Bogdan Miś: Działo się (86)

2017-07-04.

[dropcap]K[/dropcap]olejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

3 lipca

1608 – Założono miasto Quebec na obszarze, na którym wcześniej znajdowała się indiańska wioska Stadocona. Nazwa miasta pochodzi od algonkińskiego słowa Kébec oznaczającego gdzie rzeka zwęża. Założone w 1608 przez Samuela de Champlaina, jest jednym z najstarszych miast Ameryki Północnej. Wały otaczające Stare Miasto Quebecu (Vieux-Québec) to jedyne mury miejskie, które nadal istnieją na tym kontynencie na północ od Meksyku.

1880 – Ukazało się pierwsze wydanie założonego przez Thomasa Alvę Edisona amerykańskiego czasopisma naukowego „Science”.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/49/Mallard_4468%2C_Barrowhill%2C_13_April_2012_%283%29.jpg

Lokomotywa Gresley „Mallard” A4 była produkowana w latach 1935-38

1938 – Brytyjska Gresley „Mallard” A4 pobiła aktualny do dzisiaj światowy rekord prędkości lokomotywy z napędem parowym (202,77 km/h).

4 lipca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/Crab_Nebula.jpg

Mgławica Kraba

1054 – W gwiazdozbiorze Byka wybuchła supernowa SN 1054 Jej jasność była około czterokrotnie większa niż Wenus. Była doskonale widoczna przez całą dobę przez 23 dni, a w nocy przez 653 dni. W nocy można było czytać książki przy jej świetle. W 2009 japońscy naukowcy odkryli ślady pozostawione przez wybuch w rdzeniu lodowym z Antarktyki. Jej pozostałością jest Mgławica Kraba znana także jako M1, Messier 1 czy NGC 1952.

1865 – Ukazała się powieść Alicja w Krainie Czarów Lewisa Carrolla. Książka zachowuje absurdalną logikę snu, jest wypełniona satyrycznymi aluzjami do przyjaciół i wrogów Dodgsona (bo Lewis Carroll nazywał się naprawdę Charles Lutwidge Dodgsona, był zawodowym matematykiem, profesorem w Oxfordzie), parodiami szkolnych wierszyków, których uczyły się w XIX wieku brytyjskie dzieci, zawiera także odniesienia lingwistyczne i matematyczne. Prawdę mówiąc, Alicja z uwagi na bogactwo ukrytych w książce treści i aluzji matematycznych jest niesłychanie trudna do przełożenia – co nie zmienia faktu, że jest jednym ze światowych bestsellerów od dziesiątków lat.

1934 – Węgierski fizyk Leó Szilárd (1898-1964; uważany za pierwszego naukowca, który systematycznie i planowo wspierał budowę bomby atomowej, od 1938 roku w USA) opatentował technologię wykorzystania neutronów, włączając w to reakcję łańcuchową i koncepcję masy krytycznej. Był też współwłaścicielem patentu na reaktor atomowy.

5 lipca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Tuerkischer_schachspieler_racknitz1.jpg

Mechaniczny Turek

1854 – W wyniku pożaru muzeum w Filadelfii uległ zniszczeniu tzw. Mechaniczny Turek, będący XVIII-wieczną mistyfikacją autorstwa Austriaka Wolfganga von Kempelena. Rzekomo genialna maszyna rozgrywała po mistrzowsku partie szachów, w rzeczywistości ruchami jej figur sterował dzięki magnesom ukryty wewnątrz utalentowany szachista.

1937 – W miejscowościach Midale i Yellow Grass w prowincji Saskatchewan odnotowano najwyższą temperaturę w historii Kanady (+45 °C).

1944 – Syn polskich emigrantów Francis Gabreski (Franciszek Gabryszewski (ur. 1919, zm. 2002 ) – amerykański oficer pochodzenia polskiego, nazywany przez kolegów „Gabby”, pilot II wojny światowej, trzeci na liście asów USAF, kawaler Krzyża Walecznych, najlepszy amerykański pilot myśliwski w czasie II wojny światowej w Europie, zestrzelił swój rekordowy, 28. niemiecki samolot. W okresie listopad 1942-luty 1943 latał z polskimi pilotami w Dywizjonie 315 wykonując 20 lotów bojowych.

6 lipca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/59/JAN_HUS_Bouttats.jpg

1415Jan Hus, czeski duchowny i bohater narodowy, filozof, reformator Kościoła, prekursor protestantyzmu, profesor Uniwersytetu Praskiego, został jako heretyk spalony na stosie podczas soboru w Konstancji, na który wezwano go podstępem (wydany mu przez króla Zygmunta Luksemburskiego tzw. list żelazny uznano za nieobowiązujący władz kościelnych). Hus przyczynił się do kodyfikacji literackiego języka czeskiego, przypisuje mu się autorstwo traktatu De Ortografia Bohemica, Śmierć Husa stała się powodem do wybuchu powstania w Pradze, które ogarnęło całe Czechy i stało się początkiem wojen husyckich.

1885 – Francuski chemik i biolog Louis Pasteur przeprowadził pomyślny test szczepionki przeciwko wściekliźnie na chłopcu Josephie Meisterze pogryzionym przez wściekłego psa.

1935 – Urodził się Tenzin Gjaco (Dzietsyn Dziambel Ngałang Losang Jeszie Tenzin GjacoNajczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości). Tybetańscy buddyści zazwyczaj mówią o nim Yeshe NorbuKlejnot spełniający życzenia lub Kundun Obecność, XIV Dalajlama, duchowy przywódca Tybetu. Przez część mediów bez sensu nazywany Dalajlamą XIV – a Dalajlama to tytuł, a nie imię. Określenie dalajlama pochodzi z połączenia słów ta-le (ocean) i bla-ma – lama. Zgodnie z tybetańskim światopoglądem, jest tylko jeden dalajlama, a kolejne numery oznaczają jedynie kolejne wcielenia tej samej osoby.

7 lipca

1930 – Zmarł Sir Arthur Conan Doyle, szkocki pisarz, lekarz, wolnomularz, spirytysta, czołowy przedstawiciel nurtu powieści detektywistycznych, w których głównym bohaterem jest Sherlock Holmes. Ukończył studia medyczne w Edynburgu i do 1890 prowadził praktykę lekarską. Później zajął się wyłącznie pisarstwem.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Dolly_face_closeup.jpg

Wypchana Dolly jako eksponat w Royal Museum of Scotland

1944 – Urodził się Ian Wilmut, angielski embriolog. Znany jako kierownik zespołu w Roslin Institute, który jako pierwszy sklonował w 1996 ssaka (owcę Dolly, 5 lipca 1996 – 14 lutego 2003). Komórki będące źródłem materiału genetycznego do klonowania (pierwowzór klona) zostały pobrane z gruczołu mlekowego dorosłej owcy rasy Finn-Dorset.

1969 – W Kanadzie język francuski został językiem urzędowym na równi z językiem angielskim.

8 lipca

1777 – Republika Vermontu (od 4 marca 1791 był to 14. Stan USA) przyjęła konstytucję, która jako pierwsza zniosła niewolnictwo na części obszaru USA.

1904 – Urodził się Henri Paul Cartan (zm. 13 sierpnia 2008) – matematyk francuski, syn również znanego matematyka, Élie Cartana.. Zasłynął jako współzałożyciel grupy Bourbaki (pisałem o tej grupie niedawno) i członek wielu akademii naukowych m.in. PAN. Pracował będąc profesorem w Strasburgu, Paryżu i Orsay. Stworzył prace dotyczące funkcji analitycznych, topologii algebraicznej i teorii potencjału.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a4/Christiaan_Huygens-painting.jpeg

Christiaan Huygens

1695 – Zmarł Christiaan Huygens (ur. 14 kwietnia 1629)) – holenderski matematyk, fizyk oraz astronom. Słynie z prac dotyczących optyki. Sformułował zasadę Huygensa, która mówi o rozchodzeniu się fal w pobliżu przeszkód. Jego doświadczenia potwierdzały teorię o falowej naturze światła. Badał również zjawisko załamania światła w różnych materiałach. W roku 1655 odkrył Tytana, satelitę Saturna. Był pierwszym, który zajął się budową precyzyjnych zegarów mechanicznych.

9 lipca

1911 – Urodził się John Archibald Wheeler (zm. 13 kwietnia 2008) – amerykański fizyk. Prowadził badania w dziedzinie fizyki atomowej i fizyki jądrowej oraz oddziaływań elektromagnetycznych między cząstkami elementarnymi. Opracował teorię stanu równowagi gwiazd bardzo gęstych. Autor teoretycznych prac z zakresu unifikacji oddziaływań. Zajmował się teorią czarnych dziur i kolapsu (zapadania) grawitacyjnego. W 1969 roku to on wprowadził termin czarna dziura.W 1997 r. został uhonorowany Nagrodą Wolfa za wkład w fizykę.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Gillette_razor_patent.png/800px-Gillette_razor_patent.png

Szkic patentowy maszynki Gillette’a

1932 – Zmarł King Camp Gillette (ur. 5 stycznia 1855) – amerykański wynalazca. Opracował i opatentował w 1895 roku żyletkę z dwoma ostrzami do maszynki do golenia. Ciekawostka: w celu opracowania technologii produkcji zwrócił się do inżynierów Massachusetts Institute of Technology, ale ci poinformowali go, że masowa produkcja cienkich, twardych i tanich ostrzy nie jest możliwa. Jak wiemy, nie mieli racji. Co ciekawe, on również pod koniec życia pracował nad uzyskiwaniem ropy z łupków – co okazało się możliwe i opłacalne dopiero w ostatnich latach.

1993 – Metodą badań DNA uczeni brytyjscy pracując wspólnie z Rosjanami zidentyfikowali fragmenty kości znalezione w 1979 roku w Jekaterinburgu jako szczątki cara Mikołaja II i jego rodziny. W 1995 roku wyniki te potwierdzili inną metodą Amerykanie w US Armed Forces DNA Identification Laboratory (AFDIL)

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com