22.09.2025
Majsterkowicz
Warto wiedzieć, że owady odgrywają kluczowe role w ekosystemach świata, pełniąc takie funkcje jak zapylanie i rozkład materii organicznej, stanowiąc ważne ogniwo w łańcuchach pokarmowych. Ich różnorodność i adaptacyjność uczyniły je jednymi z najbardziej rozpowszechnionych i licznych form życia na Ziemi.
Wśród rozmaitych gatunków owadów, niektóre – popularnie zwane insektami – przystosowały się do życia pasożytniczego. Są to te owady, jakie w pewnym etapie swojego życia zależą od innych organizmów, czerpiąc z nich korzyści kosztem ich zdrowia lub dobrostanu. Insekty domowe to powszechny problem, który może znacząco wpływać na jakość komfortu życia człowieka w jego miejscu zamieszkania. Do takich uciążliwych, skrzydlatych gości w naszym otoczeniu należą mole.
Mole w mieszkaniu występują w dwóch gatunkach: żywnościowy i ubraniowy. Mklik mączny (mklik żmyteczek), żywnościowy, charakteryzuje się barwą beżowo-brązową, ubraniowy – jasno-beżową. Mole w postaci dorosłej, motyle, nie pobierają pokarmu, co nie znaczy, że można ich nie tępić. Samice rozmnażają gatunek. Odżywiają się tylko larwy. Zjadają głównie bawełnę, futro, jedwab, pierze, mąkę, sery, kasze, słomę, suszone grzyby i owoce, nasiona strączkowe, a nawet wędzone mięso, także tekturę i drewno.
Mole ubraniowe zwalcza się np. przez wystawianie odzieży na silne działanie słońca. Radykalnymi środkami chemicznymi są w tej akcji np. Baygon lub Raid. Profilaktycznie odstrasza się te owady umieszczając w szafach ubraniowych zioła: szałwię, lawendę, macierzankę wonną, wonne mydełka, czy też naftalinę. Ich żywnościowe szkodniki zwalcza się wyrzucając już zaatakowane partie produktów spożywczych, a profilaktycznie trzymając je w szczelnie zamkniętych opakowaniach (nie papierowych i nie tekturowych).
Inny gatunek owadów domowych, rybiki, nie czynią w domach większych szkód. W mieszkaniach spotyka się ich dwa rodzaje: cukrowe i piekarnicze. Występują w księgozbiorach, w zmagazynowanej mące, w lokalach nadmiernie zawilgoconych. Lubią miejsca ciemne, ciepłe i wilgotne. Żywią się produktami zawierającymi białko i skrobię. Zjadają pleśnie, kleje (np. spod tapet), zawilgocone wyroby z wełny i bawełny. Rybiki zwalcza się takimi samymi preparatami, jak pluskwy. Profilaktycznie wilgotne i ciemne miejsca należy często wietrzyć i suszyć.
W domach egzystuje ok. 50 gatunków pająków. Ten rodzaj pajęczaków (pająki nie są owadami), to przedstawiciele drapieżników. Nie czynią spustoszeń w produktach żywnościowych i gatunki spotykane w naszej szerokości geograficznej nie atakują człowieka. Z punktu widzenia walki biologicznej są naszymi sprzymierzeńcami: niszczą zagrażające nam insekty i inne uciążliwe dla środowiska człowieka owady.
Jednym z podstawowych materiałów budowlanych i wykończeniowych jest drewno, np. konstrukcja pokrycia dachowego, czy okładziny ścian. Drewno jest bardzo dobrym pokarmem dla wielu gatunków owadów, które w w jego miazdze, niszcząc jej substancję wynajdują sobie – drążąc kanały – kryjówki.
Zagrzybione i zawilgocone elementy drewna są znakomitą pożywką np. dla zmorsznika czerwonego. Również niektóre mrówki, budując w drewnie gniazda, mogą drewniane konstrukcje nawet mocno nadwerężyć. W naszym klimacie najczęściej spotykanymi wrogami drewna są kołatek domowy i spuszczel pospolity.
Kołatek, błędnie nazywany kornikiem, rozwija się w drewnie drzew liściastych i iglastych. Lubi temperaturę umiarkowaną i środowisko dość wilgotne. Niszczy drewno zwłaszcza w starych budynkach, w piwnicach, w obiektach słabo ogrzewanych. Jest również wrogiem mebli wykonanych z drewna, zwłaszcza starych, nie konserwowanych współczesnymi środkami renowacyjnymi.
Spuszczel pospolity atakuje drewno drzew iglastych. Lubi ciepło. Najczęściej spotyka się tego owada w więźbie dachowej i w drewnianej konstrukcji ścian. Potrafi wyrządzić duże szkody, nawet do spowodowania katastrofy budowlanej.
Zasadniczą obroną przed pojawieniem się owadów w drewnie jest dobre jego okorowanie, właściwe wysezonowanie lub sztuczne wysuszenie. Elementy konstrukcyjne, po ich obrobieniu, powinny być zabezpieczone przed szkodnikami nasyceniem (impregnowaniem) cieczami toksycznymi dla owadów. Głębokość, na jaką impregnat wnika w drewno, zależy od właściwości zastosowanego środka, metody konserwacji i cech preparatu.
Spotykane na naszym rynku rodzaje impregnatów to środki solne rozpuszczalne w wodzie, olejowe lub coraz częściej obecnie stosowane rozcieńczalniki organiczne i impregnacyjno dekoracyjne, wodorozcieńczalne, względnie zawierające rozcieńczalniki organiczne. Te ostatnie wnikają w drewno dość głęboko, tworząc na powierzchni elementu drewnianego cienką powłokę nadając jej pożądany kolor, czy też połysk.
Przed dokonaniem najlepszego wyboru stosownego preparatu konserwującego drewno, należy dokładnie zapoznać się ze składami chemicznymi różnych środków (sklepy chemiczne, z farbami), z możliwościami ich przydatności, metodami nanoszenia i uwagami dotyczącymi stopnia ich toksyczności. Bardzo ważne jest uzyskanie informacji traktujących o sposobach właściwego przygotowania starych powierzchni drewnianych, przeznaczonych do renowacji i konserwacji, często już częściowo zniszczonych mechanicznie, albo uszkodzonych prze owady.
Za dwa tygodnie ostatni odcinek Gości uciążliwych w domu.
Andrzej Markowski-Wedelstett
