocniej wybrzmiewa przestroga przed myleniem siły państwa z siłą pięści, a godności urzędu z nietykalnością jego lokatora. Garnitur nie uszlachetnia przemocy, podobnie jak patriotyczny frazes nie zastępuje przyzwoitości. Maczuga owinięta flagą pozostaje maczugą.
Prawdziwe i niezwykle przygnębiające; bardziej niż noc polarna na Spitsbergenie. Ta ostatnia za kilka miesięcy dobiegnie końca, gdyby tak jeszcze razem z nią…