Fakty i opinie

Kolejny tydzień…

…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

15 lutego

1630 – Holendrzy zdobyli Olindę, rozpoczynając swą kolonizację północno-wschodniej Brazylii. Mało kto dziś pamięta, że w Ameryce Południowej istniała (1630-1654) jakaś Nowa Holandia. Większość z nas myśli o kolonizatorach hiszpańskich lub portugalskich, prawda?

1867 – W Wiedniu odbyło się premierowe wykonanie chóralne walca Nad pięknym modrym Dunajem Johanna Straussa (syna). Kto dziś tańczy walca poza sceną? A jeszcze autor niniejszej notki pobierał naukę tego tańca od swojej matki przed pierwszym balem szkolnym…

1939 – Premiera westernu Dyliżans w reżyserii Johna Forda. To jeden z najsłynniejszych klasycznych filmów tego gatunku. Grał w nim najbardziej chyba znany kowboj filmowy w historii kina, czyli John Wayne. To początek jego olśniewającej kariery.

16 lutego

1848 – Urodził się Hugo Marie de Vries (zm. 21 maja 1935) – holenderski botanik i genetyk, który rozpoczął badania nad dziedzicznością i zmiennością oraz powstawaniem nowych ras i gatunków w procesie ewolucji. Zasłynął jako twórca teorii mutacji, zajmował się ponadto fizjologią komórki (plazmoliza i osmoza).

1923 – Howard Carter i George Herbert dokonali otwarcia komory grobowej faraona Tutanchamona. To jedno z najsłynniejszych odkryć archeologicznych w historii.

1966 – Francuzi przeprowadzili ostatni z siedemnastu próbnych wybuchów jądrowych na algierskiej Saharze. Dziś przeprowadzanie prób jądrowych uważane już jest za barbarzyństwo i — jak mówią młodzi — obciach…

17 lutego

1600 – W Rzymie za herezję został spalony na stosie 52-letni Giordano Bruno, włoski filozof renesansowy oraz teolog, dominikanin, humanista, filozof hermetyczny, poeta; jego teorie wyprzedzały swoje czasy i zapowiadały współczesną naukę. Jedna z większych kompromitacji Kościoła katolickiego w dziejach. Nawiasem mówiąc, pięć lat temu dyskutowano wniosek pewnego duchownego o rehabilitację filozofa. Dyskutowano…

1863 – Grupa znanych obywateli Genewy powołała Międzynarodowy Komitet Pomocy Rannym, który przekształcił się później w Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża.

1980 – Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest.

18 lutego

1745 – Urodził się hrabia Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (zm. 5 marca 1827) – włoski fizyk, wynalazca, konstruktor, fizjolog. W roku 1774 skonstruował elektrofor, umożliwiający elektryzowanie ciał. W 1776 odkrył metan. Eksperymentował z zapalaniem gazów w zamkniętej przestrzeni przy użyciu iskry elektrycznej. W roku 1781 skonstruował elektroskop, umożliwiający pomiary elektryczności. W 1782 skonstruował kondensator. W 1800 skonstruował słynne ogniwo Volty

1898 – Urodził się Enzo Anselmo Ferrari (zm. 14 sierpnia 1988) – włoski kierowca wyścigowy oraz założyciel wytwórni samochodów wyścigowych i sportowych Ferrari. Brał udział w 47 wyścigach, z czego w 13. zajął pierwsze miejsce. Pierwszy samochód wyścigowy własnej konstrukcji zbudował w roku 1947.

1930 – Amerykański astronom Clyde Tombaugh odkrył Plutona (od odkrycia do 2006 roku uznawanego za dziewiątą planetę Układu Słonecznego; potem został zdegradowany i obecnie uważany jest za planetę karłowatą).

19 lutego

1859 – Urodził się Svante August Arrhenius (zm. 2 października 1927) – szwedzki chemik i fizyk, jeden z twórców chemii fizycznej. W 1903 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za opracowanie teorii dysocjacji elektrolitycznej. W 1907 stworzył teorię panspermii dotyczącą pochodzenia życia na Ziemi, według której życie rozprzestrzenia się w kosmosie dzięki bakteriom przemieszczającym się pod wpływem ciśnienia światła. Hm. Promieniowanie kosmiczne raczej by takie organizmy zabiło…

1989 – W Sztokholmie otwarto halę widowiskowo-sportową Globen, największy – jak piszą – kulisty obiekt na świecie. No, niezupełnie to jest kula, ale coś podobnego. W każdym razie – duże to. Budynek ma średnicę 110 m i 85 m wysokości, a jego objętość wynosi 600 000 m³. Konstrukcja ze stali, betonu i szkła spoczywa na 48 wygiętych stalowych filarach.

2010 – Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 112 otrzymał na cześć Mikołaja Kopernika nazwę copernicium.

20 lutego

1909 – Na łamach dziennika Le Figaro Filippo Tommaso Marinetti opublikował Manifest futuryzmu. Futuryzm (łac. futurus – przyszły) – awangardowy kierunek w sztuce (zwłaszcza w literaturze), który narodził się we Włoszech na początku XX wieku. Założeniem futuryzmu było „patrzenie w przyszłość”, odrzucanie przeszłości i tradycji. Futuryzm w swoim żywiołowym manifeście proponował unicestwienie akademii, bibliotek i muzeów, winnych jego zdaniem utrzymywania i utrwalania kultury przestarzałej i niedołężnej, a przez to szkodliwej i niebezpiecznej.

1935 – Żona kapitana norweskiego statku wielorybniczego Caroline Mikkelsen została pierwszą kobietą, która postawiła nogę na Antarktydzie.

1947 – Wystrzelona przez Amerykanów rakieta V2 po raz pierwszy w historii wyniosła w przestrzeń kosmiczną (na wysokość 109 km) zwierzęta (muszki owocowe). Była to rakieta niemiecka, zbudowana przez Wernera von Brauna. Do zakończenia wojny ogółem odpalono 5500 rakiet V2. Około 70% z nich trafiło w cele. Ostatnią rakietę odpalono 27 marca 1945. Ogółem ataki rakiet V2 spowodowały śmierć 7250 żołnierzy i cywilów.

21 lutego

1795 – Francuskie Zgromadzenie Narodowe uchwaliło rozdział Kościoła od państwa i wolność kultów religijnych. Przełomowa decyzja, ale wiele państw ma do dziś ten sam problem.

1804 – Pierwsza lokomotywa parowa konstrukcji Richarda Trevithicka weszła w do regularnej eksploatacji, ciągnąc pociąg z 70 pasażerami na odcinku 16 km z huty Penydarren w Merthyr Tydfil do Abercynon (Walia).

1878 – W New Haven w stanie Connecticut wydano pierwszą na świecie książkę telefoniczną. Dziś już chyba nigdzie się ich nie wydaje „w papierze”.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.