02.08.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
3 sierpnia
1874 – Kanadyjski patent na „Światło elektryczne” (Lumière électrique) został wydany wynalazcom dr Henry’emu Woodwardowi i Mathew Evansowi z Toronto w Ontario. Opis wynalazku: umieszczanie węgli w lampach lub innych odpowiednich naczyniach, wypełnionych rozrzedzonym gazem, posiadających właściwość niełączenia chemicznego z węglem w stanie żarzenia w związku z układem elektrod, mocowaniem lub łączeniem węgla. Kanadyjski patent został przyznany na pięć lat. Patent poprzedzał patenty Thomasa Edisona i Josepha Wilsona Swana.
1900 – Urodził się John Thomas Scopes, amerykański nauczyciel, geolog. Był oskarżony w niesławnym Małpim Procesie (Scopes Monkey Trial, 10 lipca 1925 r.). Chodziło o zakaz nauczania o ewolucji w szkołach stanowych. Chociaż ława przysięgłych głosowała za jego winą, bo nauczał wbrew Biblii, w apelacji werdykt został odrzucony. Po wszystkim Scopes uzyskał tytuł magistra geologii i rozpoczął pracę w Gulf Oil Co., a później w United Gas Corp.
1958 – USS Nautilus stał się pierwszym okrętem podwodnym, który przepłynął pod geograficznym biegunem północnym. Był to pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych. Próby na początku roku nie powiodły się z powodu niekorzystnych warunków. Załoga utworzyła urząd pocztowy pod biegunem północnym i ostemplowała swoje listy za pomocą domowej roboty znaczka bieguna północnego. Poczmistrz Generalny USA ogłosił później, że jest to legalny urząd pocztowy.
4 sierpnia
1805 – Urodził się Sir William Rowan Hamilton (zmarł 2 września 1865 roku). Irlandzki matematyk. W wieku 12 lat znał już czternaście języków i poznał Amerykankę, Zerah Colburn, która potrafiła dokonywać w pamięci niesamowitych wyczynów obliczeniowych. Podobno przegrana w tej dziedzinie z panną Colburn wywołała zainteresowanie Hamiltona matematyką. W wieku 15 lat zaczął studiować prace Laplace’a i Newtona i w wieku 17 lat stał się jednym z najsłynniejszych żyjących matematyków. Przyczynił się do rozwoju optyki, dynamiki i algebry. Jego odkrycia umożliwiły stworzenie trójwymiarowej algebry lub geometrii, która stanowiła podstawę późniejszego rozwoju mechaniki kwantowej.
1922 – Wszystkie amerykańskie i kanadyjskie telefony milczały przez minutę o zachodzie słońca. Był to czas, w którym odbywały się uroczystości pogrzebowe wynalazcy telefonu, Alexandra Grahama Bella. Został on pochowany w grobowcu w litej skale na szczycie góry Beinn Bhreagh w swojej posiadłości w Nowej Szkocji w Kanadzie. Przed laty wynalazca zbudował tam wieżę strażniczą. Jego trumna została wykonana we własnym warsztacie wynalazcy przez jego pracowników laboratoryjnych. Ku pamięci słynnego wynalazcy wszystkie centrale i stacje przełączające AT&T i Bell System w USA i Kanadzie zawiesiły obsługę 13 milionów zainstalowanych wówczas telefonów. Bell zmarł dwa dni wcześniej, 2 sierpnia 1922 roku.
2013 – Pierwszy testowy pociąg przejechał przez tunel kolejowy Marmaray pod Cieśniną Bosfor, pierwszy na świecie tunel morski łączący dwa kontynenty, od Kazliçesme w Turcji w Europie do Ayrılıkçesme w Azji. Zanurzona część tunelu ma długość 1,4 km, biegnie 50 m pod dnem morskim. Tunel został otwarty oficjalnie 29 października 2013 r., w 90. rocznicę powstania Republiki Tureckiej.
5 sierpnia
1735 – Nowojorski drukarz, wydawca, redaktor i dziennikarz John Peter Zenger został uniewinniony od zarzutów o działalność wywrotową i zniesławienie Williama Cosby’ego, ówczesnego gubernatora kolonii Nowy Jork. Proces stał się znaczącym i ważnym czynnikiem w rozwoju wolności prasy na kontynencie północnoamerykańskim.
1888 – Bertha Benz wraz z dwoma nastoletnimi synami wybrała się, bez wiedzy męża Carla, skonstruowanym przez niego pojazdem Benz Patent-Motorwagen Nummer 3 w podróż z Mannheim do rodzinnego Pforzheim. Tym samym zapisała się w historii jako pierwsza osoba, której udało się samodzielnie pokonać automobilem ponad stukilometrowy dystans.
1966 – Rozpoczęto budowę World Trade Center w Nowym Jorku.
6 sierpnia
1890 – Amerykański morderca William Kemmler jako pierwszy został stracony na krześle elektrycznym. 29 marca 1889 Kemmler zamordował siekierą swoją konkubinę, Tillie Ziegler, i w wyniku procesu został skazany na śmierć. Przy pierwszej próbie egzekucja się nie powiodła. Kemmler był rażony prądem przez 17 sekund, ale przeżył. Napięcie zostało podniesione do 2000 V, lecz generator potrzebował czasu, żeby się ponownie naładować. Druga próba trwała ponad minutę, a cała scena była opisywana przez wielu świadków jako straszna.
1926 – Amerykanka Gertrude Ederle jako pierwsza kobieta w historii przepłynęła wpław kanał La Manche.
1991 – Tim Berners-Lee opublikował w Usenecie szczegóły projektu o nazwie World Wide Web. Początek istnienia sieci WWW.
7 sierpnia
1903 – Urodził się Louis Seymour Bazett Leakey (zm. 1 października 1972) – kenijski archeolog i paleoantropolog pochodzenia brytyjskiego. Jego odkrycia dostarczyły dowodów, że człowiek jest gatunkiem znacznie starszym, niż sądzono. W 1931 rozpoczął badania w wąwozie Olduvai w Tanzanii. W 1933 poznał, już jako człowiek żonaty, swą późniejszą towarzyszkę życia, Mary. W 1944, w Kenii, urodził się ich syn, Richard. W 1959 Mary Leakey znalazła w Olduvai fragment czaszki wczesnego hominida zaliczonego przez nią do rodzaju Zinjanthropus (obecnie Paranthropus), szacowany na 1,75 mln lat. W 1964 również w Olduvai Leakey odkrył szczątki Homo habilis – wraz z wykonanymi przezeń narzędziami.
1912 – Austriacki fizyk Victor Franz Hess w czasie lotu balonem odkrył promieniowanie kosmiczne.
1962 – Frances Oldham Kelsey, urzędniczka amerykańskiej Agencji Żywności i Leków, została wyróżniona „President’s Award for Distinguished Federal Civilian Service” za niedopuszczenie do wprowadzenia do obrotu na terenie USA szkodliwego dla ludzkich płodów talidomidu. Był on sprzedawany bez recepty w latach 1957–1961 jako lek usypiający ogólnego stosowania, a w większych dawkach jako lek przeciwbólowy dla kobiet, których ciąża przebiegała z powikłaniami. Preparat został zarejestrowany w ponad 50 krajach. Pod koniec roku 1960 udowodniono, że talidomid ma silne działanie teratogenne (czyli powoduje uszkodzenia płodu). Zanim wykryto ten aspekt jego działania, ofiarami tego specyfiku zostało około 15 tysięcy ludzkich płodów, z czego 12 tysięcy zostało donoszone i urodzone jako dzieci z głębokimi wadami rozwojowymi.
8 sierpnia
1576 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę pierwszego na świecie publicznego obserwatorium astronomicznego Uranienborg na wyspie Hveen, leżącej w cieśninie Sund między Zelandią (Dania) a Skanią, wzniesionego w latach 1576–80 przez duńskiego astronoma Tycho Brahe.
1709 – Portugalski duchowny i wynalazca Bartolomeu de Gusmão zaprezentował królowi Janowi V Wielkodusznemu swoje urządzenie latające z napędem śmigłowym: kulę ze śmigłem latającą aż pod sufit. Król nagrodził wynalazcę ofiarując mu katedrę profesorską w Coimbrze.
1786 – Francuzi Jacques Balmat i Michel-Gabriel Paccard dokonali pierwszego wejścia na Mont Blanc, najwyższy szczyt Alp i Europy (4810 m n.p.m.)
9 sierpnia
1896 – W wypadku swego szybowca został ciężko ranny (złamał kręgosłup) niemiecki pionier szybownictwa Otto Lilienthal. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł następnego dnia. Wedle dostępnych źródeł był on pierwszym człowiekiem, który wzbił się w powietrze za pomocą skonstruowanego przez siebie szybowca.
1907 – Zakończył się zorganizowany przez Roberta Baden-Powella obóz na angielskiej wyspie Brownsea, który został uznany za początek skautingu, czyli po polsku harcerstwa.
1961 – Wielka Brytania złożyła pierwszy wniosek o przyjęcie do Wspólnot Europejskich, który został zawetowany przez Francję. Swoją drogą – komu to wypominać, zwolennikom czy przeciwnikom Brexitu?
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
