Bogdan Miś: Działo się… (46)5 min czytania

2016-10-05.

I znowu w kalendarzu pojawiają się ważne dla historii cywilizacji człowieka, smutne, zabawne lub po prostu ciekawe wydarzenia. Oto one:

30 września

1604 – Johannes Kepler zaobserwował po raz pierwszy wybuch gwiazdy supernowej. Ugruntowało to jego – uważane  wówczas za antyreligijne – przekonanie, że niebiosa nie są niezmienne.

1846 – Dość przypadkowo niejaki Eben Frost, pośrednik handlu nieruchomościami, stał się pierwszym w dziejach zarejestrowanym pacjentem, któremu usunięto ząb ze znieczuleniem (eterem). Nie mógł wytrzymać bólu i poszedł do dentysty, którego poprosił o użycie… hipnozy. Zabieg – zastępczo – wykonał dr William Morton w Bostonie. Potem się okazało, że w ogóle był to pierwszy zabieg chirurgiczny z użyciem znieczulenia. Czasem człowiek przechodzi do historii z najdziwniejszych powodów i zupełnie bez niczyich intencji…

USS Nautilus SSN-571

1954 – Stocznia w Groton w stanie Connecticut otrzymała zlecenie budowy okrętu podwodnego „Nautilus” – pierwszego w dziejach okrętu podwodnego o napędzie atomowym, szóstego o tej nazwie okrętu marynarki amerykańskiej.

1 października

1869 – Do obiegu pocztowego weszła pierwsza w historii kartka pocztowa z nadrukowanym znaczkiem. Wymyślił ją Emmanuel Herrman z Akademii Wojskowej w Wiedniu.

Ford Model T w całej okazałości

 1908 – Henry Ford wprowadził do sprzedaży samochód o nazwie Model T – za cenę ówczesnych 825 dolarów. Był to pierwszy seryjnie produkowany w celach komercyjnych samochód w dziejach.

1993 – Aby zaprotestować przeciw korkom ulicznym, Portugalska Partia Socjalistyczna zorganizowała na dystansie 2,5 km uliczny wyścig w Lizbonie pomiędzy samochodem Ferrari 348 TS i… osłem. Osioł był szybszy o 4 minuty.

2 października

1608 – Szlifierz soczewek i wytwórca okularów Hans Lipperhey przekazał w prezencie rządowi holenderskiemu – do użycia na polu bitwy – pierwszy znany teleskop soczewkowy, innymi słowy – lunetę.

Czaszka Proconsula (ale nie ta znaleziona przez M. Leakey)

1948 – Mary Leakey odkryła w Kenii rozbitą na kawałki czaszkę gatunku Proconsul africanus, kopalnej małpy człekokształtnej, której wiek oszacowano na 20 mln lat. Rekonstrukcja czaszki była – z uwagi na ogromne rozkawałkowanie – skrajnie trudna: kawałek szczęki o rozmiarze 2 na 3 cm złożono z 36 fragmentów.

1994 – Dziwny i niesłychanie rzadki przypadek: w Good Samaritan Hospital w San Jose w Kalifornii pani Cynthia Silveira urodziła córkę Hope, pierwszą z bliźniaczek. Druga przyszła na świat… 8 dni później. Okazało się, że matka miała dwie macice; tę cechę ma – jak szacują – 50.000 kobiet na świecie, czyli bardzo niewiele. Ale prawdopodobieństwo dojścia do zapłodnienia w obu naraz jest już niewyobrażalnie małe.

3 października

1632 – W tym dniu wprowadzono prawdopodobnie pierwszy w dziejach zakaz używania tytoniu i podatek na tytoń. Zakaz wprowadził Sąd Najwyższy stanu Massachusetts. Kara za przyłapanie na paleniu lub żuciu tytoniu wynosiła 1 dolara.

Jedna z pierwszych lodówek elektrycznych

1803 – Urodził się w Charlestonie w Karolinie Południowej wynalazca lodówki (przepraszam, urzędowo się to nazywa chłodziarka), John Gorrie. Niektórzy jednak twierdzą, że naprawdę wynalazł to urządzenie australijski drukarz, James Harrison. A jeszcze inni, że bawarski inżynier Carl von Linde.

1931 – Mjr Clyde Pangborn i Hugh Herndon rozpoczęli z Sabishiro w Japonii pierwszy przelot nad Oceanem Spokojnym. Po 41 godzinach i 13 minutach ich jednopłatowiec „Bellanca” wylądował w Wenatchee w stanie Waszyngton.

4 października

1582 – Papież Grzegorz XIII posłuchał rady astronomów i ogłosił, że ten dzień – to 15 października. Od tego dnia liczy się daty wedle kalendarza gregoriańskiego; przy tzw. starym stylu pozostawała długo Rosja.

1957 – Rozpoczęła się era kosmiczna. Związek Radziecki umieścił na orbicie pierwszego w dziejach sztucznego satelitę o nazwie Sputnik I. Świat zachodni doznał szoku.

Historyczne pierwsze zdjęcie niewidocznej strony Księżyca

1959 – Przewaga kosmiczna ZSRR trwa. Wystrzelona została stacja Łuna 3, która po raz pierwszy przesłała na Ziemię zdjęcia odwrotnej, niewidocznej strony Księżyca.

5 października

1854 – W Springfield w stanie Ohio odbył się pierwszy w USA konkurs „urody dziecięcej”. W zamierzeniu organizatorów miał to być… kawał, ale dorośli potraktowali sprawę poważnie i zgłosili 127 dzieci. Zwyciężczyni (10-miesięczna dziewczynka) otrzymała, chcąc nie chcąc, platerowany serwis stołowy i wartą 300 dolarów tacę. Jak widać, nie ma tak głupiego pomysłu, którego by naród nie kupił. Nie tylko w USA zresztą.

Autograf prezydenta Trumana.

1947 – Pierwsze przekazywane przez telewizję przemówienie prezydenta USA. Harry S. Truman zaapelował do obywateli, by przez kilka dni w tygodniu zrezygnowali zjedzenia mięsa – aby część oszczędzonego w ten sposób zboża przeznaczonego na paszę przekazać głodującym w powojennej Europie.

1974 – Pierwszy udokumentowany spacer piechotą dookoła naszego globu dobiegł końca w Waseca w stanie Minnesota (tu też się cztery lata wcześniej zaczął). Rekordzistą został David Kunst, który w trakcie wędrówki zużył 21 par butów.

6 października

1846 – Urodził się amerykański wynalazca, George Westinghouse, twórca hamulców na sprężone powietrze, które przyniosły mu majątek. Również dzięki niemu używamy do dziś w sieci elektrycznej prądu zmiennego, a nie stałego.

Łódź Ra II

1914 – W Norwegii urodził się antropolog i podróżnik Thor Heyerdahl, który w 1947 odbył słynną wyprawę tratwą z drewna balsa „Kon-Tiki”, zaś w 1970 – łodzią z papirusu „Ra II”. Celem obu ekspedycji było udowodnienie, że starożytni ludzie mogli podróżować między kontynentami. Mimo powodzenia wypraw teorie Heyerdahla do dziś nie są zaakceptowane. Przy okazji: autor niniejszej rubryki miał okazję przed laty poznać Heyerdahla osobiście. Był w Warszawie na międzynarodowym spotkaniu dziennikarzy naukowych.

1939 – W New Haven w stanie Connecticut w wieku 70 lat zmarł pionier chirurgii nowotworów mózgu, Harvey Cushing (słyszeliście o chorobie Cushinga?). Przyczyną zgonu był nowotwór mózgu.

Wyszperał

Bogdan Miś