26.10.2021
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
27 października
1855 – Urodził się Iwan Miczurin (zm. 7 czerwca 1935) – rosyjski, później radziecki hodowca i sadownik. Od 1935 członek Akademii Nauk ZSRR i Wszechzwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych w Moskwie. Znany ze swych doświadczeń z zakresu krzyżowania roślin. Wyhodował rzeczywiście około 300 odmian drzew i krzewów owocowych. Był twórcą i propagatorem poglądów, na gruncie genetyki całkowicie błędnych, przypisujących człowiekowi zdolność do niemal dowolnego przeobrażania przyrody. Pokolenie autora tej rubryki zamęczano obowiązkową nauką o jego – niewielkich w sumie – dokonaniach.
1864 – Zakończyła się konferencja w Québecu dotycząca utworzenia Konfederacji Kanady (unii czterech kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej, odtąd zwanych Dominium Kanady lub Kanadą). Konfederacja weszła w życie 1 lipca 1867. Rocznica tej daty obchodzona jest w Kanadzie jako święto narodowe Canada Day/Fête du Canada – Dzień Kanady.
1968 – Zmarła Lise Meitner (ur. 17 listopada 1878) austriacka fizyczka jądrowa. Jako pierwsza wyjaśniła teoretycznie zjawisko rozbicia jądra atomowego, którego w 1938 dokonał Otto Hahn. Choć od 1908 roku była członkinią kościoła ewangelickiego, po przejęciu władzy przez Hitlera w 1933 została uznana za Żydówkę na mocy ustaw norymberskich. W 1938 roku uciekła z Austrii do Szwecji. W 1944 Otto Hahn otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Lise Meitner pominięto, nie uwzględniając jej wkładu. W USA w 1946 tygodnik Time okrzyknął Meitner „matką bomby atomowej” i „kobietą roku”.
28 października
1919 – Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął – motywowaną w istocie głównie religijnie i popieraną od lat przez protestantów – ustawę o prohibicji. Katolicy potępili myśl, jakoby rząd miał określać, co jest moralne. Zaczął się gangsterski okres w historii USA. Idiotyczne i kryminogenne przepisy zniesiono w roku 1933. „Ustawa Volsteada”, jak potocznie nazywano Narodową Ustawę o Prohibicji, została uchwalona przez Kongres mimo weta prezydenta Woodrowa Wilsona.
1955 – Urodził się Bill Gates (William Henry Gates III) amerykański informatyk, przedsiębiorca, filantrop oraz współzałożyciel, główny architekt oprogramowania i były prezes zarządu korporacji Microsoft. Jeden z najbogatszych ludzi świata. Od czasu kiedy zgromadził swoją fortunę, Gates zaangażował się w szereg przedsięwzięć filantropijnych, przeznaczając duże sumy pieniędzy na potrzeby organizacji dobroczynnych i programów badań naukowych poprzez założoną w 2000 r. fundację Billa i Melindy Gatesów. Fundacja zapewnia środki na stypendia naukowe dla słabo reprezentowanych mniejszości, zapobieganie AIDS i innym chorobom powszechnym w krajach Trzeciego Świata oraz na inne dobroczynne cele.
2003 – Zmarła w wieku 82 lat Marie Maynard Daly, biochemiczka amerykańska, pierwsza Afroamerykanka, która w dziedzinie chemii uzyskała w USA doktorat (1947).
29 października
1783 – Zmarł Jean Le Rond d’Alembert (ur. 16 listopada 1717) francuski filozof, fizyk i matematyk. Przedstawiciel epoki oświecenia. Był nieślubnym synem wpływowej pisarki i kurtyzany, Claudine Guérin de Tencin, prowadzącej też znany salon literacki w Paryżu i generała artylerii Louisa-Camusa Destouchesa. Destouches, który chciał, by jego ojcostwo pozostało oficjalnie nieznane, łożył jednak na wykształcenie syna, a przed śmiercią zapisał mu 1200 liwrów rocznej renty. Współtwórca i współredaktor Wielkiej Encyklopedii Francuskiej. Zasłużony na polu fizyki i matematyki, zwłaszcza w dziedzinie mechaniki teoretycznej (zasada d’Alemberta) i równań różniczkowych (odkrył rachunek pochodnych cząstkowych).
1923 – Urodził się Carl Djerassi (zmarł 30 stycznia 2015) austriacko-bułgarsko-amerykański chemik, fizyk i wynalazca, jeden z twórców pierwszych doustnych środków antykoncepcyjnych (jego wkład jest tak istotny, że nazywa się go często „ojcem pigułki antykoncepcyjnej”). Badał także z powodzeniem sterydy i ich działanie. Był także wziętym pisarzem, poetą i dramaturgiem.
1969 – W USA wysłano pierwszą wiadomość przez Arpanet, przodka Internetu. W 1980 roku, po kilku efektownych włamaniach crackerów do serwerów organizacji, ARPA zdecydowała się rozdzielić całkowicie jej wojskową część od części akademickiej. Część cywilna została już oficjalnie nazwana Internetem. Od tej pory Internet rozwija się bez nadzoru agencji DARPA. O obecnie istniejącym wojskowym Arpanecie (prawdopodobnie o nazwie Milnet) niewiele oficjalnie wiadomo.
30 października
1811 – Niemiec Friedrich Koenig opatentował pierwszą cylindryczną maszynę drukarską. Przypomnijmy przy okazji, że pierwszą w ogóle maszyną drukarską była prasa, wynaleziona ok. roku 600 n.e. w Chinach. W Europie druk pojawił się dopiero w latach 40. XV wieku n.e. za sprawą Gutenberga.
1938 – Stacja CBS wyemitowała słuchowisko Orsona Wellesa pt. Wojna światów, które wywołało słynną masową panikę wśród mieszkańców New Jersey, będących przekonanymi o rozpoczęciu inwazji Marsjan. Z dzisiejszych badań wynika jednak, że panika była znacznie mniej masowa, niż dotychczas opisywano.
1961 – Na radzieckim archipelagu Nowa Ziemia zdetonowano najpotężniejszą dotychczas bombę termojądrową – tzw. Car Bombę. Jej moc według źródeł amerykańskich wynosiła około 58 megaton, sama ważyła 27 ton. W ośrodku Arzamas-16 zaprojektował i skonstruował ją zespół pod kierownictwem Julija Charitona, z udziałem między innymi Andrieja Sacharowa. Część skalistych wysepek, w których pobliżu dokonano detonacji, wyparowała, a sam wybuch był odczuwalny nawet na Alasce. O sile wybuchu świadczy fakt, iż fala sejsmiczna nim wywołana (rejestrowana przez sejsmografy) okrążyła Ziemię trzy razy, oraz to, że był on widoczny z odległości prawie 900 km. Promieniowanie cieplne było w stanie spowodować oparzenia trzeciego stopnia w odległości 100 km od miejsca eksplozji. Grzyb atomowy miał około 60 km wysokości i 30–40 km średnicy. Potworność.
31 października
1378 – Koronacja antypapieża Klemensa VII. Rozpoczęła się tzw. Wielka schizma zachodnia (także schizma zachodnia, schizma papieska lub wielka schizma) okres trwający do 1417 roku, kiedy to brak zgody kardynałów, kierujących się głównie pobudkami politycznymi, powodował, że do tytułu głowy Kościoła katolickiego rościło sobie pretensje dwóch, a nawet trzech papieży jednocześnie.
1833 – Zmarł Johann Friedrich Meckel młodszy (ur. 17 października 1781) niemiecki anatom. Meckel był pionierem na polu teratologii, czyli nauki o potwornościach, nieprawidłowościach i wadach rozwojowych. Dwie struktury anatomiczne noszą do dziś jego nazwisko: uchyłek Meckla i chrząstka Meckla. Opisał też zespół wad wrodzonych (dość paskudnych, więc nie opisujemy), znany dziś jako zespół Meckla lub zespół Meckla-Grubera.
1857– Urodził się Axel Martin Fredrik Munthe (zm. 11 lutego 1949) – szwedzki lekarz i psychiatra, pisarz. Był nadwornym lekarzem szwedzkiej rodziny królewskiej. Wycofał się z życia dworskiego i osiadł w zakupionej przez siebie willi San Michele na Capri. Pod koniec życia powrócił do Szwecji, gdzie powstało dzieło jego życia Księga z San Michele. Z dużą dozą humoru i życzliwości wobec wszystkich istot żywych pisał o ludziach, z którymi zetknął się na wyspie, i bogatej przyrodzie, która inspirowała go do przemyśleń. Tak stworzył jedną z najczęściej czytanych książek wspomnieniowych minionego stulecia.
1 listopada
1512 – Freski Michała Anioła, zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej, po raz pierwszy zostały pokazane publicznie. Malowidła opowiadają historię ludzkości od stworzenia świata, przez grzech pierworodny, aż do biblijnego potopu.
1895 – W Berlinie Max Skladanowsky wraz z bratem Emilem zorganizowali pierwszy płatny pokaz na własnej konstrukcji projektorze filmowym nazwanym bioskopem (2 miesiące przed braćmi Lumière). Dziełem braci był m.in. pierwszy film nakręcony na terenie Szwecji pt. Zabawne spotkanie w ogrodzie zoologicznym w Sztokholmie.
1919 – Urodził się Hermann Bondi (zm. 10 września 2005) – matematyk i kosmolog brytyjski pochodzenia austriackiego. Zasłynął przede wszystkim opracowaniem – wspólnie z Goldem i Hoylem – teorii stanu stacjonarnego (1948). Wszechświat stacjonarny – głosiła teoria – ekspandując, pozostawałby zasadniczo niezmieniony w czasie i aby ten warunek został spełniony, musiałaby powstawać nowa materia, dzięki której gęstość wszechświata utrzymywałaby się na stałym poziomie, mimo procesu rozszerzania się. Teoria miała kilka zalet, z których największą było usunięcie problemu początku universum. Niestety, model Bondiego praktycznie zupełnie stracił poparcie z chwilą odkrycia w 1965 roku mikrofalowego promieniowania tła.
2 listopada
1920 – W Pittsburghu w stanie Pensylwania w USA rozpoczęła nadawanie pierwsza na świecie publiczna stacja radiowa. W dokładnie 16 lat później (czyli w roku 1936) rozpoczął działalność główny kanadyjski publiczny nadawca CBC/Radio-Canada oraz wystartowała w eterze z regularną emisją najstarsza na świecie stacja telewizyjna BBC One.
1929 – Urodził się Richard Edward Taylor– kanadyjski fizyk, profesor emeritus w Stanford University w USA. W 1990 roku wraz z Jerome Friedmanem i Henry Kendallem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za pionierskie badania, dotyczące głęboko nieelastycznego rozpraszania elektronów na protonach i związanych neutronach, co miało istotny wpływ na rozwój modelu kwarkowego w fizyce cząstek.
2000 – Na jednym z forów internetowych pojawił się pierwszy post autorstwa niejakiego Johna Titora, rzekomo przybyłego z roku 2036 podróżnika w czasie. To jeden z ładniejszych kawałów internetowych. Ów John Titor pisywał na temat czasów, z których jakoby przybywa, odpowiadał również na pytania innych użytkowników forum. Pisał głównie, jak żyją ludzie w 2036 roku oraz o III wojnie światowej, która według niego rozpoczęła się w 2015 roku. Według niego również w 2008 roku wybuchła Druga Wojna Secesyjna. 24 marca 2001 Titor ogłosił, że wraca do swoich czasów. Nigdy go nie zidentyfikowano.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
