16.03.2021
17 MARCA
1849 – Urodziła się Cornelia Maria Clapp, sławna amerykańska zoolog i biolog morski. Po uzyskaniu dyplomu w 1871 została nauczycielką w Pensylwanii, a w roku następnym — wykładowcą algebry (!) i historii naturalnej (tak niegdyś nazywano przyrodę) w uczelni Mount Holyoke. Ciekawa jest jej formalna kariera naukowa: dopiero w wieku 39 lat uzyskała licencjat (B. Sc) z filozofii, w rok później została doktorem filozofii, zaś dopiero w 1921 roku – doktorem nauk. W 1904 roku mianowano ją profesorem zoologii w Mount Holyoke.
1921 – W Londynie otwarto pierwszą klinikę kontroli urodzin. Dokonała tego dr Marie Stopes (1880-1958), Szkotka, feministka i… paleobiolog. Jej prace nad uświadomieniem kobiet, antykoncepcją i kontrolą urodzin kontynuuje dziś międzynarodowa organizacja Marie Stopes International. Jak nietrudno zgadnąć, jej działalność była solą w oku Kościoła. Grożono negatywnymi skutkami zdrowotnymi oraz ekonomicznymi (spadek siły roboczej) jej pracy. Niektóre gazety, jak np. The Times, odmawiały zamieszczania reklam i informacji o jej książkach. Kołtun wiecznie żywy…
1956 – W wieku 58 lat zmarła na białaczkę Irène Joliot-Curie, córka Marii Skłodowskiej-Curie i Francuza Pierre’a Curie. W 1934 wraz z mężem, Frédérikiem Joliot-Curie wykonała zdjęcie komory mgłowej, na którym uwieczniła zjawisko tworzenia się par elektron-pozyton (pozytonium) z fotonów. W 1935 r. otrzymali oboje Nagrodę Nobla z chemii za odkrycie sztucznej promieniotwórczości. Ciekawostka: w 1936 wraz z dziennikarzem Charlesem Faroux założyła w Paryżu klub sportu walki jujutsu pod nazwą „Jiu-jitsu Club de France”. Socjalistka. Sekretarz stanu ds. badań naukowych w słynnym rządzie Frontu Ludowego w 1936 r.
18 MARCA
1858 – Urodził się Rudolf Alexander Diesel (zm. 1913) – niemiecki konstruktor, twórca silnika wysokoprężnego, nazywanego od jego nazwiska silnikiem Diesla. Od młodości pragnąc zostać inżynierem, ukończył w 1880 studia na politechnice w Monachium, z najlepszym wynikiem w dotychczasowej historii uczelni. Swój projekt nowego rodzaju silnika ogłosił w lutym 1892 i opatentował 28 lutego 1893, natomiast pierwszy w pełni udany silnik wysokoprężny zbudował w roku 1897.
1964 – Zmarł w Sztokholmie Norbert Wiener (ur. 1894) – amerykański matematyk, twórca cybernetyki, uchodzący za cudowne dziecko. Jego prace dotyczą podstaw matematyki, rachunku prawdopodobieństwa i analizy funkcjonalnej (w tej dziedzinie znany jest spór o pierwszeństwo niektórych odkryć ze Stefanem Banachem).
1965 – Pierwszy „spacer” w otwartej przestrzeni: Aleksiej Leonow i Paweł Bielajew polecieli w Kosmos statkiem Woschod 2 i podczas drugiego okrążenia Ziemi Leonow opuścił kabinę. Pozostawał poza statkiem – na wysokości 177 km nad powierzchnią planety – 10 minut.
19 MARCA
1474 – W Wenecji zaczęło obowiązywać pierwsze prawo patentowe w dziejach. Dokument wydany tego dnia stwierdzał, że każdej osobie, która dokonała wynalazku, przysługuje przez 10 lat ochrona prawna – w tym sensie, że nikt poza autorem nie może czerpać z eksploatacji wynalazku korzyści bez jego zgody (i, naturalnie, odpowiedniego wynagrodzenia).
1900 – Urodził się Jean Frédéric Joliot-Curie, francuski fizyk, współlaureat z żoną Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, zięć Marii Skłodowskiej (której był jednym z asystentów). W 1926 roku dopisał do swego nazwiska Joliot nazwisko Curie. Czynny uczestnik francuskiego ruchu oporu w czasie okupacji, komunista, od 1956 roku profesor Sorbony. Działacz ruchu obrońców pokoju.
1987 – W wieku 94 lat zmarł francuski (siódmy w rodzie) książę Louis-Victor Pierre Raymond de Broglie, jeden z najsłynniejszych fizyków świata, noblista z roku 1929 za odkrycie falowej natury elektronów. Członek Akademii Francuskiej, obsypany zaszczytami, tytułami i orderami. Co ciekawe: nie planował studiów fizycznych, chciał zostać historykiem i w tej dziedzinie uzyskał pierwszy stopień naukowy. Potem jednak zajął się już matematyką i fizyką, z której uzyskał doktorat (wsparty przez Einsteina; koncepcje de Broglie’a były tak śmiałe, że jego promotorzy zasięgali konsultacji „króla fizyków”). Jest twórcą mechaniki falowej. Proponowano mu przystąpienie do Le Conseil de l’Union Catholique des Scientifiques Francais, lecz jako ateista odmówił.
20 MARCA
1727 – Zmarł Isaac Newton, angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik. Odkrywca m.in. trzech zasad dynamiki. Ciekawostka: był potajemnie unitarianinem (w Polsce wyznawali unitarianizm Bracia Polscy, czyli arianie), tzn. nie wierzył w Trójcę Świętą. Napisał na ten temat wiele prac, jednak wszystkie zostały opublikowane dopiero po jego śmierci.
1904 – Urodził się Burrhus Frederic Skinner, amerykański psycholog, jeden z twórców i najważniejszych przedstawicieli behawioryzmu (kierunku psychologii zakładającego, że zjawiska psychiczne są swoistymi ubocznymi efektami pracy mózgu i że psychologia powinna się ograniczyć jedynie do badania tych zjawisk, które są w jakikolwiek sposób mierzalne), rozwijał teorię zw. warunkowania instrumentalnego.
1916. Opublikowana została Ogólna Teoria Względności Alberta Einsteina. Opublikowały ją Annalen der Physik 49, 769, zatytułowana była „Die Grundlagen der allgemeinen Relativitästheorie”.
21 MARCA
1768 – Urodził się we Francji wielki matematyk i fizyk, Jean Baptiste Joseph Fourier. Żył 62 lata. Twórca teorii szeregów Fouriera i transformacji Fouriera. Szereg Fouriera to przedstawienie funkcji okresowej w postaci sumy nieskończonego ciągu sinusów i cosinusów pomnożonych przez odpowiednie współczynniki. Fourier używał tych szeregów w swej fundamentalnej pracy z teorii przewodzenia ciepła. Na jego cześć uniwersytet w Grenoble, w którym w 1811 r. założył on Faculté des Sciences, nazwano L’Université Joseph-Fourier (UJF).
1915 – W wieku 59 zmarł Frederick Winslow Taylor, amerykański inżynier, wynalazca stali szybkotnącej i młota parowego, twórca tayloryzmu. Wprowadził metodę naukową do zarządzania oraz określił rolę czynnika kierowniczego i wykonawczego w zarządzaniu. Opracował chronometraż pracy. Przez niektórych uważany za twórcę naukowego wyzysku…
1942 – W ściśle tajnym raporcie zasugerowano nazwę pluton (plutonium) dla sztucznie otrzymanego (w ramach słynnego Projektu Manhattan) radioaktywnego pierwiastka numer 94. Raport pozostawał tajny aż do roku 1946; autorami odkrycia pierwiastka w roku 1941 byli Glenn Seaborg i Arthur C. Wall. Ciekawostka: gram czystego plutonu kosztuje dziś sporo ponad 10 tys. dolarów.
22 MARCA
1832 – Zmarł Johann Wolfgang von Goethe (ur. 28 sierpnia 1749)– niemiecki poeta przełomu XVIII i XIX wieku i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk, mason. W 1775 roku osiadł w Weimarze, gdzie pozostał do końca życia. Pełnił różne funkcje na dworze księcia sasko-weimarskiego, dochodząc do rangi prezydenta Izby Finansów. W roku 1782 otrzymał szlachectwo.
1868 – Urodził się Robert Andrews Millikan, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1923 za wyznaczenie ładunku elementarnego i prace nad zjawiskiem fotoelektrycznym. Jego słynne doświadczenie wykonane na początku XX wieku potwierdziło, iż ładunek pojedynczego elektronu jest ładunkiem elementarnym, to znaczy, że wartość bezwzględna każdego ładunku jest jego całkowitą wielokrotnością Żył 85 lat.
1960 – Opatentowano (patent U.S. No. 2,929,922) pierwszy laser. Patent otrzymali Arthur Schawlow i Charles Hard Townes, przypisany został firmie Bell Telephone Laboratories.
23 MARCA
1882 – Urodziła się w Erlangen w Niemczech Amalie Emmy Noether (zm 1935 w Bryn Mawr w USA) – niemiecka matematyczka i fizyczka, znana głównie dzięki osiągnięciom w teorii pierścieni i rozwinięciu nowej gałęzi matematyki – algebry abstrakcyjnej. Określana nawet jako „najważniejsza kobieta w historii matematyki”.
1912 – Urodził się Wernher von Braun, właściwie Wernher Magnus Maximilian Freiherr (baron) von Braun– niemiecki uczony, jeden z czołowych konstruktorów rakiet i pionierów podboju kosmosu; podczas II wojny światowej współtwórca pocisków balistycznych V-2, członek partii nazistowskiej, sturmbannfuehrer (major) SS; po wojnie czołowy współtwórca programu kosmicznego Stanów Zjednoczonych. Na podstawie jego konstrukcji pocisku Redstone stworzono rakietę Jupiter C, która 31 stycznia 1958 roku wyniosła na orbitę pierwszego amerykańskiego sztucznego satelitę Ziemi Explorer 1. Żył 65 lat.
1989 – Cały świat poruszyło doniesienie o odkryciu tzw. zimnej fuzji. Czyli reakcji termojądrowej w temperaturze pokojowej. Autorami doniesienia byli Martin Fleischmann i Stan Pons, dwaj elektrochemicy z Utah. Gdyby to doniesienie okazało się prawdą – cała dzisiejsza energetyka (a zapewne w ogóle cywilizacja) wyglądałaby inaczej. Niestety…
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
Z doświadczeniem Fleischmanna i Ponsa jednak nie takie kompletne fiasko. Powstała także przy okazji teoria, Widoma-Larsena, dopuszczająca reakcje jądrowe w zakresie średniej energii reaktora odpowiadającej temperaturze pokojowej, jeżeli z udziałem oddziaływań wielo-ciałowych. Ciekawe także, że podobno wiele innych doświadczeń LENR (od nazwy takiego hipotetycznego reaktora – ang. Low Energy Nuclear Reactor) pokazało powierzchniowe mikro topnienia metali odpowiadające kilku tysiącom stopni. Samo doświadczenie Fleischmanna i Ponsa doczekało się także wielu innych reinterpretacji opartych na późniejszych doświadczeniach w których dopiero później podobno wykryto w nim powstające cząsteczki helu-4 i trytu. Próbowano także wyjaśnić jak powstającą w wyniku fuzji energię można zagospodarować, jeżeli nie w postaci wysokoenergetycznych cząstek to wzbudzeń fononowych i plazmonowych w strukturze elektrody, z rezultatem obserwowanej wtedy energii cieplnej.
Także jednak może ciągle czekają nas źródła energii w niskotemperaturowej fuzji. W każdym razie w 2019 czyli po około trzydziestu latach na politechnice MIT w Bostonie wystartował całkiem duży program badawczy. Podobno także EU zafundowała nam ostatnio program badawczy w Polsce. Chociaż jak to z internetem bywa, w którym ja sobie czytam, w Polsce to może.. fake news. Ale może i nie, piszą, że w Szczecinie.