Ernest Skalski: ”O narodowej dumie Wielkorusów”28 min czytania

()

 Ruki po szwam!

Ten okrzyk to przypomnienie, żeby stać na baczność, trzymając ręce na szwach mundurowych spodni i nie mądrzyć się a słuchać naczalstwa. Ta postawa w Rosji nie ograniczała się i nie ogranicza do służb mundurowych.

 ’’Biada narodowi jeśli niewola go nie poniża – pisał rosyjski filozof Piotr Czaadajew (1794 – 1856) – Taki naród jest stworzony aby być niewolnikiem.”

Długie niewolnictwo nie jest czymś przypadkowym – wyjaśniał wybitny pisarz, filozof Aleksander Hercen (1812 – 1870) – Ono oczywiście wynika z jakiegoś elementu narodowego charakteru. Ten element może być wchłonięty, zwyciężony przez inne jego elementy. Ale może on też zwyciężyć.”

Prawie dwa wieki po Czaadajewie i ponad wiek po Hercenie, po epizodzie ”pieriestrojki i głasnosti” Gorbaczowa, ponad osiemdziesiąt procent tego narodu – informuje kompetentny i uczciwy Instytut Lewady – poparło agresywne poczynania Putina. Połowa chce żyć w państwie, którego się inni boją. Niecała połowa wybrała odpowiedź, że chce żyć dostatnio w dostatnim kraju.

Profesor Jurij Afanasjew, skądinąd mój kolega z roku – Państwowy Uniwersytet Moskiewski, Wydział Historii, dyplom 1957 – jeden z czołowych polityków okresu przemian, wypowiadał się w naszym Studio Opinii, że w Rosji nie ma społeczeństwa. Jest ludność. Raczej poddani niż obywatele i to niezależnie od tego jak się akurat pije. A obrońca praw człowieka, Siergiej Kowaliow pisał – ”Newsweek” (Polska) – że alternatywa putinowskiej zabawy z mocarstwowością: ”… wymagałaby od narodu wysiłku natury nie politycznej, lecz obywatelskiej, moralnej i intelektualnej”.

Czytaliśmy również na naszej stronie wypowiedzi przedstawicieli tego narodu, który podejmowali ten wysiłek. Jest tam jeszcze i po zabójstwie Niemcowa, dziesięciu sprawiedliwych, lecz to za mało aby naprawić tę Sodomę, która sama się niszczy krok po kroku. Z aktywnym poparciem tego co robi władza wystąpili nawet niedawni opozycjoniści i ludzie wykazujący się na co dzień krytycznym podejściem do rzeczywistości swojego kraju. Na zasadzie: right or wrong – my country.

Taka postawa ma w Rosji długą tradycję i warto przytoczyć napisane podczas wojny słowa wybitnego publicysty politycznego, Andrzeja Bobkowskiego: ”…tu nie chodzi o żaden komunizm, o zmianę ustroju. To są dobudówki – istota to Rosja, odwieczna Rosja, która nie zna i nie rozumie pojęcia ”wolność” do tego stopnia, że jej nie potrzebuje”

– Puszkin, przyjaciel Mickiewicza i Dekabrystów, zjadliwy obserwator rosyjskiej rzeczywistości, na nasze Powstanie Listopadowe, zareagował wierszami: ksenofobicznym ”Oszczercom Rosji” oraz zdecydowanie nienawistnym i dosłownie antypolskim: ”Rocznica Borodina” – zaaprobowanymi osobiście przez Mikołaja I, co zaowocowało szybką ich publikacją po upadku Warszawy.

”Do przyjaciół Moskali” Mickiewicza –

Kto z was podniesie skargę, dla mnie jego skarga
Będzie jak psa szczekanie, który tak się wdroży
Do cierpliwie i długo noszonej obroży,
Że w końcu gotów kąsać rękę, co ją targa.

 – było właśnie odpowiedzią na te wiersze jego niedawnego przyjaciela Moskala.

– W roku 1920, gdy jeszcze nieskończona była wojna domowa, biali oficerowie i kozacy, motywowani rosyjskim patriotyzmem, przechodzili do Armii Czerwonej, przeciw której do tej pory walczyli, by w jej szeregach walczyć z Polską.

– Co sam pamiętam; jedną z w miarę otwartych dyskusji na uniwersytecie w Moskwie, jesienią 1956 roku, w parę miesięcy po ”tajnym” referacie Chruszczowa o zbrodniach Stalina. Gdy zaczęła się interwencja na Węgrzech, prowadzący, krytycznie – wówczas! – nastawiony profesor Zastenker zamknął seminarium stwierdzeniem; jakie tu mogą być dyskusje, kiedy sowiecki żołnierz walczy i ginie!?

– Wołodia, mój, od prawie pół wieku, przyjaciel. Bywały w świecie. Poznaliśmy się, będąc na stypendiach w Kopenhadze. Pracował przez kilka lat w ambasadzie sowieckiej w USA. Spędził służbowo parę lat w Szwecji. W czasach Jelcyna był szefem rosyjskiego przedstawicielstwa dużej zachodniej firmy. Ma paszport pozwalający swobodnie poruszać się w sferze Schengen. Jak pamiętam, prywatnie miał krytyczny stosunek do komunizmu i rzeczywistości sowieckiej. Obecny system w Rosji określa jako dziki kapitalizm, zdecydowanie szkodliwy. Mówił mi to jeszcze w Warszawie jesienią 2013 roku. W zeszłym roku powtarzał, kolejno w Moskwie, Kaliningradzie, Gdańsku, Warszawie i w poczcie internetowej. Nie wycofuje się z krytyki postępowania władz w kraju, ale popiera je w stosunku do Ukrainy i spraw pochodnych. A kiedyś, w Danii, bawił nas obu amerykański protest song z czasów wojny Wietnamie, chyba obecnie na serio credo mojego przyjaciela:

”Our governement must be strong,
It’s always right and never wrong.

 W przyjacielu nie ma nostalgii sowieckiej, natomiast jest imperialna. Za imperium carskim, co może zrozumiałe – ma nazwisko takiej rangi jak u nas Radziwiłł, Potocki, Sapieha – i za każdym innym. Byle było duże i silne. Nie podzielam, ale rozumiem. Chłop nie lubił być poddanym szlachetki – chudopachołka. Wolał nad sobą wielkiego, możnego pana, czując że spływa na niego nieco pańskiego splendoru. A że może nie być poddanym i nie mieć nad sobą pana tego nie wyobrażał sobie.

Wowa był u mnie i w styczniu tego roku. Miło było. Nie mówiliśmy o polityce.

Ci, którzy przecież wiedzą, że może i powinno być inaczej i lepiej, popierają teraz Putina, zsyłając się na rosyjskie fatum. Na to, że Rosja zawsze była zagrożona, że ciągle musi się bronić, najlepiej odsuwając od siebie zagrożenie, jakby nie wchodziła przez to w kolejne konflikty i zagrożenia. Że ma – jak mawiał car Aleksander III – tylko dwóch sojuszników; rosyjską armię i rosyjską marynarkę. (Teraz by dodał nowe rodzaje broni) Ale też i to, że ci nadal krytyczni Rosjanie bywają zmęczeni własnym krytycyzmem, nie chcą się dłużej czuć obcymi wśród swego narodu, Chcą się poczuć jego integralną częścią, mieć przywódcę, który za nich zadecyduje, móc mu zaufać i zająć swoje miejsce w szeregu. Wśród rodaków, przy których – jak twierdzi pisarz Wiktor Jerofiejew – Putin jest liberałem. A jeszcze wcześniej, piszący z więzienia Matrosskaja Tiszina, Michaił Chodorowski zauważył, że Putin nie jest ani liberałem ani demokratą, ale jest bardziej liberalny i demokratyczny od 70 procent Rosjan.

Wychylanie się nie było i nie jest w Rosji sposobem na dobre, spokojne życie. Aleksander Radiszczew, osiemnastowieczny pisarz, filozof – zamieniony na katorgę wyrok śmierci za dzieło, w którym postulował zniesienie poddaństwa chłopów i absolutystycznych rządów. Sześćdziesięciu tzw. pietraszewców – w tym Fiodor Dostojewski – skazanych na śmierć, a po pozorowanej egzekucji zesłanych na długoletnią katorgę za dyskusje i ulotki. Wspomniany przez Lenina Czernyszewski na katordze i na zesłaniu spędził dwadzieścia lat. O sowieckich represjach nie ma nawet co mówić. A już przy Putinie; Anna Politkowska, Borys Niemcow, Borys Bieriezowski, Aleksander Litwinienko i sporo mniej głośnych nazwisk.

Czaadajew nie trafił na katorgę, bo był z dobrej szlacheckiej rodziny i potępił powstanie Dekabrystów, swoich przyjaciół z wojska. Chronił go też bohaterski udział w wojnie z Napoleonem, od bitwy pod Borodino do wzięcia Paryża, a także to, że w młodości był ulubieńcem salonów i miał możnych protektorów. Ogłoszono zatem oficjalnie, że jest chory umysłowo, co miało unieważniać jego wypowiedzi. Sowieckie psychuszki dla dysydentów nie były więc oryginalnym pomysłem.

Hercena, za poparcie Powstania Styczniowego potępiły intelektualne środowiska Rosji, dla których wcześniej był wielkim autorytetem. Na szczęście dla siebie przebywał wówczas zagranicą i był bezpieczny. Ówczesne służby rosyjskie zagranicą szpiegowały, intrygowały, ale nie zabijały. A państwo prawa, jakim stawała się Rosja za Aleksandra II, nie przeszkadzało Hercenowi korzystać z dochodów jak przynosił jego majątek w Rosji. Chodorkowski już nie miał tej możliwości.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating / 5. Vote count:

No votes so far! Be the first to rate this post.

13 komentarzy

  1. slawek 16.03.2015
  2. j.Luk 17.03.2015
    • slawek 17.03.2015
  3. andrzej Pokonos 17.03.2015
  4. Magog 17.03.2015
  5. Marian. 17.03.2015
  6. Marian. 17.03.2015
  7. MaSZ 18.03.2015
  8. andrzej Pokonos 18.03.2015
  9. Magog 18.03.2015
  10. Marian. 18.03.2015
    • MaSZ 19.03.2015
  11. mediawrosji 19.03.2015