26.04.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
27 kwietnia
1810 – Ludwig van Beethoven skomponował utwór Dla Elizy. Kiedy kompozycję opublikowano w 1865 r., jej odkrywca Ludwig Nohl nadał jej tytuł. Nie jest jasne, o jaką Elizę chodzi. A może o Teresę, bo damie o tym imieniu wielki Ludwig oświadczał się – bez sukcesu – w 1810 roku? W każdym razie mamy nieśmiertelny przebój…
1945 – Ukazało się (z datą 30.04) ostatnie wydanie organu prasowego NSDAP „Völkischer Beobachter”. Od 1920 r. tygodnik związany był z ruchem narodowosocjalistycznym, a w 1921 r. Adolf Hitler formalnie stał się jego właścicielem, płacąc za tytuł 100 tys. marek. Jako organ NSDAP pismo nosiło podtytuł „Organ bojowy narodowosocjalistycznego Ruchu Wielkich Niemiec”. Pismo było od 1923 r. dziennikiem, stało się obok osławionego antysemickiego i obscenicznego tygodnika Der Stürmer – symbolem nazistowskiej propagandy.
1981 – Xerox PARC zaprezentował myszkę komputerową, która otworzyła drogę dla interfejsu graficznego. Ale nie było to pierwsze tego rodzaju urządzenie w dziejach. Przed nim używano wynalezionego w 1941 roku trackballa (kulka, której toczenie w łożysku steruje ruchem kursora), czegoś w rodzaju myszki używał również Telefunken (ale zniechęcił się i zrezygnował z patentu), zaś 9 grudnia 1968 roku, Douglas Engelbart przedstawił swoją. Ale popularność zdobyła ta z Xerox PARC.
28 kwietnia
1923 – Otwarto Stadion Wembley w Londynie. Ten otwarty już nie istnieje, a był jednym z najsłynniejszych i najbardziej znanych stadionów piłkarskich na świecie. W 2003 został wyburzony, a w jego miejsce zbudowano nowy stadion na 90 tys. miejsc
1940 – Gesty są ważne. Podczas niemieckiego nalotu na Molde król Norwegii Haakon VII i jego syn, następca tronu książę Olaf demonstracyjnie przeczekali bombardowanie na otwartym terenie pod brzozą, która, nazwana później królewską, stała się symbolem norweskiego oporu przeciwko agresji niemieckiej.
2001 – Amerykański miliarder Dennis Tito (61 lat) został pierwszym turystą kosmicznym jako członek załogi statku Sojuz TM-32. Tito spędził 7 dni, 22 godziny i 4 minuty na orbicie. Za swoją trwającą od 28 kwietnia do 6 maja podróż na Międzynarodową Stację Kosmiczną zapłacił Rosjanom 20 milionów dolarów. Wcześniej próbował w NASA. Ta nie zgodziła się, argumentując, iż sprzęt kosmiczny jest zbyt cenny, aby miał z nim kontakt ktoś niewykwalifikowany.
29 kwietnia
1882 – Na przedmieściach Berlina Werner von Siemens zaprezentował publicznie pierwszy na świecie trolejbus Elektromote. Działał on od 29 kwietnia do 13 czerwca 1882 na próbnej trasie o długości 541 metrów. Był czterokołowym pojazdem wyposażonym w dwa silniki elektryczne o mocy 2,2 kW, które za pomocą przekładni łańcuchowej były połączone z tylnymi kołami. Był zasilany prądem stałym o napięciu 550 V.
1913 – Szwedzki emigrant Gideon Sundback otrzymał amerykański patent na zamek błyskawiczny.
1945 – Wojska amerykańskie wyzwoliły obóz koncentracyjny w Dachau. To, co w nim żołnierze zobaczyli, spowodowało natychmiastowe rozstrzelanie bez sądu 560 wziętych do niewoli żołnierzy Waffen-SS i personelu obozowego.
30 kwietnia
1703 – Z Anglii wypłynęła piracka wyprawa pod dowództwem Williama Dampiera, której celem było łupienie francuskich i hiszpańskich okrętów u wybrzeży Chile. Członkiem załogi jednego z okrętów był Alexander Selkirk, właśc. Alexander Selcraig (ur. 1676, zm. 13 grudnia 1721) – szkocki żeglarz i korsarz, który spędził cztery lata na bezludnej wyspie. Pierwowzór Robinsona Crusoe.
1916 – W Niemczech wprowadzono pierwszą w historii zmianę czasu na letni, spowodowaną wymogami gospodarki wojennej. Do dziś nam to przeszkadza i jest całkowicie bez sensu.
2009 – W Chongqing w Chinach otwarto Most Chaotianmen nad rzeką Jangcy o najdłuższym przęśle głównym na świecie (552 metry). Kosztował podobno ok. 300 mln USD. Kiedyś wszystko największe na świecie było w USA, potem (nie do końca) w ZSRR, teraz ostro w górę idą Chiny…
1 maja
1707 – Anglia i Szkocja zawarły Akt Unii powołujący do życia Wielką Brytanię. A wielu ludzi myśli, że to tak od zawsze było… W wyniku Unii angielska Izba Lordów powiększyła się o 15 lordów szkockich, a Izba Gmin o 45 szkockich posłów. Unia zablokowała francuską antybrytyjską penetrację na terenie Szkocji, choć antagonizmy i nieufność między Szkocją a Anglią zachowały się jeszcze przez jakiś czas. Szkoci byli bowiem w Anglii uważani za barbarzyńców. Uważa się, że na Unii Anglia zyskała politycznie, a Szkocja ekonomicznie.
1776 – Niemiec Adam Weishaupt założył w Ingolstad w Bawarii Zakon Iluminatów. Dla sporej części fundamentalistycznych zwolenników teorii spiskowych – żeby opanować i zdeprawować chrześcijański świat. Było to tajne stowarzyszenie, które za cel stawiało sobie szerzenie oświaty i propagowanie idei oświeceniowych oraz powstrzymywanie działalności jezuitów. Pod wpływem Adolpha Kniggego iluminaci bawarscy (bo są jeszcze inni, mniej znaczący) zaczęli nabierać rysu paramasońskiego za sprawą wzorowanego na lożach systemu stopni wtajemniczenia. Ostatecznie stowarzyszenie zostało zlikwidowane przez państwo bawarskie. Symbolem stowarzyszenia była sowa Minerwy i oko opatrzności.
1890 – Pierwsze obchody Święta Pracy. Sporo ludzi uważa, że to święto „komunistyczne”. Tymczasem święto wprowadziła rok wcześniej II Międzynarodówka dla upamiętnienia wydarzeń z pierwszych dni maja 1886 w Chicago, w Stanach Zjednoczonych, podczas strajku będącego częścią ogólnokrajowej kampanii na rzecz wprowadzenia 8-godzinnego dnia pracy. Na ziemiach polskich pierwsze obchody odbyły się w roku 1890 i odbywały się niejednokrotnie wbrew woli zaborców współorganizowane m.in. przez działaczy II Proletariatu. W sprawie tego święta Kościół katolicki zrobił klasyczną „kiwkę”: nie mogąc zapobiec jego laickim obchodom na całym świecie, papież Pius XII wprowadził w 1955 roku do kalendarza liturgicznego 1 maja jako… wspomnienie św. Józefa Robotnika.
2 maja
1945 – Operacja berlińska: Armia Czerwona wraz z oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego zdobyła Berlin. Polacy zawiesili biało-czerwony sztandar na Kolumnie Zwycięstwa (Siegessäule). Bardzo kłopotliwa rocznica.
1962 – Niejaki Brian Jones zamieścił ogłoszenie w czasopiśmie muzycznym „Jazz News” o naborze muzyków do nowo powstającego zespołu. Ten zespół to The Rolling Stones…
1969 – Brytyjski transatlantyk RMS Queen Elizabeth 2 wyruszył w swój dziewiczy rejs do Nowego Jorku. Czy ktoś wtedy przypuszczał, że ten jeden z najbardziej luksusowych i największych w historii liniowców po ok. 40 latach stanie się… pięciogwiazdkowym hotelem w Dubaju?
3 maja
1375 r. p. n. e. – Wystąpiło najstarsze zarejestrowane zaćmienie Słońca, zgodnie z wiarygodnym odczytaniem daty, wpisanej na tabliczce glinianej wydobytej ze starożytnego miasta Ugarit w dzisiejszej Syrii. Konkurencyjną jest data 5 marca 1223 p.n.e. Ale i jedno i drugie – to dostatecznie dawno, by pochylić głowę przed wiedzą matematyczną i astronomiczną starożytnych.
1695– Urodził się Henri Pitot (zm. 27 grudnia 1771) – francuski inżynier, wynalazca i konstruktor. Członek Francuskiej Akademii Nauk. W roku 1732 wynalazł przyrząd, zwany od jego nazwiska rurką Pitota (tzw. rurka spiętrzająca), który do dziś stosowany jest w lotnictwie. Jego nazwiskiem nazwane jest twierdzenie Pitota o bokach czworokąta opisanego na okręgu (w czworokącie płaskim, w który da się wpisać okrąg, sumy długości przeciwległych boków są równe – wiedzieliście, że to się tak nazywa?).
1937 – Amerykańska pisarka Margaret Mitchell otrzymała Nagrodę Pulitzera za powieść Przeminęło z wiatrem. Zajmuje ona 38 miejsce na liście najsłynniejszych książek XX wieku opracowanej przez francuski Le Monde. Zrealizowany na jej podstawie film z Vivien Leigh i Clarkiem Gable jest z kolei jednym z najsłynniejszych melodramatów wszech czasów.
.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
