10.11.2026
Cham był trzecim, najmłodszym synem Noego. Za niegodne syna naśmiewanie się z ojca będącego w chwilowej niedyspozycji, został przez niego, wraz z całą swoją rodziną, wyklęty, co miało naonczas wielką moc sprawczą. Był symbolicznym protoplastą ludów niesemickich – Chamitów.
Staropolski cham, to chłop pańszczyźniany, cham współczesny – człowiek źle wychowany, prostak, gbur.
Polski cham dzisiejszy może być już nawet po pięćdziesiątce. Jeśli żyje z rodziną – biada im. Jeśli sam – pół biedy; często tylko ze starą, blisko dziewięćdziesięcioletnią matką. Ma swoje nawyki, ma swoje humory, solidnie wygarbowane chamstwo. W gronie bliskich nie potrafi żyć bezkonfliktowo, nie umie regulować stosunków między pokoleniami, często swoje właściwości przekazując genetycznie. Ma pretensje do wszystkich, tylko nie do samego siebie, za jedyne narzędzia perswazji uważając pięść i słownictwo wykraczające poza zasoby wszelkich słowników wulgaryzmów, a miłością prawie bezkrytyczną obdarzając wyłącznie dobre żarcie, różnoprocentowe płyny i wyskokowe używki; kalejdoskop programów telewizyjnych. Zachowaniem swoim, oprócz cierpień psychofizycznych, powoduje w najbliższym otoczeniu rodzenie się buntu, chęci ucieczki, nawet myśli samobójczych. Niejednokrotnie, nie wzbogacając zasobów domowego budżetu, ochoczo pasożytuje na wkładach innych, wdowich groszy starej matki nie wykluczając. Jeśli jest osobą publiczną, wyspecjalizowany bywa w grze pozorów i ochoczej jeździe na barkach innych, których to grupę przeważnie na podorędziu miewa. Jest to obraz chama prawie doskonałego. W przyrodzie występują różne jego warianty, z których cham w polskiej polityce, to materiał do odrębnego potraktowania, bowiem ten ci akurat rozmnożył się i zróżnicował niewyobrażalnie, zasiedlając, niezrozumiałym zrządzeniem losu, pozycje od pospolitego zadymiarza po nawet najwyższe w kraju świeczniki.
Faktem historycznym jest, że w pewnym momencie cham prymitywny, pozornie odchamiając Polskę, korzystając przy tym z nośnej unijnej fali, wyeksportował się przebywając wiadomy Kanał w celu dochamiania szerszego świata. Ukorzenił się tam z właściwym sobie wdziękiem dając się poznać tubylcom od tej najmniej chwalebnej strony. Ten eksportowy wariant walił po oczach i uszach przede wszystkim stosowniej ułożonych świeżaków przybyłych z kraju. Tym zaś genetycznie do siebie zbliżonym udzielał cennych, praktycznych wskazówek. Zagranicą zaistniała więc taka mała Polska w przekroju, miejscami w krzywym zwierciadle obrzydliwości.
Pojawił się pewnego dnia na budowie facet. Wparował z wypiętym brzuchem, wprowadzony przez zaprzyjaźnionego Irlandczyka, mistrza stolarskiego. Nieźle zaiwaniający odirlandzkim angielskim malarz-dekorator. Zawodowiec. Wszedł w połowie fachowo prowadzonej roboty w charakterze dodatkowych sił i środków, jako antidotum na galopujące terminy. Miał wprasować się w sprawnie działający zespół. Wparował z hukiem pacyfikującego rzeczywistość terminatora. No i zaczęło się.
*
Temat tych znaków rozpoznawczych londyńska prasa polskojęzyczna maglowała w swoim czasie miesiącami.
Ona – „bikejka” – białe kozaczki, opięte kształty, pseudo gracja na wabia. Albo wycieranie kątów w tureckich marketach lub koffee shop’ach. I dwa warianty: wulgarny, z widocznym wyuzdaniem i rynsztokiem w ustach, oraz słodka idiotka – taka „ą” i „ę” i gówno przez er zet, namiętnie oczekująca uznania. Znajomy Turas miał ich kilka wbitych w telefon.
On – typ wąsaty piwolubny, wciśnięta na uszy tandetna bejsbolówka, szara fizjonomia z petem przyspawanym w kąciku ust. Lub też łysa pała wrośnięta w wytatuowany kark, rękawy nabite sterydami, odchylone ręce rewolwerowca. Słownictwo typowe, pewny siebie, arogancki. Głośny i widoczny. Pruł powietrze jak lodołamacz Lenin zamarznięte Morze Arktyczne.
Ona i on, para w wariancie przechodzonym i bez wyrazu. W dzień, że psa by nie wygonił, w centralnej części parku, do którego przychodzili rodzice z pociechami, całe rodziny bez mała. Rozgoszczeni na ławce, z boku puszki po browcu, po sąsiedzku butla 0,7. Obok dwoje interweniujących bobbies:
– Aj em… z Polski… Poland, andersten? Sory… aj, aj… łi zaraz pójdziemy… going, andersten? Łi going! Sory… sory…
*
Kryl zajmował się staniem na bramce, odbieraniem długów od wierzycieli – umiał zdjąć właścicielowi plazmę ze ściany i odjechać zarekwirowanym samochodem – i… partoleniem malowania. I wyszukiwaniem chętnych do poprawiania tego partolenia. Miał szefa, który po stosownej dawce odpowiednich środków, potrafi ujmująco, ze znawstwem, elokwencją i zrozumieniem, wykładać o charakterze tamtejszych gruntów kamienisto-gliniastych i ich wpływie na substancję budowlaną. Gdy obaj przegięli pałę, malarze od poprawek zrobili, co mieli pierwotnie zrobić, wcześniej zainkasowali należność i ulotnili się z ulgą.
Bandzior, osobnik słusznej postury. Oprócz bramkowania, oprócz pouczania niesfornych, odbierania długów i paserstwa – miał do tego oczywiście odpowiednich ludzi – rżnął swoją piękną żonę, która go już nie trawiła, a on, czując to coraz wyraźniej, wywnętrzał się ostrzegawczo w internecie na temat wpływu kwasu na skórę ludzkiej twarzy.
Greg – organizator polskiej grupy w znanej i prężnie działającej w płd-zach Londynie angielskiej firmie bilderskiej. Skomponowana ekipa swojaków z aktywną zawodowo żoną szefa, dodatkowo prowadzącą księgowość i kilku świeżych naiwniaków. Krótka działalność, zatrudniony młody chłopak puszczony w skarpetach do Polski, do dziś nieuregulowana należność kilku innym. Chodziły słuchy o podwójnych rachunkach za tę samą robotę. Krążyły też browary i ginęły narzędzia.
Zmieniony adres zamieszkania szefa, nieaktualne numery telefonów, zero kontaktu.
Gruby. Nie taki najgorszy młody człowiek z przeszłością alkoholowo-narkotyczną. Wbił się jakimś cudem w dobre układy zwiększając stopniowo zakres i kaliber prowadzonych prac budowlanych. Cenił inteligencję i fachowość jedynie wtedy, gdy mógł zaoferować jak najniższą stawkę. Płacił, jak wielu innych, do ręki, choć czasami ręka mdlała od długotrwałego czekania.
Byli jeszcze inni. Wyłapani w prasowych ogłoszeniach i budowlanych rozmowach.
Ten, który w 2009. proponował dobremu fachowcowi żenujące 45 funciaków dniówki na start; po tygodniu, dwóch, obiecanko-cacankowe trochę w górę.
Drugi, cały rok później, niewiele więcej „złotej rączce” prawie, gdyż wymieniona była lista fachów, które powinien znać, w dodatku własne narzędzia, niepijący, punktualny, dobrze zorganizowany. Nienormalny on?!
Witek, który nie lubił się myć, a jak zdrowo popił, nie korzystał nawet z kibla. Jadł zupę wychodzącą już z gara – trochę kwaśna, ale niezła jeszcze – twierdził.
Konsul – dobry murarz z ambicjami w innych kierunkach, zaczynający dzień pracy od porcji amolu; z przeszklonymi oczami i niewiarygodnymi opowieściami o rautach w konsulacie.
Cała ich galeria.
Definicja chama współczesnego sama ewoluowała o nowe pojęcia: cwaniaka, naciągacza, brudasa itp. W Polsce byli Maćkami, Heńkami, Jóźkami. Niektórzy tu dopiero odżyli. Nabrali wiatru w sfatygowane żagle. Dla potrzeb języka zostali nobilitowani, stali się Tomami, Andrew’ami, Stanley’ami.
I jeden z nielicznych wyjątków, co jak kępy twardego gruntu na mokradłach. W branży od niepamiętnych lat. Był profesjonalistą. Dobrze wiedział, że zawodowiec w ogóle nie wchodzi do akcji, lub wycofuje się, gdy uzna, że z powodu kiepskiej organizacji nie pokaże klasy, nie załatwi sprawy. A kiedy już w interes wejdzie, przyczaja się, poznaje panujące zwyczaje i układy, demonstruje, co potrafi, dysponując odpowiednimi narzędziami i umiejętnościami. Zdobywając po pewnym czasie respekt na solidnej podbudowie i przejmując symbolicznie władzę, stopniowo zaprowadza własny porządek. I basta!
Ten też, niejako przy okazji wykonywania zawodu, poznał drugą po chamie definicję – kocopoła polskiego, pod którą i ja podpisałem się z całą odpowiedzialnością wszystkimi kończynami, a która to definicja dotyczy jedynie pewnego, solidnie już rozpanoszonego, podgatunku ludzkiego. Oto ona:
Noe nie miał wyboru.
Noe odebrał polecenie,
żeby wszystkiego istnienia
zabrać w podróż po parze.
Skąd wtedy Noe miał wiedzieć,
ba, skąd Bóg mógł przypuszczać,
że bardzo odległa przyszłość
dopiero, niestety, wszem wskaże,
iż uratuje ten wariant
całkiem nie Boskie stworzenie,
iż dotrwa żyw naszych czasów
przypadek z gruntu nieboski:
nieprzemakalny i nie do zdarcia,
ni to człek, ni zwierz,
ni jakiś inny stwór –
niereformowalny
kocopoł polski.
Postscriptum:
Ta mała Polska w przekroju była krytycznym okiem obserwowana w pierwszych latach mojego pobytu w Londynie i opisana datą 5 marca 2010 roku jako niechlubna część wersji eksportowej Ojczyzny. Czegoś widocznie ciągle nie rozumiałem, gdyż wracałem do tego wątku w wielu kolejnych szkicach, nie pomijając jednocześnie przypadków przysparzających Krajowi chwały, które też spotykałem na swojej nie tylko zawodowej tam drodze. Porównania z tą Polską dużą, właściwą, leżącą między Bałtykiem a Tatrami i Bugiem a Odrą, nasuwały się same. Opinie jawiły jednoznaczne, na ogół na niekorzyść Narodu zamieszkującego ten środkowoeuropejski obszar. Czy coś zmieniło się na plus przez te szesnaście lat? Odpowiedź mamy w próbach oceny patologicznych, czy wręcz zbrodniczych zachowań i hipotetycznych wskazań przyczyn je powodujących. Paranoiczna prawica dzierżyła tu niezaprzeczalny prym już to knując w opozycji, już to otwarcie rujnując państwo, prawo i morale obywateli, dając przyzwolenie pozaprawnym gwałtom, matactwom i bezpodstawnym oskarżeniom politycznych przeciwników. Na tak uprawianym gruncie rodziły się bądź utrwalały rozmaite ekstrema: organizacje, tytuły prasowe, rozgłośnie i telewizje o pseudo katolickich, brunatnych lub jawnie prorosyjskich zabarwieniach. Czego więc możemy oczekiwać po latach niemocy, zaniechań, bądź odsuwania na dalszy plan realizacji walki ze zwolennikami przemocy, ksenofobii i wszelkich odmian rasizmu? Zwolennikami nieustannego szykanowania, mowy nienawiści i radykalnych rozwiązań?
Czymże różnią się od siebie, oprócz skali sprowadzanego nieszczęścia lub mnożenia obywatelskich dysfunkcji:
– postępki otoczonego wianuszkiem pisowskich wyznawców i obrońców, osłabionego aktualnie niedowładem decyzyjnym i starczą niemocą Jarosława Kaczyńskiego;
– nadęta pozycja Karola Nawrockiego niewywiązującego się z obowiązków, a wdzierającego się w towarzystwie zgrai osobistych szakali w zakresy kompetencji dla niego nie przeznaczonych;
– popisy Grzegorza Brauna z zaciętą twarzą nienawistnika nawołującego do zmiany historycznych prawd, utrwalonych od dziesięcioleci zasad europejskiego bezwojnia i preferowanych sojuszy;
– „polityczna” droga Roberta Bąkiewicza i jemu podobnych, hołubionego i ochranianego przez prawicę nieroba i zadymiarza;
– działalności różnych Republikanów, Rodaków Kamratów, Straży Narodowych, za którymi nie nadążają paragrafy popełnianych wykroczeń i przestępstw.
Jeśli ktoś nie widzi analogii tylko w tych kilku podanych przykładach, jeśli ktoś szuka prawdy w zakłamanej, plującej jadem i szczującej telewizji Sakiewicza lub na łamach Gazety Polskiej, albo daje posłuch zaprzańcom wiary w koloratkach, jeśli ktoś nie rozumie jakie znaczenie na powstanie i rozwój światowych i polskich nieszczęść mają zastępy zdegenerowanych i zradykalizowanych chamów, a przecież tych oszołomionych ich nośnymi hasłami szaraków jest całkiem spora armia, to ja wysiadam nie widząc szans na ratunek.
Najbliższy popis pseudo patriotycznego chamstwa możliwy w Święto Niepodległości, 11 listopada.
WaszeR d. Londyński
