Bogdan Miś: Działo się (237)

26.05.2020

Kolejny tydzień (27 maja — 2 czerwca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

27 maja

1679 – W Anglii wydano ustawę Habeas Corpus Act, która zakazywała organom państwa aresztowania obywatela bez zgody sądu. Skodyfikowano jedno z najważniejszych praw obywatelskich.

Eduard Flottwell, Ulica Długa w Gdańsku, odbitka albuminowa, ok. 1855

1850Louis Désiré Blanquart-Evrard zaprezentował we Francuskiej Akademii Nauk w Paryżu technikę utrwalania obrazu na odbitce albuminowej. Odbitka albuminowa to – pozytywowy obraz fotograficzny otrzymywany na papierze pokrytym warstwą albuminy i uczulonym w roztworze azotanu srebra. Technika ta, w której używano szklanych negatywów albuminowych lub kolodionowych, dominowała w fotografii w okresie ok. 1850-1885.

1907 – Urodziła się sławna uczona i pisarka, Rachel Carson (zm. 14 kwietnia 1964) – amerykańska biolożka, autorka książek popularnonaukowych. „Morze wokół nas”, które opublikowała w 1951 r., zdobyło prestiżową National Book Award w dziedzinie literatury popularnonaukowej. Jej książka „Silent Spring” zwróciła uwagę społeczeństwa na sprawy ekologii i ochrony środowiska, a także znacząco przyczyniła się do powstania globalnego ruchu ekologicznego. Niektórzy walczący z tzw. ekoterroryzmem uważają ją za żeńskie wcielenie diabła.

28 maja

1742 – W Londynie otwarto pierwszy na świecie kryty basen pływacki.

1987 – Lecący z Helsinek samolotem turystycznym Cessna 172 19-letni zachodnioniemiecki pilot Mathias Rust przekroczył nielegalnie radziecką granicę i pomimo wykrycia przez obronę przeciwlotniczą doleciał do Moskwy i wylądował w pobliżu Placu Czerwonego. W wyniku tej totalnej kompromitacji sił obrony przeciwlotniczej zdymisjonowano w ZSRR wielu oficerów.

Premier Ontario, Mitchell Hepburn z siostrami Dionne, rok 1934

1934 – W Kanadzie urodziły się siostry Dionne, pierwsze historii pięcioraczki, które przeżyły okres niemowlęcy. Dziewczynki urodziły się w 7. miesiącu ciąży. Sensacja na skalę światową była niesamowita.

29 maja

1453 – Po trwającym od 6 kwietnia oblężeniu Konstantynopol został zdobyty przez wojska osmańskie pod wodzą sułtana Mehmeda II. W czasie obrony miasta poległ ostatni cesarz bizantyński Konstantyn XI Paleolog. Koniec Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego.

Afisz Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1901)

1901 – W Dreźnie odbyła się prapremiera opery Manru, jedynej w dorobku Ignacego Jana Paderewskiego. Premiera polska odbyła się we Lwowie, trochę później w Krakowie w tymże roku, w roku następnym – w Metropolitan Opera w Nowym Jorku i w Warszawie.

1919 – Obserwacja przesunięcia położenia gwiazd podczas zaćmienia Słońca potwierdziła teorię względności Alberta Einsteina. Ale do dziś istnieją ludzie, którzy mówią „to tylko teoria”; zresztą to samo mówią o teorii ewolucji. Co znaczy tyle tylko, że nie rozumieją kompletnie słowa teoria i są źle wykształceni…

30 maja

1934 — Urodził się Aleksiej Leonow (zm. 11 października 2019 w Moskwie) — radziecki kosmonauta, generał-major pilot, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1965, 1975), Lotnik Kosmonauta ZSRR i artysta fantastyczny. Pierwszy człowiek, który wyszedł w otwartą przestrzeń kosmiczną. Dwukrotnie leciał w kosmos. Za pierwszym razem od 18 do 19 marca 1965 statkiem kosmicznym Woschod 2, w charakterze drugiego pilota. Podczas lotu jako pierwszy człowiek wyszedł w otwartą przestrzeń kosmiczną w skafandrze typu Bierkut. Spacer trwał 12 minut i 9 sekund. Powrót do wnętrza statku okazał się niezwykle utrudniony z powodu powiększenia się objętości skafandra w warunkach próżni kosmicznej.

Poduszkowiec sił zbrojnych USA

1959 Pierwszy eksperymentalny poduszkowiec SR.N1 odbył pierwszą podróż w Cowes na wyspie Wight. Został zaprojektowany przez Sir Christophera Cockerella i zbudowany przez Saunders-Roe. Wynalazek był początkowo rozważany wyłącznie jako ważny dla celów wojskowych. 25 lipca 1959 r. prototyp przekroczył Kanał La Manche.

1992 — Zmarł Antoni Zygmund (ur. 25 grudnia 1900 w Warszawie) — wybitny polski i amerykański matematyk, przedstawiciel warszawskiej szkoły matematycznej. W 1940 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Pracował w Massachusetts Institute of Technology, Mount Holyoke College (1940–1945), University of Pennsylvania (1945–1947), następnie na Uniwersytecie Chicagowskim.

31 maja

Cyferblat Big Bena podczas zabiegów konserwacyjnych. Widok robotników pomaga wyobrazić sobie rozmiar zegara

1859 – W Londynie po raz pierwszy zabrzmiał dzwon Big Ben. Nazwa początkowo odnosiła się do dzwonu ze St. Stephen’s Tower (z ang. Wieża św. Szczepana), zwanej również The Clock Tower (ang. „Wieża Zegarowa”), należącej do Pałacu Westminsterskiego. Obecnie nazwa Big Ben odnosi się często zarówno do dzwonu, jak i zegara oraz samej wieży.

1879 — Pierwsza kolej elektryczna została uruchomiona na Berlińskiej Wystawie Handlowej w Niemczech. Lokomotywa miała silnik o mocy około 3 koni mechanicznych, który był w stanie ciągnąć trzy małe wagony wokół linii o długości 300 m z prędkością do 7 km na godzinę. Moc przy 150 woltach pobierana była z trzeciej szyny między szynami jezdnymi. Do 30 września 1879 r. pociąg przewiózł 86 398 pasażerów.

1912 — Urodził się Martin Schwarzschild (zm. 10 kwietnia 1997) — amerykański astrofizyk niemieckiego pochodzenia. W latach 50. i 60. XX wieku prowadził projekty stratoskopów, w których balony wynosiły aparaturę badawczą na niespotykane dotąd wysokości. Pierwszy stratoskop wykonał wysokiej jakości zdjęcia granuli oraz plam słonecznych, potwierdzając istnienie konwekcji w atmosferze Słońca. W późniejszych latach wniósł znaczący wkład w rozumienie dynamiki galaktyk eliptycznych. Jego ojciec jest uważany za pioniera astrofizyki.

1 czerwca

James Clark Ross na obrazie Johna Wildmana

1831James Clark Ross odkrył położenie północnego bieguna magnetycznego. Odkrył też Morze Rossa, Lodowiec Szelfowy Rossa, Ziemię Wiktorii (nazwaną tak na cześć panującej wtedy królowej Anglii), Wyspę Rossa i in. Największą jednak zasługą Rossa było udowodnienie, iż Antarktyda jest lądem stałym, nie tylko lodową czapą wokół bieguna południowego.

1965 — Arno PenziasRobert Woodrow Wilson wykryli (zresztą przypadkowo) pierwotne promieniowanie tła o temperaturze 3 stopni Kelvina. Promieniowanie tła uważane jest za relikt bardzo wczesnego okresu rozwoju wszechświata, gdy miał on zaledwie około miliona lat. Odkrycie jest pięknym potwierdzeniem doświadczalnym teorii Wielkiego Wybuchu.

1998 – Utworzono Europejski Bank Centralny z siedzibą we Frankfurcie nad Menem. Jest odpowiedzialny za emisję euro oraz ochronę jego siły nabywczej, a tym samym utrzymanie stabilności cen w strefie euro. Poprzednikiem EBC był Europejski Instytut Walutowy, który nie dysponował kompetencjami władczymi i funkcjonował jedynie jako ciało doradcze krajowych banków centralnych. Jego głównym zadaniem było przygotowanie wprowadzenia wspólnej waluty na obszarze Unii.

2 czerwca

1847 – Podczas ślubu w kościele św. Piotra w angielskim Tiverton wykonano po raz pierwszy Marsz weselny Feliksa Mendelssohna-Barholdy’ego. Co jakiś czas pojawia się fake news, że ktoś wykupił za grosze od spadkobierców prawa autorskie do tego utworu i został w ten sposób miliarderem, bo jest on od tej pory wykonywany na milionach ślubów. Pomysł piękny, ale niemożliwy do realizacji… Prawa autorskie dawno wygasły.

1897 — Mark Twain w odpowiedzi na pogłoski o swojej śmierci opublikował na łamach „New York Journal” sprostowanie: „Wiadomości o mojej śmierci są przesadzone”, które stało się słynnym powiedzeniem.

Ilustracja
Wygląd lądownika Surveyor

1966 – Amerykańska sonda Surveyor 1 wylądowała na Księżycu, stając się pierwszym amerykańskim statkiem kosmicznym, który wylądował na innym ciele niebieskim.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com