24.09.2019
Kolejny tydzień (25 września — 1 października) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
25 września
1513 – Podczas podboju Panamy hiszpański konkwistador Vasco Núñez de Balboa jako pierwszy Europejczyk dotarł do wybrzeży Pacyfiku.
1690 – Ukazało się w Bostonie pierwsze wydanie pierwszego amerykańskiego dziennika „Publick Occurrences Both Foreign and Domestick”. Planowano wydawać pismo jako miesięcznik lub częściej, zależnie od wydarzeń. Ciekawostka: drugiego wydania już nie było, zostało zakazane przez władze kolonii.
1974 — W San Diego w Kalifornii odbyły się pierwsze w historii zawody w triathlonie. Kto nie wie: to dyscyplina sportowa będąca kombinacją pływania, kolarstwa i biegania. Zawodnik kolejno płynie, jedzie na rowerze i biegnie, a czas końcowy obejmuje również zmianę stroju i sprzętu sportowego. W Polsce pierwszy triathlon rozegrano 14 lipca 1984 w Poznaniu, na Kiekrzu, na dystansach 1,5 km/50 km/20 km.
26 września
1889 – Pierwsza Generalna Konferencja Miar ustaliła (obowiązującą do 1960 roku) definicję metra jako odległość w temperaturze 0 st. C i przy normalnym ciśnieniu atmosferycznym między dwiema głównymi kreskami na platynowo-irydowym wzorcu złożonym w Międzynarodowym Biurze Miar w Sèvres pod Paryżem oraz (nadal obowiązującą) definicję i wzorzec kilograma.
1902 — Zmarł Oskar Levi Strauss, właściwie Oskar Löb Strauß (ur. 26 lutego 1829 w Bawarii) — twórca pierwszego przedsiębiorstwa produkującego dżinsy. Pochodził z Niemiec. Założone przez niego przedsiębiorstwo Levi Strauss & Co. rozpoczęło działalność w 1853 roku w San Francisco, w stanie Kalifornia.
1960 — John F. Kennedy i Richard Nixon zmierzyli się w pierwszej w historii telewizyjnej debacie przed wyborami prezydenckimi w USA. Dziś brak takiej debaty byłby nie do pomyślenia.
27 września
1590 – 13 dni po wyborze zmarł na malarię papież Urban VII, kończąc w ten sposób najkrótszy pontyfikat w historii papiestwa.
1822 – Francuz Jean-François Champollion poinformował o odczytaniu egipskich hieroglifów wyrytych na Kamieniu z Rosetty. Jest to czarna kamienna (bazaltowa) płyta o wysokości 114,4 cm, szerokości 72,3 cm i grubości 27,9 cm oraz wadze 762 kg. Jedna strona jest wypolerowana i na niej wyryty został tekst dwujęzyczny w trzech wersjach – po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku. W górnej części znajduje się 14 linijek z 1419 hieroglifami, w środkowej 32 linijki z zapisem demotycznym, w dolnej – 34 linijki zapisane pismem greckim.
1956 – Amerykański pilot-oblatywacz Milburn Apt podczas lotu samolotem Bell X-2 Starbuster nad pustynią Mojave w Kalifornii jako pierwszy człowiek przekroczył barierę prędkości mach 3 (trzykrotną szybkość dźwięku). Chwilę później zginął w katastrofie.
28 września
1928 – Szkocki bakteriolog i lekarz Alexander Fleming odkrył pierwszy antybiotyk penicylinę. Podczas porządkowania laboratorium oraz usuwania zanieczyszczeń z naczyń – Fleming zauważył rosnącą na tej kolonii niebieskawą narośl (przypominającą pleśń), której działanie wydawało się zabijać szkodliwe bakterie. W 1945 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny, razem z Howardem Floreyem i Ernstem Chainem, którzy zdołali wyizolować odkrytą przez niego substancję.
1954 – Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa rozpoczęła nadawanie cyklu audycji z udziałem ppłka MBP Józefa Światły, który zbiegł w grudniu poprzedniego roku do Berlina Zachodniego. Zdemaskował on metody działania ówczesnych polskich służb specjalnych i ujawnił wiele kłopotliwych dla władzy sekretów. Tego dnia — mówią niektórzy — zaczął się w Polsce początek upadku stalinizmu.
1969 — W stanie Wiktoria w Australii spadł meteoryt Murchison – meteoryt z grupy chondrytów węglistych. Zebrano szereg kawałków o łącznej wadze przeszło 100 kg, w tym największy o wadze 7 kg. Słynny z odkrycia w nim 18 (według innych źródeł 19) aminokwasów białkowych pozaziemskiego pochodzenia.
29 września
1820 – Na terenie dzisiejszej Argentyny powstała niepodległa Republika Entre Ríos. Republika zajmowała powierzchnię ok. 166 980 km² na terenie obecnych argentyńskich prowincji Entre Ríos i Corrientes. Przywódcą państwa był gen. Francisco Ramírez, który przyjął tytuł „Jefe supremo”. Ramírez zginął w zamachu już rok później, a jego państwo zostało zlikwidowane. Ale encyklopedie pamiętają.
1903 – W Prusach jako pierwszym kraju na świecie wprowadzono obowiązek posiadania prawa jazdy.
1940 – W pobliżu miejscowości Brocklesby w Nowej Południowej Walii (Australia) wydarzył się wypadek lotniczy, po którym dwa sczepione ze sobą samoloty Avro Anson zdołały bezpiecznie wylądować. O ile wiem — jedyny taki w historii. A na dodatek sfotografowano to (zdj. powyżej). Obydwaj nawigatorzy wyskoczyli na spadochronach, krótko potem wyskoczył pilot dolnego Ansona. Pilot górnego Ansona pozostał w maszynie, po tym, jak stwierdził, że może kontrolować lot połączonych samolotów, używając własnych powierzchni sterowych oraz nadal działających silników dolnej maszyny. Wylądował bezpiecznie na wybiegu dla koni w pobliżu Brocklesby. Wszyscy czterej lotnicy przeżyli wypadek, oba samoloty zostały uratowane i w różnych rolach wróciły do służby w siłach powietrznych. Prawdopodobieństwo takiego wypadku jest bardzo bliskie zeru.
30 września
1791 – We Freihaustheater w Wiedniu odbyła się premiera opery Czarodziejski flet Wolfganga Amadeusa Mozarta.
1846 – Amerykański lekarz William Morton po raz pierwszy użył narkozy podczas zabiegu usunięcia zęba. Morton rozsławił skuteczność eteru, który przez prawie sto lat był najczęściej używanym środkiem znieczulającym. Zmarł, mając zaledwie czterdzieści dziewięć lat, nie doczekawszy się sukcesu i sławy, na które liczył za życia.
1 października
1608 – Na pokładzie angielskiego statku Mary and Margaret przybyli do osady Jamestown w Wirginii pierwsi polscy imigranci w Ameryce Północnej. Znamy nazwiska kilku: : Michał Łowicki, Zbigniew Stefański, Jan Bogdan, Jan Mata, Stanisław Sadowski. Polacy uruchomili w Jamestown hutę szkła i manufaktury produkujące dziegieć, smołę, potaż i liny okrętowe. Dokumenty odnotowują, że w 1619 roku odmówiono im prawa do głosowania, a oni w proteście zorganizowali strajk. Wygrany.
1800 – Na mocy traktatu z San Ildefonso Hiszpania zwróciła Francji Luizjanę w zamian za obietnicę utworzenia królestwa Toskanii lub Etrurii dla bratanka hiszpańskiego króla, księcia Parmy. Napoleon zdecydował się sprzedać ją Stanom Zjednoczonych za 15 milionów dolarów 30 kwietnia 1803 roku. W 1812 roku została włączona do USA jako 18. stan.
1908 – Rozpoczęto sprzedaż Forda T produkowanego przez Ford Motor Company w latach 1908–1927 w fabrykach Forda na całym świecie. Zastąpił on produkowany wcześniej Model S, a w 1927 roku sam zastąpiony został nowym Modelem A.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
Uwielbiam „Działo się ” B.Misia. Zawsze jak obserwuje codzienność i myślę że za chwilę zwariuję to „Działo się” daje wspaniały dystans i pokorę 🙂 Dziękuję 🙂 P.S Piszę dla potomnych , którzy mój koment przeczytają za co najmniej 100 kolejnych lat 🙂
Wspaniałe!
„Dziś brak takiej debaty byłby nie do pomyślenia.”
No pewnie. Ujazdowski versus Kasprzak. Nie do pomyślenia.
Kilogram padł ostatni prawie rok temu. Także ananasy z siódmej klasy jeszcze rok temu miały do łyknięcia jedynie czas przejścia pomiędzy poziomami elektronowymi i niezmienniczość prędkości światła a teraz już stałą Plancka, może to dlatego o fizyce kwantowej po barach śpiewają. Nieoznaczone się stają ścieżki poznania.