13.04.2021
14 KWIETNIA
1629 – Urodził się Christiaan Huygens (zm. 8 lipca 1695) – holenderski matematyk, fizyk oraz astronom. Był jednym z twórców rachunku różniczkowego i całkowego, a także pionierem rachunku prawdopodobieństwa. Na polu fizyki prowadził szereg prac dotyczących optyki. Sformułował zasadę Huygensa, która mówi o rozchodzeniu się fal w pobliżu przeszkód. Jego doświadczenia potwierdzały teorię o falowej naturze światła. Badał również zjawisko załamania światła w różnych materiałach.
1896 – W USA opatentowano płatki kukurydziane. Adwentyści Dnia Siódmego eksperymentowali ze zbożem w celu promocji wegetariańskiej diety, głównie pszenicą, owsem, ryżem i jęczmieniem. W 1894 roku dr John Harvey Kellogg, dyrektor Battle Creek Sanitarium w stanie Michigan umieścił płatki na liście w menu zakładu.
1956 – W Chicago zaprezentowano pierwszy magnetowid. Zbudowała go firma Ampex. Materiał był rejestrowany na taśmie magnetycznej o szerokości 2 cali (około 5,1 cm). Pierwszym programem, zarejestrowanym do późniejszego odtwarzania, były wiadomości telewizyjne. PO 9 latach pojawiły się modele do użytku domowego. Dziś praktycznie nie używany, odegrał wielką rolę w historii telewizji.
15 KWIETNIA
1765 – Zmarł Michaił Łomonosow, rosyjski uczony i wybitny poeta, prekursor chemii fizycznej, twórca Uniwersytetu Moskiewskiego (który dziś nosi jego imię). M.in. odkrył, że Wenus ma gęstą atmosferę, zapoczątkował nową gałąź wiedzy – chemię fizyczną, dowiódł fałszywości teorii flogistonu (dawna teoria spalania).
1858 – Urodził się Émile Durkheim (zm. 15 listopada 1917) – francuski filozof, socjolog i pedagog. Był profesorem w Bordeaux, gdzie w 1895 objął pierwszą w Europie katedrę socjologii, od 1902 wykładał na Sorbonie. Durkheim swoją teorią faktów społecznych w dużym stopniu określił zadania socjologów i z tego powodu jest nazywany „ojcem socjologii”.
1941 – Igor Ivan Sikorsky, słynny rosyjsko-amerykański konstruktor lotniczy wykonał osobiście pierwszy godzinny lot śmigłowcem swojej konstrukcji Vought-Sikorsky VS-300. Maszyna pozostawała w powietrzu 65 minut i 14,5 sekundy.
16 KWIETNIA
1894 – Urodził się Jerzy Neyman herbu Spława, polski i amerykański matematyk i statystyk. Twórca nowoczesnego pojęcia przedziału ufności, które wprowadził do teorii testowania hipotez statystycznych. Od 1938 przebywał w USA, gdzie został profesorem Uniwersytetu w Berkeley. Zm. 5 sierpnia 1981 roku.
1921 – Urodziła się Marie Maynard Daly (przeżyła 82 lata), pierwsza Afroamerykanka, która uzyskała stopień doktorski z chemii (1947). Wniosła znaczący wkład w rozwój światowej biochemii.
1987 – Rząd USA zezwolił (jako pierwszy w świecie) na patentowanie wynalazków z dziedziny inżynierii genetycznej. Rok później opatentowano w USA mysz, szczególnie podatną na raka sutka, która posłużyła do testowania terapii przeciwnowotworowych.
17 KWIETNIA
1598 – W Ferrarze urodził się Giovanni Battista Riccioli, włoski astronom, jezuita, zwolennik teorii Kopernika (zm. 25 czerwca 1671 w Bolonii). Eksperymentował z wahadłami i spadkiem ciał. Wprowadził obowiązującą do dziś nomenklaturę w selenografii, czyli nauce o Księżycu.
1964 – Amerykanka Geraldine „Jerrie” Mock, z zawodu inżynier lotniczy, została pierwszą kobietą, która samotnie obleciała świat. Wylądowała w Columbus w stanie Ohio Podróż trwała 29 i-1/2 dnia z 21 przerwami.
1970 – Załoga statku Apollo 13 bezpiecznie wodowała na Pacyfiku po nieudanej misji księżycowej. Była to trzecia misja programu, z planowanym lądowaniem ludzi na powierzchni Księżyca. Eksplozja zbiornika z tlenem w module serwisowym nie tylko uniemożliwiła lądowanie na Księżycu, ale także spowodowała rozpoczęcie walki o życie załogi. Lot dowodzony był przez Jamesa A. Lovella. Dramatyczne wydarzenia misji zainspirowały filmowców z Hollywood do nakręcenia filmu „Apollo 13”, produkcji wysokobudżetowej i w gwiazdorskiej obsadzie (Tom Hanks jako Jim Lovell), który na ekrany kin wszedł w 1995.
18 KWIETNIA
1949 – Urodził się Charles Fefferman, matematyk amerykański, laureat Medalu Fieldsa w roku 1978, za analizę Fouriera równań różniczkowych cząstkowych i teorii wielu funkcji zmiennych zespolonych. Tytuł profesora otrzymał na uniwersytecie w Chicago jako najmłodszy w USA, już w roku 1971. Ale wykładał w Princeton już jako 19-latek. Studia matematyczne – z najwyższym wyróżnieniem – ukończył w wieku 17 lat.
1950 – Pierwszy międzynarodowy lot odrzutowego samolotu pasażerskiego w Kanadzie i USA – z lotniska Malton w Toronto w Kanadzie na międzynarodowe lotnisko w Nowym Jorku. Trzyosobowa załoga przewiozła trzech pasażerów i 15 000 listów lotniczych (które stały się pierwszymi listami lotniczymi przewożonymi w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie samolotem odrzutowym). Lot trwał godzinę.
2002 – Zmarł Thor Heyerdahl, norweski etnograf i podróżnik, zajmował się także antropologią i archeologią, organizator i uczestnik dwóch wypraw transoceanicznych na tratwie „Kon-Tiki” w 1947 roku i papirusowej łodzi „Ra” w latach 1969–1970. W 2011 roku archiwum Thora Heyerdahla zostało wpisane na międzynarodową listę UNESCO Pamięć Świata. Był aktywnym działaczem ruchu „Zielonych”. Otrzymał liczne medale i nagrody, jak również 11 doktoratów honoris causa. Autor niniejszego miał zaszczyt poznać Go osobiście.
19 KWIETNIA
1795 – Urodził się Christian Gottfried Ehrenberg, niemiecki przyrodnik, zoolog, lekarz i geolog. W 1827 roku został mianowany profesorem medycyny na Uniwersytecie w Berlinie. W 1829 roku towarzyszył Humboldtowi w wyprawie przez wschodnią Rosję do granicy chińskiej. Po powrocie koncentrował się na badaniach mikroskopijnych organizmów, które do tego czasu nie były systematycznie badane. Jest uważany za ojca mikropaleontologii. W 1877 był pierwszym laureatem medalu Leeuwenhoeka. Po jego śmierci (w 1876 roku) jego zbiory mikroskopijnych organizmów zostały zdeponowane w Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie. Jego kolekcja zawiera 40 000 preparatów mikroskopowych, 5000 próbek surowca, 3000 rysunków ołówkiem i tuszem i blisko 1000 listów.
1906 – Zginął tragicznie pod kołami konnego wozu transportowego wielki fizyk francuski, mąż Marii Skłodowskiej (z którą otrzymał w 1903 roku Nagrodę Nobla), Pierre Curie.
1993 – Podczas szturmu FBI na oblężone ranczo sekty Gałęzi Dawidowej Davida Koresha w Waco w Teksasie wybuchł pożar zabudowań, w wyniku którego zginęło 80 osób, w tym wiele kobiet i dzieci oraz przywódca sekty. Potworna tragedia niestety niewiele ludzkość nauczyła: obłędne sekty religijne istnieją i działają nadal, zaś niezbyt mądrzy ludzie wciąż sobie znajdują jakichś Mesjaszy czy guru…
20 KWIETNIA
1932 – W wieku 73 lat zmarł włoski matematyk, Giuseppe Peano. Opracował stosowaną dziś powszechnie aksjomatykę arytmetyki liczb naturalnych (tzw. Aksjomatyka Peana). Skonstruował też przykład funkcji ciągłej przekształcającej odcinek domknięty na kwadrat domknięty, co jest sprzeczne z powszechną intuicją. Odwzorowanie to jest zwane krzywą Peana. Peano był również twórcą międzynarodowego sztucznego języka latina sine flexione.
1964 – Dziś użytkowników Skype i wielu innych komunikatorów nie zachwyca ani nie dziwi prowadzenie rozmowy z możliwością oglądania obrazu rozmówcy. Oczywiście, nie zawsze tak było. Tego dnia właśnie zadebiutowała z wielką sensacją usługa Picturephone, dzięki której przeprowadzono pierwszą rozmowę wideo pomiędzy Nowym Jorkiem a Anaheim w Kalifornii. Koszt rozmowy był wysoki – od 16 do 27 dolarów za trzy minuty. Usługa nie zrobiła jednak kariery i w zasadzie słuch o niej zaginął… No, ale my jesteśmy właśnie od przypominania takich rzeczy.
1993 – Powstał w Kioto Międzynarodowy Zielony Krzyż, międzynarodowa organizacja Jest to w założeniu ekologiczny odpowiednik Międzynarodowego Czerwonego Krzyża i ma na celu zapobieganie katastrofom ekologicznym i niesienie pomocy ich ofiarom. Założycielem był były prezydent ZSRR Michaił Gorbaczow. Siedzibą organizacji jest Genewa.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
Doktorat Marie Maynard Daly to było coś niewyobrażalnego. Polecam wszystkim film „Hidden Figures” (pol. „Ukryte działania”) dla uzmysłowienia sobie czym była Ameryka w tamtych czasach (i w dużej mierze jeszcze taką pozostaje, przynajmniej w białych, prowincjonalnych głowach).
Huygens w konstrukcji musiał zaniedbać fale rozchodzące się do tyłu i jakkolwiek zasada była użyteczna w wyjaśnianiu zjawisk optycznych, słabo nadawała się do opisu ugięcia fali na przeszkodach, czyli dyfrakcji. Sytuacje poprawił Fressnel w dziewiętnastym wieku wprowadzając jednak dodatkowe założenia i wykorzystując zasadę interferencji. Rygorystycznych rozwiązań dostarczają obliczenia opierające się na równaniu falowym
i co ciekawe takie publikowano dopiero w dwudziestym wieku.
Richard Feynman w swoim podręczniku zapisał, że zasada Huygensa jest po prostu niesłuszna w optyce jako, że równanie falowe jest drugiego rzędu a więc na sąsiadującej powierzchni powinna być znana nie tylko amplituda lecz także jej różniczka, przy czym jako, że równanie falowe mechaniki kwantowej jest równaniem pierwszego rzędu zasada pozostanie słuszna dla fal materii. Proste zdanie dla uniwersyteckiego kursu fizyki ale ciekawe filozoficznie co oznacza konieczność znajomości różniczki w czasoprzestrzeni. Ciekawe także, że zasady konstrukcji geometrycznej zostały poprawione dopiero w 1991 roku w pracy Davida Millera, profesora uniwersytetu Stanforda, który zamiast źródła punktowego rozważył zmienny w czasie dipol wtedy otrzymując wygaszenie fali rozchodzącej się do tyłu.
Zasada Huygensa jest chyba dobrym przykładem opisu zjawiska fizycznego, który prosty kiedy pokrótce przedstawiony w podręcznikach szkolnych staje się o wiele bardziej skomplikowany kiedy jest rozważany szczegółowo, przy czym problemy rozpoczynają się stopniowo i już od prostych pytań.
Może nic dziwnego, że konstrukcje fali opiewają nawet w pieśniach, my uczyliśmy się o falach rok cały w ośrodku wychowawczym, i to był fajny rok.