Marian Marzyński: Suita francuska

marzynski 32015-06-11.

“Okupacja jest w pewnym sensie okropniejsza niż wojna. Mówiąc  „oni są tacy sami jak my”, ludzie po obu stronach przyzwyczajają się do sobie, aż okazuje się, że są istotami nigdy że sobą nie pogodzonymi, wrogami na zawsze.”

Do takiego wniosku w swoim arcydziele “Suite française”, dochodzi Irene Nemirovsky, którą w wieku 39 lat zamordowano w Auschwitz tylko dlatego, że była Żydówką.  Pochodząca z bogatej rodziny rosyjskiej, której mienie w 1919 roku  zagrabia rewolucja, Irene rozwija we Francji swój talent pisarski na miarę Tołstoja.  Jej męża Michela Epsteina, ochrzczonego jak ona francuskiego Żyda, spotyka ten sam los. Pozostają przy życiu dwie ich dziewczynki, które chroni francuskie obywatelstwo.  Po 62 latach, jedna z nich, Denise Epstein,  przynosi do wydawnictwa starannie ukrywany do tego czasu rękopis.

“Suite française”  przeczytałem w ciągu jednej nieprzespanej nocy, tak jakbym oglądał długometrażowy dokument filmowy z równoległą akcją rozgrywającą się we francuskich domach, na ulicach Paryża, w małych miasteczkach i wsiach “wolnej Francji” Marszałka Petaina, w której chronili się Francuzi po inwazji niemieckiej w latach 1940-1942.  Filmowość tej książki, przypominającej “Wojnę i pokój”, jest zdumiewająca,  Opisy wydarzeń, barwność najdrobniejszych detali ludzi i ich otoczenia, myśli autorki niepostrzeżenie przechodzące w dialogi bohaterów, a potem w ich własne ukryte myśli, wszystko to na tle świadomości czytelnika o losie autorki wywołuje dreszcze.

th

Wierzyć się nie chce, że aż 62 lata czekaliśmy na tę książkę. Być może ten francuski “flirt” z okupantem, nie ten w wydaniu rządu w Vichy, a ten głęboko ludzki, to “przyzwyczajanie się do siebie” zakończone dozgonną wrogością,  wydal się córkom Irene Nemirovski – niepatriotyczny.  A może to dzieło czekało na urodzenie się pokolenia wolnego od oprzędzeń, zdolnego do znalezienia w opowieści o jednej konkretnej wojnie i okupacji, przesłania tak uniwersalnego, że nieważne skąd i z jakiego czasu się wywodzi.

Marian Marzyński

Print Friendly, PDF & Email

2 komentarze

  1. cheronea 2015-06-11
  2. gurnatko 2015-06-12
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com