10.05.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
11 maja
1310 – We Francji spalono na stosie za herezję 54 templariuszy. Nazwa zakonu pochodzi od łacińskiego słowa templum – świątynia, od ich siedziby w pobliżu dawnej świątyni Salomona w Jerozolimie. Przyczyną zagłady zakonników było oskarżenie, rzucone na nich przez króla Francji Filipa IV Pięknego, który był u templariuszy zadłużony. Ciekawostka: niektóre z organizacji wolnomularskich uważają się za spadkobierców tradycji zakonu templariuszy. Część lóż masońskich przyjęła nazwę „Rycerzy Świątyni”, niektóre posługują się też flagami templariuszy.
1888 – Urodził się Irving Berlin (właśc. Israel Isidore Beilin lub Baline), kompozytor amerykański (zm. 1989). W 1911 roku odniósł sukces piosenką Alexander’s Ragtime Band. Zdobył dwukrotnie Oscara za najlepsze piosenki filmowe „Cheek to Cheek” oraz „White Christmas”. Ta ostatnia w wykonaniu Binga Crosby’ego pojawiała na liście magazynu Billboard każdego roku przez dwadzieścia lat (od 1942 do 1962).
1997 – Rosjanin Garri Kasparow przegrał mecz szachowy z superkomputerem IBM Deep Blue. Początek triumfalnego pochodu sztucznej inteligencji.
12 maja
1551 – Założono Uniwersytet Świętego Marka w Limie (jako Real y Pontificia Universidad de la Ciudad de los Reyes de Lima). Jest najstarszym uniwersytetem na kontynencie amerykańskim. Zajmuje obecnie 339. miejsce w światowym rankingu popularności uniwersytetów.
1812 – Urodził się Edward Lear, brytyjski poeta, rysownik (zm. 1888). Był bardzo wybitnym rysownikiem i ilustratorem ery wiktoriańskiej, do historii przeszedł jednak jako twórca poezji nonsensownej, w szczególności limeryków, który to gatunek rozpropagował (choć nie był, jak się czasem twierdzi, jego twórcą). Spośród jego ponad 20 książek, najbardziej znaną jest A Book of Nonsense, zbiór 112 limeryków z własnymi ilustracjami autora.
1941 – Konrad Zuse zaprezentował w Berlinie pierwszy w historii działający i w pełni automatyczny komputer o zmiennym programie Z3. W 1998 roku Raúl Rojas udowodnił, że na komputerze Z3 można zaimplementować maszynę Turinga (pod warunkiem niezawodności i braku ograniczeń co do rozmiaru pamięci), co oznaczało, że komputer ten jest kompletny w sensie Turinga, czyli można przy jego użyciu zrealizować każdy algorytm.
13 maja
1710 – W Berlinie założono klinikę Charité, obecnie największą w Europie. Jest prowadzona wspólnie przez Uniwersytet Humboldtów w Berlinie i Wolny Uniwersytet Berliński. Szpital zatrudnia 13 000 pracowników i mieści się w czterech budynkach (w różnych dzielnicach miasta).
1806 – W amerykańskim czasopiśmie „The Balance and Columbian Repository” ukazała się pierwsza definicja koktajlu alkoholowego. Od tej pory zalewamy pałę wytwornie.
1950 – Odbył się pierwszy w historii wyścig Formuły 1 – Grand Prix Wielkiej Brytanii na torze Silverstone. Zwyciężył Włoch Giuseppe Farina na wozie Alfa Romeo.
14 maja
1607 – Założono Jamestown w Wirginii, pierwszą stałą osadę angielską w Ameryce Północnej. Historycznie była to druga trwała osada na obszarze dzisiejszych Stanów Zjednoczonych po założonym w 1565 przez Hiszpanów mieście St. Augustine na Florydzie. Poprzednie 17 prób osadnictwa anglosaskiego (w tym tzw. „Zaginiona Kolonia” na wyspie Roanoke w Karolinie Północnej) zakończyło się niepowodzeniem.
1796 – Brytyjski lekarz Edward Jenner zaszczepił 8– letniego chłopca wirusami ospy krowianki, uzyskując dzięki temu po raz pierwszy odporność biorcy na wirusy ospy prawdziwej.
1863 – Urodził się John Charles Fields, kanadyjski matematyk (zm. 1932). Medal i nagrodę swego imienia ustanowił w testamencie, w którym również zawarł propozycje organizacyjne, dotyczące sposobu przyznawania tych wyróżnień. Propozycje te zostały przyjęte już w roku jego śmierci przez Międzynarodowy Kongres Matematyków, który wówczas obradował w Zurychu w Szwajcarii. Medal Fieldsa jest uważany za najzaszczytniejsze wyróżnienie, jakie może otrzymać matematyk (choć związana z nim suma nagrody nie imponuje: jest to 15 000 dolarów kanadyjskich). Ciekawostka: Umieszcza się na nim nazwisko laureata, ale samo: zgodnie z wolą Fieldsa i postanowieniem społeczności matematycznej, kraj pochodzenia i macierzysta uczelnia laureata nie mają znaczenia.
15 maja
1602 – Bartholomew Gosnold (prawnik i podróżnik angielski, kaper) jako pierwszy Europejczyk dopłynął do półwyspu w dzisiejszym Massachusetts, który nazwał Cape Cod (Przylądek Dorsza). Płynąc w następnych dniach dalej na południe odkrył wyspę Martha’s Vineyard (nazwa wyspy pochodzi prawdopodobnie od imienia jego córki) oraz pobliskie wyspy Elżbiety (Elizabeth Islands); na skrajnej południowo– zachodniej z nich, noszącej nazwę Cuttyhunk, założył posterunek (fort), pierwszą angielską osadę w Nowej Anglii.
1836 − Brytyjski astronom Francis Baily podczas obserwacji obrączkowego zaćmienia Słońca, odkrył zjawisko zwane dziś perłami Baily’ego, do którego dochodzi, gdy światło słoneczne przedostaje się przez nierówności na brzegu tarczy Księżyca.
1928 – Premiera pierwszego filmu rysunkowego z Myszką Miki, a właściwie z Myszkiem Miki, bo to chłopak przecież. Dziś jego 94. urodziny…
16 maja
1842 – Pierwszy zorganizowany konwój wozów ze 100 osadnikami wyruszył szlakiem oregońskim na Dziki Zachód. Ileż powieści i filmów to wydarzenie zainspirowało!
1888 – Amerykański wynalazca i przemysłowiec Emil Berliner (1851– 1929) zaprezentował skonstruowany przez siebie rok wcześniej gramofon, czyli po polsku „zapisywacz głosu” – urządzenie do nagrywania i odtwarzania dźwięku. Walec wynalezionego wcześniej fonografu przez Thomasa Edisona zastąpił okrągłymi płytami cynkowymi oraz szklanymi pokrytymi woskiem (w późniejszym okresie szelakiem). W 1898 roku założył wraz ze swoim bratem, Josephem, przedsiębiorstwo Deutsche Grammophon – pierwszą na świecie wytwórnię zajmującą się wyłącznie tłoczeniem płyt
1929 – Po raz pierwszy wręczono nagrody amerykańskiej Akademii Filmowej, nazwane później Oscarami.
17 maja
1865 – W Paryżu założono Międzynarodowy Związek Telegraficzny (obecnie Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny). Polska została członkiem Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego w 1921 roku. Jest to najstarsza na świecie organizacja międzynarodowa, jedna z organizacji wyspecjalizowanych ONZ, ustanowiona w celu standaryzowania oraz regulowania rynku.
1902 – W Grecji odkryto mechanizm z Antykithiry, starożytny przyrząd służący do obliczania położenia ciał niebieskich. Do czasu XVIII– wiecznych zegarów nie jest znany żaden mechanizm o podobnym stopniu złożoności. Urządzenie jest prezentowane w kolekcji Narodowego Muzeum Archeologicznego w Atenach. 9 czerwca 2016 ogłoszono wynik kolejnego badania przyrządu przez zespół naukowców greckich. Rozpoznano 82 podzespoły zegara, i odczytano na nich 3400 znaków, uznając to za niemal całość zapisu. Odkrycie mechanizmu kazało zrewidować naszą wiedzę o możliwościach technicznych starożytnych Greków.
1991 – Tim Berners– Lee oficjalnie zaprezentował komitetowi C5 w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) sposób działania sieci WWW. Internet stał się faktem.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
