Leszek Kamiński: Starszy brat

Print Friendly, PDF & Email

31.08.2018

Młodszy brat ma w Polsce wiele pomników – w tym dwa w centrum Warszawy. Starszy brat ma tylko dwa pomniki – w Jużnosachalińsku i w Shiraoi na japońskiej wyspie Hokkaido.

Młodszy brat doczekał się wielu biografii, stał się bohaterem narodowym. Starszy brat znany jest tylko w jednym kraju – w Japonii wśród znanych Polaków znalazł się na czwartym miejscu, za Chopinem, Janem Pawłem II i Lechem Wałęsą.

Ślepy los (a może opatrzność?) jednak sprawił, że i starszy brat też otarł się o Wielką Historię. W 1887 roku przed sądem w Petersburgu pod zarzutem przygotowywania zamachu na rosyjskiego cara stanął wraz z innym starszym bratem. Aleksander Iljicz Ulianow skazany został na karę śmierci, Bronisław Piłsudski na 15 lat zesłania na Sachalin. Patrząc z perspektywy historii, można powiedzieć, że młodsi bracia skazanych – Włodzimierz Iljicz Ulianow (czyli Lenin) i Józef Piłsudski – swoich starszych braci pomścili.

Tak dramatyczny początek dorosłego życia Bronisława Piłsudskiego nie jest jednak dowodem rewolucyjnego temperamentu. Późniejsze życie pokazuje, że jego żywiołem nie była polityka i walka.

Pobyt na najdalszym krańcu imperium rosyjskiego, w niegościnnym surowym klimacie, wśród skazańców, carskich urzędników i nielicznych już wtedy dawnych mieszkańców tych terenów skłonił go do badań nad kulturą autochtonów. Poszedł w tych kontaktach daleko – nie tylko dobrze poznał język Ajnów, ale nawet poślubił kobietę z tego ludu. Stał się jednym z nich, uznali go za swojego.

Jednak nie był to związek na tyle głęboki, by po zwolnieniu z zesłania został na Sachalinie na stałe lub zabrał do Polski żonę i dwójkę dzieci. Wiele wskazuje na to, że próbując potem ułożyć sobie życie, ten związek starał się wymazać ze swojego życiorysu i pamięci.

Zabrał jednak co innego. Przywiózł ogromny zbiór materiałów dotyczących Ajnów, w tym nagrań ich pieśni i gawęd. Okazało się, że to podstawowe źródło do poznania języka i kultury tego ludu, dziś już nieistniejącego, roztopionego wśród Japończyków. Doceniono to w pełni niestety już po śmierci Bronisława, który, pomimo gorączkowych prób, nie zdołał sobie w Polsce ułożyć życia osobistego ani zawodowego.

Dzieje jego życia pokazał nam właśnie w książce Bronisława Piłsudskiego pojedynek z losem (ISKRY 2018) Jerzy Chociłowski, dziennikarz i tłumacz, specjalista od Azji, niegdyś redaktor naczelny miesięcznika „Kontynenty”.

Zgromadzony przez niego bogaty materiał, obejmujący nie tylko życie Bronisława, ale też dzieje jego pośmiertnej sławy i losy jego spuścizny, do dziś wysoko cenionej w nielicznym gronie badaczy dawnych ludów Azji, skłania do wielu refleksji nad złożonymi losami Polaków. Zestawienie biografii dwóch kochających się braci, z których jeden umierał w Belwederze i spoczywa na Wawelu, a drugi zmarł śmiercią samobójczą w nurtach Sekwany i spoczywa na paryskim cmentarzu w Montmorency, pokazuje, jak różne mogą być wybory życiowe i losy bliskich sobie ludzi i jak różne są drogi do ludzkiej pamięci. Symbol Polski walczącej i badacz zapomnianego azjatyckiego plemienia – jak pisał Norwid. „nikt nie zna dróg do potomności….”

Leszek Kamiński

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 9.9/10 (14 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +18 (from 18 votes)
Leszek Kamiński: Starszy brat, 9.9 out of 10 based on 14 ratings

2 komentarze

Odpowiedz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com